Icma.az
close
up
RU
Güllüdüz kəndinin tarixi və əhali tərkibi ilə bağlı məlumatlar açıqlanıb

Güllüdüz kəndinin tarixi və əhali tərkibi ilə bağlı məlumatlar açıqlanıb

Baku.ws portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Güllüdüz kəndinin tarixi və əhali tərkibi ilə bağlı məlumatlar açıqlanıb.

BAKU.WS "Report"a istinadən xəbər verir ki, bu barədə məlumat "Perished civilization"da öz əksini tapıb.

Qeyd olunub ki, XIX əsrə və XX əsrin ilk üçdə birinə aid Rusiya imperiyasının sənədlərində və digər yazılı mənbələrdə müasir azərbaycanlıların əcdadları müxtəlif terminlərlə qeyd edilib: "tatarlar", "qafqaz tatarları", "türklər" və ya "müsəlmanlar". Layihənin hazırlanmasında istifadə edilmiş bəzi mənbələrdə "türklər", "türk-tatarlar", "islamlar" və ya "məhəmmədilər" adlarına da rast gəlinir.

Məlumata əsasən, bundan sonra şərti olaraq, 1920-ci ilə qədərki dövrlə bağlı "azərbaycanlıların əcdadları", daha sonrakı dövr üçün isə "azərbaycanlılar" termini istifadə olunub.

Bildirilib ki, kəndin adları çar dövründə "Güllüdüz", "Gülüdüz" kimi sovet dövründə isə "Yuxarı Güllüdüz", "Aşağı Güllüdüz", "Nerkin Güllüdüz" və "Verin Güllüdüz", "Güllüdüz" formasında idi.

Kənd ən azı 118 il ərzində "Güllüdüz" adını daşıyıb.

1991-ci ilin aprelində Ermənistanın Azərbaycan irsini erməniləşdirmək və məhv etmək siyasəti çərçivəsində kəndin adı "Vardahovit" olaraq dəyişdirilib.

Kənd 1995-ci ildən Ermənistanın "Vayots Dzor" vilayətinin tərkibindədir.

Belə ki, kənd XIX əsrin ikinci yarısında yaranıb. Çar Rusiyası dövründə kənd İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasının tərkibində olub.

Erməni mənbələrinin də istinad etdiyi çar dövrünə aid statistik məlumatlara əsasən, 1914-cü ilə qədər müxtəlif dövrlərdə kənddə yalnız və ya, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar.

Qafqaz haqqında məlumat toplusuna görə, 1873-cü ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla, 115 nəfər yaşayıb.

1886-cı il ailələr üzrə siyahılardan çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusuna əsasən, 1886-cı ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla, 217 nəfər yaşayıb.

Z. Korkotyanın "Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931)" kitabına görə, 1897-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla, 263 nəfər yaşayıb.

1905-1906-cı illərdə Daşnaksütyun partiyası birinci dəfə Qafqazda müsəlman əhalinin etnik təmizlənməsini keçirməyə başlayıb. Bu addımlar İrəvan quberniyasına da toxunub.

Etnik təmizləmənin nəticələri əvvəlki illərdə kənddə yaşamış türk əhalinin sayını onların 1908-ci ildəki sayı ilə müqayisə etdikdə görünür.

İrəvan quberniyasının 1908-ci ilə olan yaddaş kitabçası: "1908-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlıların əcdadları olmaqla, 151 nəfər yaşayıb".

1915-ci ilə olan Qafqaz təqvimi: "1914-cü ildə kənddə 151 nəfər, əsasən, azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar", - məlumatda qeyd olunub.

Materialda qeyd olunub ki, 29 may 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) hökuməti İrəvan, indiki Yerevan şəhərini və bəzi ətraf əraziləri ermənilərə güzəştə gedib.

Beləliklə, müasir azərbaycanlıların əcdadlarının tarixən yaşadığı torpaqlarda ilk erməni dövləti yaradılıb. Mövcudluğunun ilk aylarından Ermənistan Respublikası qonşu ölkələrə: Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyəyə (o dövrdə Osmanlı imperiyasına) ərazi iddiaları irəli sürməyə başlayıb.

1918-1920-ci illərdə Ermənistanda hakimiyyətdə olan millətçi Daşnaksütyun partiyası İrəvan quberniyasında, o cümlədən digər bölgələrdə, xüsusən də Zəngəzur, Qarabağ və Naxçıvanda türk əhaliyə qarşı etnik təmizləmə həyata keçirib.

9-cu Osmanlı Ordusunun 27 noyabr 1918-ci il tarixli məlumatında Güllüdüz üç ay ərzində zorakılığa məruz qalmış müsəlman kəndləri arasında qeyd olunur. Bu kəndlər sonradan artilleriya, pulemyot atəşinə tutulub və ümumilikdə 400 nəfər itki verərək sakinləri öz evlərini tərk etməyə məcbur qalıblar.

1920-ci ilin sonunda Ermənistanda sovet hakimiyyəti elan edilib, 1921-ci ildə isə ölkədə kommunist rejimi qəti olaraq bərqərar olub.

1926-1959-cu illərdə Güllüdüz mənbələrdə iki ayrı yaşayış məntəqəsi - "Yuxarı Güllüdüz" və "Aşağı Güllüdüz" kimi qeyd olunur. 1959-cu ildə onlar yenidən vahid bir kənddə birləşdiriliblər.

Kənd sonradan ardıcıl olaraq, "Keşişkənd", "Mikoyan" və "Yeğeqnadzor" adlarını daşımış Dərələyəz rayonunun tərkibində olub.

Erməni mənbələrinin məlumatına əsasən, kənddə 1980-ci illərin sonlarına qədər azərbaycanlılar yaşayıblar.

Z. Korkotyanın "Son yüz ildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831-1931)" nəşrində 1922-ci ildə kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla, 142 nəfər yaşadığı, 1926-cı ildə bu sayın "Aşağı Güllüdüz" kəndində 32 nəfər yaşayıb, onlardan 31-nin azərbaycanlı olması barədə məlumat var.

Məlumatda 1926-cı ildə "Yuxarı Güllüdüz" kəndində hamısı azərbaycanlı olmaqla, 108 nəfərin yaşaması qeyd olunub.

Manvelyan A.P., Martirosyan G.M. Ermənistan SSR-in 1831-1959-cu illərdə yaşayış məntəqələri və əhalisi: "1959-cu ildə Güllüdüz kəndində 263 nəfər, əsasən, azərbaycanlılar yaşayıblar".

Akopyan T.X., Məlik-Baxşyan St.T., Barseqyan O.X. Ermənistanın və ətraf vilayətlərin toponimləri lüğətinə əsasən, 1970-ci ildə kənddə 362 nəfərin yaşadığı, 1979-cu ildə isə bu sayın 369 nəfər olduğu bildirilir.

1980-ci illərin sonlarında ermənilərin Qarabağa dair ərazi iddiaları və iki respublika arasında münasibətlərin gərginləşməsi nəticəsində azərbaycanlılar tamamilə Ermənistan SSR ərazisindən deportasiya olunublar.

2021-2024-cü illərdə "Yoxa çıxmış sivilizasiya" kitabının hazırlanması çərçivəsində Ermənistan ərazisində, o cümlədən ucqar dağlıq bölgələrdə Azərbaycan irsinin müəyyən edilməsi və sənədləşdirilməsi üçün geniş sahə işləri aparılıb. Bu işlər zamanı kənddə onlarla dağıdılmış məzar daşlarının qaldığı XIX-XX əsrlərin azərbaycanlı qəbiristanlığı aşkar edilib.

Qeyd edək ki, "Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri" nadir elmi-tədqiqat işidir. Müasir Ermənistan ərazisində aparılan sahə tədqiqatları zamanı ilk dəfə olaraq, müasir azərbaycanlıların əcdadlarının vaxtilə məskunlaşdığı 600-ə yaxın kənd haqqında məlumat toplanıb və sistemləşdirilib. Onların bəzilərində türk mədəni-tarixi irsinin fraqmentləri – qəbiristanlıqlar, pirlər, məscidlər qalıb.

Qalereya

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:134
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 28 Sentyabr 2026 23:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see319

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see307

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see303

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see299

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see299

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see295

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see287

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see283

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see278

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see277

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see253

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see252

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see246

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see245

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see244

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see239

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see233

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see232

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see230

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see228
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri