Gənc ailələrin sosial iqtisadi çağırışları: Azərbaycan və dünya təcrübəsi ARAŞDIRMA

Bakı, 29 aprel, Təhminə Verdiyeva, AZƏRTAC

Ailə müasir cəmiyyətlərin dayanıqlı inkişafının əsas sütunlarından biridir. Xüsusilə gənc ailələrin sosial-iqtisadi sabitliyi, mənzil şəraiti, məşğulluq imkanları və sosial təminat məsələləri dövlət siyasətində prioritet istiqamətlərdən birini təşkil etməlidir. Qloballaşma, sürətli şəhərləşmə və texnoloji transformasiyalar fonunda gənc ailələr həm inkişaf imkanları, həm də ciddi sosial-iqtisadi risklərlə üzləşirlər. AZƏRTAC-ın araşdırmasında Azərbaycan və dünya ölkələri təcrübəsi kontekstində gənc ailələrin qarşılaşdığı əsas sosial-iqtisadi problemlər, dövlətin dəstək mexanizmləri və mövcud tendensiyalar müqayisəli şəkildə təhlil edilir.

Əhalinin mənzil təminatında qlobal çağırışlar və yerli həllər

Azərbaycanda əhalinin, xüsusən də gənc ailələrin mənzilə çıxış imkanlarının artırılması dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindəndir. Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) tərəfindən təqdim olunan güzəştli ipoteka proqramları və sosial mənzil layihələri minlərlə ailənin mənzil problemini həll etməyə yardımçı olur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar, ipoteka şərtlərinin yumşaldılması və rəqəmsal müraciət platformalarının yaradılması bu sahədə şəffaflığın və effektivliyin artmasına səbəb olub.

Qlobal səviyyədə isə mənzil problemi daha kəskin formada təzahür edir. İngiltərədə artan əmlak qiymətləri və sosial mənzil çatışmazlığı nəticəsində minlərlə ailə müvəqqəti sığınacaqlarda yaşamaq məcburiyyətində qalır. Əvəzində Skandinaviya ölkələri (İsveç və Danimarka) sosial mənzil modelləri, subsidiyalar və əlçatan ipoteka imkanları ilə bu problemin öhdəsindən uğurla gəlirlər. Azərbaycanın bu təcrübədən faydalanaraq mənzil siyasətində yeni yanaşmalar tətbiq etməsi, bölgələrdə layihələrin genişləndirilməsi davamlı nəticələr əldə etməyə imkan verir.

Məşğulluq və gəlir imkanları: gənc ailələr üçün yeni perspektivlər

Son illər ərzində Azərbaycanda gənclərin məşğulluğunun təmin olunması və gəlir mənbələrinin şaxələndirilməsi istiqamətində müxtəlif təşəbbüslər həyata keçirilib. “Startup Azərbaycan” layihəsi, Gənclər üçün Prezident Mükafatı və Sahibkarlığın İnkişafı Fondu gənclərin biznes və innovasiya sahəsində aktiv iştirakını təşviq edir. Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı ilə birlikdə “freelance” və texnoloji sahələrdə yeni iş imkanları yaranır, əmək bazarında çeviklik artır.

Gənc ailələrə dəstək məqsədilə sosial proqramların əhatə dairəsi genişləndirilir: peşə təlimləri, uşaq baxımı və erkən təhsilə dövlət subsidiyaları, regionlarda xüsusi dəstək paketləri onların sosial-iqtisadi sabitliyini gücləndirir.

Demoqrafik dayanıqlılıq və ailə siyasəti

Azərbaycan ailə institutunun gücləndirilməsi və demoqrafik sabitliyin qorunması istiqamətində məqsədyönlü siyasət həyata keçirir. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşəbbüsləri, o cümlədən Uşaq və Ailələrə Dəstək Mərkəzlərinin fəaliyyəti sosial və psixoloji dəstəyin genişləndirilməsinə xidmət edir. Çoxuşaqlı ailələrin artan sayı və dövlətin bu sahəyə verdiyi dəstək ailə siyasətinin prioritet olduğunu göstərir.

Dünya miqyasında isə bəzi ölkələrdə doğum nisbətinin azalması narahatedici hal alıb. Fransada demoqrafik göstəricilərin zəifləməsi əsasən yüksək yaşayış xərcləri ilə izah olunur. Əvəzində Norveç kimi ölkələr ailələrə maliyyə və sosial dəstək vasitəsilə bu problemi minimuma endirməyə çalışırlar.

Azərbaycan gənc ailələrin sosial-iqtisadi problemlərinin həllində həm milli prioritetləri əsas götürür, həm də beynəlxalq təcrübədən yararlanmağa çalışır. Mənzil, məşğulluq və demoqrafik siyasət sahəsində atılan addımlar gələcəkdə daha dayanıqlı və inklüziv sosial mühitin formalaşmasına xidmət edə bilər. Beynəlxalq təcrübənin yerli reallıqlara uyğun tətbiqi bu sahədə uğurun əsas şərtidir.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin elan etdiyi müsabiqəyə təqdim olunur.