Futboldan daha önəmli məsələlər var...

Off! Nə qədər yorucudur. Şəxsən mən çox yoruluram. Tək-tük Azərbaycanlının oynadığı komandanın oyunu məni xüsusi maraqlandırmır.

Bilirəm, vətənpərvərlikdən uzaq kimi görünəcəm, amma mən vətənpərvərıiyin futbol meydanından daha geniş müstəvilərini də tanıyıram.

Nə edim?! Mən də belə düşünürəm, belə hiss edirəm.

Əcnəbilər Azərbaycan komandası adı altında əcnəbilərlə qarşılaşır. Ya udur, ya uduzur.

Udanda çox sevinmirəm, uduzanda da çox üzülmürəm. Heç oyunlara axıra qədər baxmıram, izləmirəm. Üstəlik şərhçi komandaya "Ağdamlılar" deyəndə lap qanım qaralır. Orda ağdamlı var?!

Nə isə. Bu qədər. Xüsusi zərurət olmasa, futboldan çox yazası deyiləm. Daha ciddi məsələlər var!

Demirəm, futbolun başını buraxaq (onsuz da çoxdan buraxmışıq, dünyanın yaşıl meydanlarında cəmi bir komandamız var, heç millimiz də felən yoxdur). Mətləb başqadır: mən daha böyük meydanlarda, daha mühüm oyunlarda qələbəni və ya məğlubiyyəti müzakirə etməyin tərəfdarıyam.

Məsələn, dünya səviyyəli maliyyəçi, iqtisad elmləri doktoru, professor Saleh Məmmədovun feysbuk hesabındakı bir paylaşımı mənim diqqətimi cəlb etdi. Alim yazır:

"Sinqapur 2 milyon dollarla islahata başladı, indi trilyonlara sərəncam verir, dünyada inkişaf səviyyəsinə görə top 5-likdədir. Azərbaycanın 200 milyardı hazırdı, belə nailiyyəti niyə qazanmasın?"

Azərbaycanın iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə dünyada hələ ilk beşlik demirəm, ilk on beşlikdə yer alması, sizcə, doxsan dəqiqəlik oyunda udmaqdan, yaxud uduzmaqdan daha önəmli deyil?!

Professor Saleh Məmmədovun süni intellekt əsasında hazırladığı riyazi modelə görə, əgər ölkədə düzgün iqtisadi islahatlar aparılarsa, Azərbaycan dövləti 2050-ci ilə artıq trilyon dollarlarla ölçülən iqtisadiyyatla çıxar.

Məni şəxsən futbol komandasının (adı "Qarabağ" olsa belə) uduzmağımız deyil, ölkədən kapital qaçışının sürətlənməsi, investisiya qoyuluşlarının azalması, iqtisadi artım tempinin aşağı düşməsi kimi tendensiyalar narahat edir. Futbol meydançasında rəqibin qapısından neçə top keçirdiyimiz deyil, hansı pozisiyalarda mal və məhsul ixracını hansı ölkələrə və necə artırdığımız daha maraqlıdır.

Təkcə elə sərmayələrlə bağlı alimin bir fikrini sitat gətirəcəm. Saleh Məmmədov yazır: "Son 3-4 ildir ki, ölkədən kapital qaçışı başlayıb, ölkədən çıxan birbaşa xarici investisiyalar (outflow of FDI) ölkəyə gələni (inflow of FDI) 5-6 dəfə üstələyir. Ciddi və təhlükəli meyl formalaşır" .

Mütəxəssis əmindir ki, Azərbaycan bu mənfi tendensiyaların qarşısını almağa və iqtisadi inkişafa nail olmağa qadirdir. Təbii ki, islahatlar aparmaqla.

Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik sferalarında uğur qazanıbmı?! Qazanıb. Ölkə artıq bütövləşib. Bütün ərazisinə nəzarət edir. Həm də santimetrlərlə. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur öz nəhəng iqtisadi potensialları ilə Azərbaycana inteqrasiya olunur. Deməli, ölkədə iş artıb. O zaman sual yaranır: görüləsi iş çoxalan yerdə iş yerləri niyə azalmalıdır ki?! Orduda islahat aparıb otuz illik işğala son qoya bilən dövlət iqtisadiyyatda da islahat aparıb, ölkəni inhisarçılıqdan, məmur biznesindən, neft asılılığından xilas edə bilər, elə deyilmi?!

Mən iqtisadçı deyiləm, ona görə iqtisadçılara bu sualı verirəm.

Bəli, rəsmi rəqəmlər hər şeyin elə də fəlakətli olmadığını deyir. Hətta proqnozlara görə, Azərbaycan 2029-cu ildə neft-qaz sektorundan asılılığı tamamilə aradan qaldırmış olacaq.

Sözün doğrusu, bunu eşitməkəyin özü mənə xoş gəlir; necə deyərlər, xəyalı belə gözəldir. Deyilənə görə, qeyri-neft iqtisadiyyatı hazırda ÜDM-in 80 faizi civarındadır. Üç il ərzində isə bu 100 faizə çatacaq. Hər halda hökumətin iqtisadi bloku bunu vəd edir. Ancaq deyilənlərlə, vəd olunanlarla yanaşı, mənfi prosesləri də görürük. Bu, bizi narahat etməli deyilmi?! Sual ritorikdir.

Beynəlxalq siyasətdə, diplomatiyada ciddi uğurlar var. Bunları başqa yazılarımda geniş şərh etmişəm. Məsələn, Rusiya ilə siyasi münasibətlərdə bəlli məsafəyə çəkilmişik. Xüsusilə, indiki məqamlarda Rusiya ilə müttəfiq olmaq, rəqib olmaqdan daha təhlükəli görünür. ABŞ-la, Çinlə, eləcə də, Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdə əldə olunan nəticələr var. Xüsusilə, ABŞ kimi supergüclə sıfıra düşmüş münasibətləri yerdən qaldırıb, strateji tərəfdaşlığa doğru aparmaq böyük işdir. Bu iş uğurla başa çatdırılsa, Azərbaycan üçün çox böyük imkanlar açılacaq. O cümlədən, yeni mərhələyə - strateji müttəfiqliyə qədər gedə bilər. Bu miqyasda diplomatik uğurlar iqtisadi inkişaf üçün inanılmaz imkanlar açır. Azərbaycan ABŞ-dan gözlənilən sərmayələri cəlb edə bilsə, bu, olduqca mühüm tarixi bir nəticə olacaq. Bu mənada ABŞ-ın iqtisadiyyata məsul olan ən yüksək ikinci vəzifəsini daşıyan vitse-prezidentin Azərbaycana səfərindən gözləntilər çoxdur. Azərbaycanın Sülh Şurasına qurucu dövlətlər sırasında qoşulması, iki ölkənin prezidentləri arasında şəxsi münasibətlər faktoru, bir sıra başqa mühüm amillər təbii və xüsusi gözləntilər yaradıb. Azərbaycan qlobal siyasi platformalarda əldə etdiyi nəticələri iqtisadiyyatın inkişafına da konvertasiya edə bilsə, professor Saleh Məmmədovun da yazdığı kimi dünyanın inkişaf etmiş ölkələrindən birinə çevrilə bilər. Bunun üçün uyğun şərtlər də var. Bu yerdə yenə də Saleh Məmmədovun paylaşımına diqqəti cəlb etmək və fikirlərimi yekunlaşdırmaq istəyirəm. Professor yazır: "Hesab edirəm ki, ciddi islahatlara ehtiyac var. Bu ölkənin dinamik inkişafı üçün ölkə rəhbərliyi tərəfindən hər cür şərait yaradılmışdır, bu qədər ehtiyyatlar, maliyyə təhlükəsizlik yastığı tək-tək və yalnız inkişaf etmiş ölkələrdə var. Kapital qoymağa (trilyonlarla) obyekt var, ehtiyac var, həm də resurs var".

Məncə, bu yerdə əlavə şərhə ehtiyac qalmır.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info