Futbolumuzun bu günü və gələcəyi: Milli komandanın inkişafı üçün nələr edilməlidir? ARAŞDIRMA

Bakı, 20 noyabr, AZƏRTAC

Azərbaycan millisinin DÇ-2026-nın seçmə mərhələsini cəmi 1 xalla başa vurması bir daha futbolumuzdakı problemləri gündəmə gətirdi. Bu mərhələdə yığmamız həm nəticə, həm də oyun baxımından ciddi çətinliklərlə üzləşdi. Komanda əvvəlcə Fernandu Santuşun, daha sonra isə Ayxan Abbasovun rəhbərliyi altında mübarizə apardı. Baş məşqçi dəyişikliyinə baxmayaraq, nəticələrdə nəzərəçarpan irəliləyiş qeydə alınmadı. Qrupun özü də kifayət qədər çətin idi. Azərbaycan millisi Avropanın ən güclü komandalarından biri olan Fransa, yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyan Ukrayna, həmçinin xüsusilə də son illərdə fiziki gücü və kompakt oyunu ilə seçilən İslandiya kimi rəqiblərlə qarşılaşdı. Bu üç kollektiv həm fərdi ustalıq, həm komanda oyunu baxımından Azərbaycan millisini üstələdi. Qrupda yalnız Ukraynadan xal almağı bacaran millimiz qalan 5 matçda məğlub oldu. Ümumilikdə yığma 3 qol vurub, qapısından 16 top buraxdı.

Bəs futbolumuzun hazırkı vəziyyətinin, uğursuz nəticələrinin əsas səbəbləri nələrdir? Bu sualı “Qarabağ” futbol akademiyasının meneceri Nail Kərimova və Azərbaycan futbolunun canlı əfsanələrindən Vəli Qasımova ünvanladıq.

N. Kərimov mövcud vəziyyəti belə dəyərləndirdi: “Dörd komandalı qruplarda yaxşı nəticə qazanmaq bizim kimi yığmalar üçün həqiqətən çox çətindir. Rəqiblərimizin hamısı güclü və sanballı komandalar idi. Bunu son oyunlarda daha aydın gördük. Düzdür, Berti Foqtsun və Robert Prosineçkinin dönəmində nəticələr nisbətən ürəkaçan idi. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, həmin vaxtlar 6 və ya 7 komandalı qruplarda çıxış edirdik və belə şəraitdə xal toplamaq daha asan olurdu. Ona görə də indiki durumu o dövrlə müqayisə etmək tam doğru deyil. Performansa baxsaq, Prosineçkinin dönəmində komanda hətta məğlub olduğu matçlarda belə məzmunlu futbol oynayırdı. Xorvatiyalı mütəxəssis ətrafına aparıcı futbolçuları toplamışdı və onlarla davamlı işləyirdi. Bu yaxşı təcrübə idi, amma təəssüf ki, uzun sürmədi”.

Akademiya rəsmisi ölkədə yaxşı futbolçu çatışmazlığının olduğunu söyləyib: “Fernandu Santuş və Ayxan Abbasovun yığmadakı məşqçilik dövrləri ilə bağlı kiçik statistik araşdırma apardım. Belə ki, son 6 oyunda meydana çıxan minimum 4, maksimum 7 olmaqla, orta hesabla 6 futbolçu Azərbaycanda yetişməyib. Yəni, əsas heyətin böyük hissəsi ölkə xaricində dünyaya gəlmiş və orada yetişmiş oyunçulardan ibarət idi. Bu isə onu göstərir ki, ölkədə futbolçu yetişdirmək baxımından ciddi qıtlıq var. Bu, təkcə bu günün deyil, illərin problemidir. Əlbəttə, digər ölkələr də legioner mənşəli futbolçulardan istifadə edir, bu, normal praktikadır. Amma adətən belə oyunçuların yığmaya kifayət qədər xeyri dəyir. Lakin bizdə vəziyyət tamam başqadır. Həmin futbolçular Azərbaycanda yetişmiş oyunçulardan azca fərqlənirlər və nisbətən yaxşı performansla yadda qalırlar. Onlar daha istedadlı və yüksək keyfiyyətə malik olduqlarına görə yox, Azərbaycanda yetişən futbolçuların daha aşağı səviyyədə olmasına görə seçilirlər. Belə məqamda sual yaranır: niyə yaxşı futbolçular yetişmir? Bu, çox dərin və mürəkkəb məsələdir. Hazırkı reallıq budur ki, milli komanda səviyyəsində oynaya biləcək futbolçularımızın sayı çox azdır”.

N. Kərimovun sözlərinə görə, yerli məşqçilərə daha çox şans verilməli, onların işləməsi üçün şərait yaradılmalıdır: “Santuşun rəhbərliyi ilə İslandiyaya 5 cavabsız qolla uduzduq. Halbuki Ayxan Abbasovun təyinatından sonra Ukrayna ilə matçda heç-heçə qeydə alındı, minimal hesablı məğlubiyyətlər yaşadıq, hətta qollar da vurduq. Ən önəmlisi, futbolçularda döyüşkənlik, inam, əzmkarlıq və oyun intizamı göründü. Bu, onu göstərir ki, futbolçu keyfiyyəti aşağı olsa belə, iş düzgün qurulduqda nəticə əldə etmək mümkündür. Bu gün Avropa və dünya çempionatlarının final mərhələsinə vəsiqə qazanmağı real hədəf kimi göstərmək doğru olmaz. Növbəti oyunlarda bəzi qələbələr qazansaq belə, bu, bizim daha yaxşı səviyyədə olduğumuz anlamına gəlmir. Amma biz “qığılcımlar”ı görə bilərik. Ayxan Abbasov kimi yaxşı mütəxəssislərimiz var və onların potensialından həm əsas yığmada, həm də aşağı yaş qruplarında istifadə etmək lazımdır”.

Azərbaycan millisinin sabiq futbolçusu Vəli Qasımov isə bildirib ki, yığmada çıxış edən futbolçular klub səviyyəsində daha çox oyun praktikası qazanmalıdırlar ki, milli komandaya töhfə verə bilsinlər: “Öz klublarında stabil olaraq çıxış etməlidirlər. Legioner həyatı yaşayan futbolçularımız da komandalarında əsas heyətdə yer almalıdırlar ki, milliyə faydaları olsun”.

Veteran hücumçu ikinci əsas problemin məşqçi çatışmazlığı ilə bağlı olduğunu deyib: “Məktəblərdə idman müəllimləri qaydaları dərindən bilmir və uşaqlara düzgün istiqamət verməyi bacarmırlar. Bu, aşağı yaş qruplarından etibarən futbolçuların formalaşmasına mənfi təsir göstərir. Ona görə də orta məktəblərdə fiziki tərbiyə müəllimlərinin hazırlığı gücləndirilməli, futbolla bağlı baza bilikləri artırılmalıdır. İnkişaf üçün bu, mütləqdir. AFFA bununla bağlı növbəti ildən bölgələrdə idman müəllimləri üçün kurslar təşkil edəcək”.

V. Qasımovun sözlərinə görə, məşqçilər yalnız texniki və taktiki hazırlığa deyil, uşaqların qidalanma və həyat tərzinə də diqqət yetirməlidirlər: “Sağlam və balanslı qidalanma futbolçuların fiziki forması və oyun performansı üçün əsas şərtdir. Eyni zamanda, düzgün yuxu rejimi və aktiv həyat tərzi onların inkişafını sürətləndirir. İlkin olaraq, məktəblərdə uşaqlara sağlam həyat vərdişləri aşılanmalıdır ki, onlar həm fiziki, həm də psixoloji cəhətdən hazır olsunlar. Bu yanaşma milli komandaya keyfiyyətli və döyüşkən oyunçular yetişdirməyə imkan verəcək”.