Hansı qidalar balıq yağını əvəz edə bilər? ARAŞDIRMA

Balıq yağı xüsusilə uşaqların inkişafı, beyin fəaliyyəti və göz sağlamlığı ilə əlaqələndirilir. Lakin onun hər yaşda yaddaşı gücləndirdiyi və görməni yaxşılaşdırdığı fikri elmi baxımdan tam təsdiqlənməyib. Əsas məsələ balıq yağının hansı maddələri ehtiva etməsi, kimlərə lazım olması və düzgün dozada qəbul edilməsidir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib:

Balıq yağı həqiqətənmi görmə və yaddaş üçün faydalıdır?

Balıq yağının faydası var, lakin onu yaddaşı gücləndirən və görməni yaxşılaşdıran universal vasitə hesab etmək düzgün deyil. Tərkibindəki omeqa-3 yağ turşularından DHA gözün torlu qişasının və beyin hüceyrələrinin mühüm struktur komponentidir. Bununla belə, əlavələrin sağlam insanlarda yaddaşı nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşdırdığı və ya yaşla bağlı koqnitiv zəifləmənin qarşısını aldığına dair sübutlar məhduddur.

Balıq yağının tərkibində hansı maddələr var və onlar orqanizmə necə təsir edir?

Balıq yağının əsas faydalı komponentləri EPA və DHA adlı omeqa-3 yağ turşularıdır. DHA beyin və göz sağlamlığı üçün vacibdir, EPA isə hüceyrə funksiyalarında və orqanizmdə iltihabi proseslərin tənzimlənməsində rol oynayır. Lakin məhsulun üzərində göstərilən ümumi balıq yağı miqdarı onun tərkibindəki EPA və DHA miqdarı ilə eyni deyil.

Balıq yağı uşaqların yaddaşını və dərs qavrama qabiliyyətini artırırmı?

Uşaqlıq dövründə DHA beynin və görmə sisteminin normal inkişafında iştirak edir. Ancaq balıq yağı qəbul edən hər uşağın daha yaxşı yaddaşa malik olacağına, dərslərini daha tez öyrənəcəyinə və ya diqqətinin mütləq artacağına zəmanət yoxdur. Uşaqlara omeqa-3 əlavəsi verilməsi onların qidalanması, sağlamlıq vəziyyəti və fərdi ehtiyacları nəzərə alınaraq pediatrla müzakirə edilməlidir.

Balıq yağı hansı yaş qruplarına tövsiyə olunur?

Balıq yağı üçün hamıya uyğun vahid yaş həddi yoxdur. Körpələrdə, uşaqlarda, yeniyetmələrdə, böyüklərdə və yaşlılarda omeqa-3 ehtiyacı qidalanmadan və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Xüsusilə balıq yeməyən və ya rasionunda omeqa-3 mənbələri az olan şəxslər həkimlə məsləhətləşə bilərlər. Hamilə və süd verən qadınlar üçün də omeqa-3 mənbələri əhəmiyyətlidir, lakin əlavənin növü və dozası fərdi seçilməlidir.

Balıq yağı gözlərin görmə qabiliyyətini yaxşılaşdırırmı?

DHA gözün torlu qişasının normal quruluşu və fəaliyyəti üçün vacibdir. Lakin bu, balıq yağı kapsullarının görmə zəifliyini aradan qaldırdığı və ya eynəyə ehtiyacı azaltdığı demək deyil. Tədqiqatlarda omeqa-3 əlavələrinin quru göz sindromunun qarşısının alınması və əlamətlərinin yaxşılaşdırılması üzrə nəticələri də ardıcıl olmayıb. Görmə zəifliyi olan şəxslər əlavələrə güvənmək əvəzinə oftalmoloqa müraciət etməlidirlər.

Balıq yağı qəbul edərkən hansı doza seçilməlidir?

Doza yaşa, qidalanmaya, preparatın tərkibinə və qəbul məqsədinə görə dəyişir. Bütün insanlar üçün yaddaş və görmə məqsədilə müəyyən edilmiş vahid gündəlik balıq yağı dozası yoxdur. Məhsul seçərkən yalnız “1000 mq balıq yağı” yazısına deyil, bir kapsulda nə qədər EPA və DHA olduğuna baxmaq lazımdır. Yüksək dozalı omeqa-3 preparatları həkim məsləhəti olmadan qəbul edilməməlidir.

Balıq yağının əks təsirləri varmı?

Balıq yağı bəzi insanlarda ürəkbulanma, mədə yanması, qarında narahatlıq, ishal və ağızda xoşagəlməz dad yarada bilər. Yüksək dozalar qanaxma riskinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə qan durulaşdırıcı dərman qəbul edənlər, balıq və dəniz məhsullarına allergiyası olanlar, hamilələr və xroniki xəstəliyi olan şəxslər preparatı həkimlə məsləhətləşmədən istifadə etməməlidirlər.

Balıq yağı seçərkən nələrə diqqət yetirilməlidir?

Məhsulun etibarlı istehsalçı tərəfindən hazırlanmasına, tərkibindəki EPA və DHA miqdarına, son istifadə tarixinə və saxlanma qaydalarına diqqət yetirilməlidir. Balıq qaraciyəri yağından, məsələn, treska qaraciyəri yağından hazırlanan məhsullarda A və D vitaminləri də ola bilər. Bu vitaminlərin həddindən artıq qəbulu zərərli olduğundan digər vitamin əlavələri ilə birlikdə istifadə zamanı ümumi miqdar nəzərə alınmalıdır.

Balıq yağı qəbul etmək, yoxsa balıq yemək daha faydalıdır?

Əksər insanlar üçün omeqa-3-ü qidalanma vasitəsilə almaq yaxşı seçimdir. Qızılbalıq, sardina, siyənək və digər yağlı balıqlar EPA və DHA mənbəyidir. Balıq, həmçinin zülal və digər qida maddələri ilə təmin edir. Əlavələr isə balıq yeməyən və ya xüsusi ehtiyacı olan şəxslər üçün müəyyən hallarda uyğun ola bilər.

Balıq yağı yaddaş zəifliyinin və demensiyanın qarşısını ala bilərmi?

Hazırkı elmi sübutlar balıq yağı əlavələrinin sağlam yaşlı insanlarda yaddaş zəifləməsinin və demensiyanın qarşısını etibarlı şəkildə aldığını göstərmir. Bəzi araşdırmalarda müəyyən koqnitiv göstəricilərdə fayda müşahidə edilsə də, nəticələr ümumilikdə qəti deyil. Yaddaş zəifliyinin səbəbi yuxu pozuntusu, stress, bəzi vitamin çatışmazlıqları və ya digər sağlamlıq problemləri də ola bilər. Buna görə davamlı yaddaş problemi yalnız balıq yağı ilə həll edilməyə çalışılmamalıdır.

Balıq yağının sirop forması yaxşıdır, yoxsa kapsul?

Hər iki forma faydalı ola bilər. Əsas fərq preparatın formasında deyil, tərkibindəki EPA və DHA miqdarında, keyfiyyətində və düzgün dozada qəbul edilməsindədir. Sirop uşaqlar və kapsulu udmaqda çətinlik çəkənlər üçün daha rahatdır. Kapsul isə dad və qoxuya həssas olanlar, xüsusilə böyüklər üçün əlverişli seçim ola bilər. Uşaqlara verilən siropun yaşa uyğunluğu və tərkibində əlavə A və D vitaminlərinin olub-olmaması yoxlanılmalıdır.

Hansı qidalar balıq yağını əvəz edə bilər?

Balıq yağının əsas faydalı maddələri olan omeqa-3 yağ turşularını bəzi qidalardan da almaq mümkündür. Qızılbalıq, sardina, siyənək və skumbriya EPA və DHA ilə zəngindir. Qoz, kətan toxumu, çia toxumu və kətan yağı isə bitki mənşəli omeqa-3 -ALA ehtiva edir. Lakin orqanizm ALA-nı EPA və DHA-ya məhdud miqdarda çevirir.

Həftədə təxminən iki dəfə, xüsusilə yağlı balıq yemək bir çox insan üçün omeqa-3 ehtiyacını qida vasitəsilə qarşılamağa kömək edir. Bununla belə, balıq yağı əlavəsinə tibbi ehtiyac varsa, qidalar onunla hər zaman tam əvəzolunan deyil.