Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Güney Azərbaycan ictimai mühitində “Pəhləvi” adı antipatiya doğurur ŞƏRH

Güney Azərbaycan ictimai mühitində “Pəhləvi” adı antipatiya doğurur ŞƏRH

Icma.az bildirir, Sherg.az portalına istinadən.

"İranda baş verən etirazlar çox vaxt “həqiqət anı” təsəvvürü yaradır - elə bil tarix özünü təkrarlamağa hazırlaşır. Üzdə bir cəlbedici simmetriya yaranır: o vaxt - mühacirətdə olan ayətullah, bu gün - şahın varisi; o vaxt - bazarilər etirazların mühərriki, bu gün yenə onlar. Amma İranın siyasi reallığı belə paralellərə qarşı amansızdır".

Sherg.az xəbər verir ki, bunu siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu deyib. Onun sözlərinə görə, Rza Pəhləvi nə institusional, nə sosial, nə də strateji resurslara malikdir. Ona görə onun qayıdışdan, ölkəni idarə etməkdən danışmağa haqqı yoxdur:

"Əsas və birinci problem - daxili legitimliyin yoxluğudur. Pəhləvi onilliklərdir ki, İran cəmiyyəti ilə yox, mühacir diasporası ilə yaşayan bir fiqurdur. Onun siyasi kapitalı ölkə daxilində yox, xaricdə formalaşıb və əsasən beynəlxalq auditoriyaya hesablanıb. 

Bu, xırda detal deyil, sistem qüsurudur: İranda legitimlik həmişə içəridən doğulub - məsciddən, partiyadan, yeraltı hərəkatdan, cəbhədən və ya inqilabi komitədən. Ruhullah Xomeyni sürgündə olsa belə, cəmiyyətin içində idi. Pəhləvi isə bu toxumanın xaricində qalıb.

İkinci amil - mənfi tarixi yaddaşdır. İran əhalisinin böyük qismi üçün Pəhləvilər monarxiyası modernləşmənin deyil, xarici asılılığın, repressiyaların və sosial uçurumun simvoludur. Bu, təbliğat klişesi deyil - nəsildən-nəslə ötürülən dayanıqlı bir narrativdir. Etiraz antisistem ola bilər, amma bu, avtomatik şəkildə monarxiyanın bərpası demək deyil. Bugünkü rejimə nifrət keçmişə sevgi doğurmur.

Üçüncü amil - idarəçilik təcrübəsinin tamamilə olmamasıdır. Pəhləvi mediada görünən simvoldur, amma institutlar yaradan lider deyil. Onun nə kölgə hökuməti var, nə elita koalisiyası, nə də ölkə daxilində sosial dayağı. İranda hakimiyyət - tribunadan və şüardan ibarət deyil, o, mürəkkəb güc, iqtisadi və dini strukturlar üzərində real nəzarətdir. Burada mexanizmi olmayan simvollar bir an içində sıradan çıxır.

Dördüncü məqam - xarici dəstəyin dağıdıcı təsiridir. Pəhləviyə yönəlik istənilən beynəlxalq dəstək cəhdləri onu ölkə daxilində avtomatik şəkildə gözdən salır. İran siyasi kodu xaricdən “hazırlanmış” fiqurları prinsipial şəkildə rədd edir. Sanksiyalar və təzyiqlər dövründə bu xüsusilə həssas məsələdir: Qərblə eyniləşdirilən hər bir “varis” daxili mobilizasiya üçün ideal hədəfə çevrilir.

Ən nəhayət - etirazların heç bir monarxik gündəmi yoxdur. Bunlar rejim dəyişikliyinə yönəlmiş strateji layihə yox, sosial ümidsizliyin qısa partlayışlarıdır. İnsanların tələbi tac yox, ləyaqət, iqtisadi sabitlik və təhlükəsizlikdir. Bu tələbi keçmişin fiqurları ilə əvəzləmək - strateji səhvdir".

Analitik hesab edir ki, İran bu gün dəyişimin astanasındadır, amma bu dəyişiklik bərpa yox, transformasiyadır:

"Tarix burada irəli gedir, geriyə deyil. Rza Pəhləvi bəziləri üçün simvol ola bilər, amma ölkə daxilində o, siyasi abstraksiyadır. İranın sərt və praqmatik reallığında isə abstraksiyalar idarə edə bilmir.

Ayrı söhbətin mövzusudur - Pəhləvi sülaləsinin anti-azərbaycan siyasəti, hansı ki, bu gün monarxiyanın bərpasını təbliğ edənlər tərəfindən məqsədli şəkildə unudulur. İran azərbaycanlıları üçün “Pəhləvi” soyadı nə romantik tarix, nə də nostalji simvoldur - bu, sistemli təzyiqin, zorakı assimilyasiyanın və mədəni repressiyaların sinonimidir.

Rza şah Pəhləvinin, daha sonra oğlu Məhəmmədrizə Pəhləvinin siyasəti sərt fars millətçiliyi üzərində qurulmuşdu. Azərbaycanın çoxsaylı və nüfuzlu icması vahid dövlət layihəsinə “təhlükə” kimi baxılırdı. Məhz Pəhləvilər dövründə azərbaycan dili təhsil və idarəetmədən qovuldu, ictimai məkanlardan silindi, ziyalılar təqib olundu, mədəni institutlar məhv edildi.

Azərbaycanlıların istənilən ictimai təşəbbüsü “separatizm” damğası ilə boğulurdu. 1946-cı ildə Azərbaycan Muxtariyyatının dağıdılması və sonrakı repressiyalar hələ də kollektiv yaddaşda dərin iz buraxıb. Təbriz, Urmiya, Ərdəbil üçün Pəhləvi monarxiyası modernləşmə deyil, mərkəzləşmiş zorakılıq idi - burada “loyallıq” qorxu ilə satın alınırdı.

Bu səbəbdən Pəhləvinin ölkəyə “qayıdışı” barədə müzakirələr bir reallığı görməzdən gəlir: azərbaycanlılar bu sülalənin heç vaxt dayağı olmayıb və indi də olmayacaq. Əksinə, Güney Azərbaycan ictimai mühitində “Pəhləvi” adı dərin antipatiya doğurur. Çoxmillətli İranda gələcəyi elə bir simvol üzərində qurmaq mümkün deyil ki, o, bu ölkənin əsas xalqlarından birinin tarixi düşməni kimi qəbul olunur".

E, Alıoğlu bildirir ki, başqa prizmadan baxanda Rza Pəhləvi təkcə seçici bazasını yox, həm də sosial dayağını itirib:

"Güney Azərbaycanın iqtisadiyyatda, ticarətdə, orduda və siyasətdə oynadığı rol nəzərə alınsa, belə bir fiqurun İranda hakimiyyət iddiası reallıqdan uzaqdır.

Ona görə də “Pəhləvi layihəsi” sadəcə perspektivsiz deyil - struktur baxımından iflasa məhkumdur. 

İranda gələcək barədə mübahisə etmək olar, amma yaddaşı silmək mümkün deyil. 

Pəhləvilər dövrünün yaddaşı isə birliyə yox, basqıya və repressiyalara aid yaddaşdır."

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:442
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2026 10:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri