Hamı Paşinyana, Paşinyan hamıya qarşı ANALİTİK

Ermənistan növbəti parlament seçkilərinə hazırlaşır. Düz bir ildən sonra ölkənin və Paşinyanın taleyinə aydınlıq gətiriləcək, ya tamam, ya da davam. Siyasi partiyaların gücü indiki hökuməti devirməyə yetərli deyil, birləşmək ehtimalı da hələlik yoxdur. Kilsə də gücünü və imkanlarını itirib, keşiş Baqratın başlatdığı hərəkatın ömrü İrəvana qədər oldu, iki-üç etiraz aksiyası ilə missiyasını tamamladı. Bu gün isə meydana eks-lərdən tutmuş kriminal aləmin tanınmışlarına, siyasilərdən din xadimlərinə qədər axın edənlər var. Proqnoz verənlər, ekstrasenslik edənlər, hətta Paşinyanın məğlub etmək üçün onu fiziki olaraq məhv etməyə çalışanlar İrəvan küçələrində hər addımda rast gəlinir. Bəs siyasətçilər Ermənistanın gələcəyi, Nikolun taleyi barədə nə düşünürlər?

Şarmazanov: “Nikol Paşinyandan qurtulmağın iki yolu var”

“Etimadsızlıq prosesi başlayıb və biz görürük ki, indi daxili siyasi gündəmin əsas məsələsi budur”. Bunu iyunun 9-da jurnalistlərlə söhbətində Ermənistan parlamentinin keçmiş vitse-spikeri, RPA-nın mətbuat katibi Eduard Şarmazanov deyib. "Nikol Paşinyandan qurtulmağın iki yolu var: biri ona etimadsızlıq bildirmək, ikincisi seçkilər. Seçkilərə hələ bir il var, erməni xalqı, hər bir müxalifətçi və bundan narahat olan vətəndaş üçün, iyun seçkilərini gözləmək prosesi böyük dəbdəbə olacaq, Paşinyan bu il səsverməni həyata keçirmək üçün başqa nədən imtina edə bilər?

Bu, yeni baş nazirin seçilməsi prosesi deyil, bunun üzərində dayanmamalıyıq. Bu, artıq “Mənim şərəfim var” blokunun fraksiyasının imzaladığı hökumət başçısına etimadsızlıq səsverməsi prosesidir. “Ermənistan bloku” fraksiyası öz fikrini bildirib və 28 deputatın imzasını təqdim etməyə hazır olduğunu qeyd edib və danışıqlara çağırıb və ya təklif edib. Düşünürəm ki, danışıqlar olacaq. Bu bəyanata müsbət münasibət bəsləyirəm. Sadəcə olaraq başqa variant yoxdur. “Mənim Şərəfim Var” alyansı David Hambardzumyanı baş nazirliyə namizəd kimi irəli sürüb, ona çox müsbət münasibət bəsləyirəm. Bu, 2018-ci ildən bəri hər gün Nikol Paşinyan rejiminə qarşı mübarizə aparan şəxsdir.

Bu şəxs Masis mer seçkilərində qalib gəlib. Etimadsızlıq səsverməsinin məqsədinə çatması üçün bizə təcrübəyə, əyilməz iradəyə, milli dəyərlərə malik namizəd lazımdır. Hambardzumyan isə bu üç keyfiyyətə malikdir”, - Şarmazanov bildirib. Müxalifətin baş nazirə etimadsızlıq səsi vermək üçün kifayət qədər səs toplamamasına gəlincə, Şarmazanov deyib: "Hər kəs öz növbəsində. Cəmi 1-2 ay əvvəl hətta müxalifət sahəsinin böyük əksəriyyəti də bu prosesi qeyri-ciddi hesab edirdi. İndi iş o yerə çatıb ki, bizim namizədimiz var və iki fraksiya artıq bu gündəm ətrafında müzakirələr aparmağa hazırlaşır".

“Nikol Paşinyan qan tökülmədən hakimiyyətdən uzaqlaşdırılacaq”

"İyunun 9-na olan məlumata görə, Nikol Paşinyan Ermənistan parlamentin cəmi 71 deputatının etimadını qazanır. Bir neçə ay əvvəl 107, sonra 105, şənbə günü 99, indi isə 71 deputat var. Və bu rəqəm təkcə azalmır - sürətlə aşağı düşür". Bunu “Yatma” (Artun enq) hərəkatının həmtəsisçisi Edqar Qazaryan “Ermənistan” parlament fraksiyasının rəhbərinin bu gün səhər saatlarında verdiyi bəyanatı şərh edərkən yazıb. “Yatma” müxalifət hərəkatı bir müddət əvvəl parlamentə Ermənistan Milli Assambleyasının bütün deputatlarına ünvanlanmış məktublarda baş nazir Nikol Paşinyana etimadsızlıq səsverməsi prosesinin başlanmasına çağırıb. Edqar Qazaryan daha sonra bildirib ki, məktublar fraksiya liderlərinə deyil, şəxsən bütün 107 deputata göndərilib.

Bu gün Qazaryan qeyd edib: “Cəmi 18 deputatın Konstitusiya və qanunların tələbləri əsasında qəbul etdiyi ağlabatan qərarlar nəticəsində biz istədiyimiz rəqəmə və istədiyimiz nəticəyə nail olacağıq. İmpiçment olacaq. Nikol Paşinyan konstitusiya yolu ilə, sülh yolu ilə, qan tökülmədən hakimiyyətdən uzaqlaşdırılacaq. Bir ay əvvəl heç kim bu reallığa inanmırdı. Bəziləri hələ də gələcək reallığa inanmır".

Xatırladaq ki, Ermənistan Respublika Partiyasının (ERP) İcra orqanının bəyanatını nəzərə alaraq, Ermənistan Respublikası Milli Assambleyasının bu il iyunun 7-də keçirilən iclasında “Mənim şərəfim var” fraksiyası “Ruless”in konstitusiya qanununa uyğun olaraq, baş nazirə etimad göstərməmək barədə vəsatət vermək barədə yekdilliklə qərar qəbul edib. Baş nazir vəzifəsinə namizəd kimi ER Milli Assambleyasının “Mənim şərəfim var” fraksiyası RPA Şurasının üzvü, Masis icmasının rəhbəri David Hambardzumyanı irəli sürüb. Bu gün, iyunun 9-da müxalifətdə olan “Ermənistan” parlament fraksiyasının rəhbəri Seyran Ohanyan bəyan edib: “Ermənistan” fraksiyası əvvəllər verdiyi bəyanata sadiq qalaraq, parlamentdə impiçment prosesinin başlanması üçün ağlabatan müddət ərzində çatışmayan 28 deputat imzasını təqdim etməyə hazır olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Birincilərin impiçmentlə oyunları

Cəmiyyət daha az şər olanı seçəcək və ona görə də indiki şəraitdə nə Köçəryanın, nə Sarkisyanın, nə də xüsusilə Ambartsumyanın Paşinyandan kreslo almaq şansı yoxdur. Son bir neçə gündə ən çox müzakirə olunan xəbərlərdən biri də “Mənim şərəfim var” müxalifət fraksiyasının təmsil etdiyi Sarkisyanın Ermənistan Respublika Partiyasının hazırkı hökumət başçısının impiçmenti prosesinə başlamaq və Ararat vilayətinin Masis icmasının rəhbəri, RPA Şurasının üzvü David Ambartsumyanın bu vəzifəyə namizədliyini irəli sürməsi olub. Baş nazirliyə namizədin özü də təbii ki, bu şirnikləndirici təklifi məmnuniyyətlə qəbul edib və hətta artıq mediada çıxışlar edib.

Ermənistandakılar ölkələrini demokratik adlandırırlar və parlamentdə hökumətə etimadsızlıq votumu bildirməyi demokratik dövlətdə müxalifətin qanuni hüquqlarından biri hesab edirlər. Amma, necə deyərlər, burada bir döngə var. Müxalifət hesab edir ki, Ermənistan məhz indi etimadsızlıq elan etməyə çalışdıqlarının sayəsində demokratikləşib. Etimadsızlıq səsverməsinin baş tutması üçün deputatların səsi lazımdır. Müxalifətin - "Ermənistan" və "Mənim şərəfim var" fraksiyalarının parlamentdə cəmi 34 deputatı var. Daha 20 deputatın səsini haradan alacaqlar? Axı reqlamentə görə, hökumət başçısına etimadsızlıq bildirmək üçün 107 deputatdan azı 54-ü impiçmentə səs verməlidir. Düzdür, “Ermənistan” fraksiyasından olan deputat Artur Xaçatryan müstəqil deputatların dəstəyini necə təmin edə biləcəyi ilə bağlı nəsə mızıldanır, amma parlamentdə onlardan cəmi 4-ü var. Daha 16-nı haradan alacaq? Yoxsa Mülki Müqavilədən olan deputatların onların sərsəm ideyasını dəstəkləyəcəyini düşünür? Tamamilə axmaq bir fərziyyədir.

Parlamentdəki müxalifət baş nazir postuna namizədlə bağlı öz aralarında belə razılığa gələ bilmir. Xüsusilə, həmin Xaçatryan iddia edir ki, Ambartsumyanın namizədliyi ilə bağlı fraksiya müzakirələr aparacaq, blokun iki komponenti öz rəyini bildirəcək, bundan sonra qərar və bəyanat veriləcək. Yəni, Köçəryanla Sarkisyanın razılığa gələ biləcəkləri tamamilə yalandır. Üstəlik, onların hər biri ürəyində Paşinyanın kreslosunda oturmaq arzusunda olduğu üçün burada pərdəarxası oyun kifayət qədər aqressiv olacaq. Xaçatryan nədənsə Paşinyanı küçə ilə hədələyir: "Biz həmişə demişik ki, küçə təzyiqi olmadan hakimiyyətin dəyişməsi mümkün deyil". Təbii ki, birinci halda, 2018-ci ilin yazı hadisələri sübut etdiyi kimi, küçə təzyiqi olmadan hakimiyyətin dəyişməsi mümkün deyil. Amma o zaman məhz indi hakimiyyətə can atanları vəzifələrindən atdılar. İndi birincilər Paşinyanın taktikasından istifadə etməyə çalışırlar, lakin bu təşəbbüs uğursuzluğa məhkumdur – bütövlükdə xalq çətin ki, onlara əməl etsin.

Ambartsumyanın namizədliyi onu Paşinyana qarşı qoymaqdır. Bəli, bəlkə də onun Masisdə müəyyən səlahiyyəti var, amma bütün ölkədə yox. İrəvanın, Gümrü, İcevanın Ambartsumyanın ardınca gedəcəyini gözləmək axmaqlıqdır. Bundan əlavə, 2018-ci ilin yazında Respublika meydanında saat 19:00-a planlaşdırılan mitinqdə iştirak etmək üçün İrəvana doğru yürüş edən Ararat bölgəsinin sakinlərinə hücum edən David və onun qardaşı Qorun hadisələrində oynadıqları rol hələ də hər kəsin yadındadır. Hücum edənlər silahdan istifadə ediblər. Dörd nəfər zərərçəkmiş kimi tanınıb. David Ambartsumyanın qardaşının fahişəliyə şərait yaratmaqla bağlı biabırçı işdə həbs edildiyini ermənilər indi də xatırlayırlar. Müxalifət isə hakimiyyətə iddialılardan xahiş edir ki, belə adamları öz komandalarına seçsinlər.

Artıq məlumdur ki, Parlamentə növbəti seçkilər 2026-cı il iyunun 7-də keçiriləcək. Ermənistanda keçirilən bütün son seçkilər onlara etimad göstərə biləcəyini göstərdi. Sadəcə ona görə ki, Paşinyanın heç nəyi saxtalaşdırmağa ehtiyacı yoxdur: cəmiyyət iki şərdən – indiki hakimiyyət və keçmiş hakimiyyətdən daha kiçik olanı seçəcək. Və şübhəsiz ki, özünü daha çox populist kimi göstərsə də, hələ də demokrat olan Paşinyandır. İndiki şəraitdə nə Köçəryanın, nə Sarkisyanın, nə də xüsusilə Ambartsumyanın Paşinyanın kreslosunu tutmaq şansı yoxdur. Və bunu başa düşürlər. Ona görə də bütün bu hay-küyləri qabaqcadan məhkum olunmuş impiçmentlə başlayıblar ki, heç olmasa bu yolla gündəmdə qalsınlar, mediada görünsünlər.

Paşinyan isə fəaliyyətə katolikosdan başlayır

Hökumət başçısı koordinasiya qrupunun üzvlərinin seçilməsi meyarlarını göstərib. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ali ruhanilərlə mübarizədə əməli fəaliyyətə keçir. O, II Qaregini vəzifədən uzaqlaşdırmaq və bütün ermənilərdən yeni katolikos seçmək üçün koordinasiya qrupu yaratmaq niyyətindədir. Daha əvvəl hieromonk Asoqik Karapetyan bəyan etmişdi ki, erməni kilsəsinə qarşı dövlət səviyyəsində terror hazırlanır, səlahiyyətli orqanlar isə fəaliyyətsizdir. Hökumət başçısının sosial şəbəkədə qeyd etdiyi kimi, koordinasiya qrupunun ilk 10 üzvünü özü seçəcək. Hətta seçim meyarlarını da göstərib.

Paşinyana görə, ermənilərə elə insanlar lazımdır ki, bunlar İsa Məsihə bütün qəlbləri ilə inansınlar, həyatlarında ən azı bir dəfə Müqəddəs Kitabı əvvəldən axıra qədər oxusunlar. Qrupun potensial üzvləri onu da başa düşürlər ki, Eçmiədzin kilsəsinin yenilənməsi gündəliyi Erməni Apostol Müqəddəs Kilsəsinin, ermənilərin, Ermənistan dövlətinin maraqlarından qaynaqlanır və ənənəyə uyğundur. “Mən başa düşürəm ki, meyarların əksəriyyətini obyektiv yoxlamaq mümkün deyil, lakin ünsiyyət zamanı, söhbətlər zamanı Allahın köməyi ilə biz bunu öyrənə bilərik, can gözü ilə görə bilərik”, - baş nazir bildirib.

Mayın 29-dan Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan mütəmadi olaraq ən yüksək erməni ruhanilərini tənqid edib. Paşinyanın fikrincə, subaylıq andını pozanların hamısının üzünü kəsmək lazımdır. İyunun 9-da Paşinyan birbaşa olaraq bütün ermənilərin katolikosu II Qaregini subaylığı pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, katolikosun övladı var və lazım gələrsə, sübut təqdim etməyə hazırdır. Paşinyan hesab edir ki, katolikos taxtdan əl çəkməlidir. Hökumət başçısı dindarları birləşməyə və “patriarxal iqamətgahı azad etməyə” çağırıb.

V.VƏLİYEV