Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Günəş bir Yeri udub? Bizim yaşadığıız ikinci Yerdir

Günəş bir Yeri udub? Bizim yaşadığıız ikinci Yerdir

Cebheinfo portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Günəş ilk illərində super Yer kürəsini udmuş və özündə izlərini qorumuş ola bilər.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, alimlər Günəşin təkamülünün standart modelləri ilə zəif uyğun gələn bir neçə xüsusiyyətinin izahını təklif ediblər. Yeni bir fərziyyəyə görə, ulduz erkən həyatında Yer kürəsinin kütləsindən beş-on dəfə çox olan bir planeti udmuş ola bilər. 

Əgər bu, həqiqətən baş veribsə, belə bir toqquşmanın kimyəvi və struktur izləri hələ də Günəşin dərinliklərində qorunub saxlanıla bilər.

Tədqiqat 10 sentyabrda "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society" jurnalında dərc edilib. Məlumatına görə, Yer kürəsindən daha böyük planetlər olan super Yer kürələri digər planet sistemlərində olduqca yaygındır. Lakin Günəş sistemində belə bir dünya mövcud deyil: Yer ilə daha böyük planetlər arasında belə bir obyekt yoxdur.

Türkiyənin Ege Universitetinin tədqiqatçıları bunun izahının Günəşin erkən tarixində ola biləcəyini irəli sürüblər.

Günəş kimi ulduzlar yeni əmələ gələndə, onlar protoplanetar disk - planetlərin sonradan əmələ gəldiyi düz qaz və toz buludu ilə əhatə olunub. Material disklə gənc ulduz arasında hərəkət edə  və əmələ gələn planetlər öz orbitlərini dəyişə bilərlər.

Əvvəlki bir fərziyyəyə görə, gənc Günəşin bilavasitə yaxınlığında bir və ya daha çox super Yer əmələ gələ bilərdi. Belə bir planet sonradan tədricən ulduza yaxınlaşa və nəticədə onunla toqquşması mümkündür.

Yeni tədqiqat fərqli bir suala cavab verir. Əgər belə bir planet həqiqətən Günəşə düşsəydi, onun izləri milyardlarla il sonra tapıla bilərdimi?

Müəxəssislər deyirlər ki, izlər ulduzun nüvəsində qala bilərdi.Bu fikri sınamaq üçün elm adamları ulduz təkamülünün kompüter modellərindən istifadə etdilər və planetlərin Günəş tərəfindən udulması üçün müxtəlif ssenariləri simulyasiya ediblər.

Ulduzun hazırkı xüsusiyyətlərinə ən uyğun olan model, Günəşin Yer kürəsindən təxminən beş-on dəfə kütləsi olan bir planeti - super Yer kürəsini udması idi.

Tədqiqat müəlliflərinə görə, belə bir hadisə ulduzun içərisində kimyəvi iz buraxa bilərdi. Planetlər gənc ulduzu əhatə edən qazdan kimyəvi cəhətdən fərqli materialdan əmələ gəlir. Buna görə də, udulduqdan sonra bu materialın bir hissəsi Günəşin daxili tərkibini dəyişdirə və Günəşin sonrakı təkamülünə təsir göstərə bilər.

Tədqiqatçılar bu hipotezi ulduzun standart modellərlə tam izah olunmayan bir neçə xüsusiyyəti ilə əlaqələndirirlər. Bunlara Günəşin konveksiya zonasının dərinliyi və birbaşa altındakı səs yayılma sürətinin quruluşu daxildir.

Başqa bir sirr litiumla bağlıdır. Günəşin səthində bu elementin bəzi təkamül modelləri tərəfindən proqnozlaşdırılandan daha az hissəsi var. Alimlər hesab edirlər ki, bir planetin udulması da bu xüsusiyyəti izah etməyə kömək edə bilər.

Günəş udulmuş planetin "barmaq izini" saxlaya bilərdi. Lakin  alimlər belə bir planetin mövcudluğuna dair sübut tapdıqlarını iddia etmirlər. Onların nəticəsi kompüter modelləşdirməsinə və Günəşin standart hesablamalarla hələ tam uzlaşdırıla bilməyən xüsusiyyətlərini izah etmək cəhdinə əsaslanır.

Bundan əlavə, model planetin ulduz tərəfindən tamamilə udulmasını tələb etmir. Buna görə də, Günəşin müşahidə olunan xüsusiyyətləri üçün başqa mümkün izahlar da mövcuddur.

Buna baxmayaraq, tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əgər bir planet həqiqətən udulubsa, onun təsirləri bu gün də aşkar edilə bilər. Bu, Günəşin içində qalan yad bir dünyanın "parçası" deyil, əksinə ulduzun daxili quruluşuna təsir göstərə biləcək daha incə kimyəvi və struktur imzadır. Cavab Günəşin özündə ola bilər.

Növbəti addımda alimlər model tərəfindən proqnozlaşdırılan planetlərin udulması imzalarının müstəqil şəkildə aşkar edilib-edilmədiyini yoxlamaq istəyirlər.

Hələlik, udulmuş super Yerin hekayəsi bir fərziyyə olaraq qalır. Lakin bu, Günəş Sistemini digər planet sistemləri ilə müqayisə edərkən ortaya çıxan bir suala maraqlı bir cavab təqdim edir: niyə belə planetlər digər ulduzların ətrafında geniş yayılsa da, super Yerimiz yoxdur?

Bəlkə də onlardan biri bir vaxtlar mövcud olub və bu gün Günəşə ən yaxın planetin təxminən olduğu yerdə yerləşirdi. Daha sonra onun orbiti o qədər dəyişdi ki, planetin özü ulduzun bir hissəsinə çevrildi. 

Əgər gələcək müşahidələr proqnozlaşdırılan "barmaq izlərini" aşkar edərsə, bu, Günəşin həqiqətən də Günəş Sisteminin tam formalaşmasından əvvəl bütün bir dünyanı udmuş ola biləcəyinə dair dəlil olacaq.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:117
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 15 Sentyabr 2026 11:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri