Hava ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq Dəhşətli istilər düşəcək, insanlar…

Azərbaycanda may ayının ilk yarısında havanın temperaturunun 32 dərəcəyə qədər yüksəlməsi paytaxt sakinlərini və bölgələrdə yaşayan vətəndaşları “bu yay necə keçəcək?” sualı ətrafında düşünməyə sövq edib. Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin məlumatlarına görə, may ayı üçün orta aylıq temperatur iqlim normasına yaxın olsa da, bəzi günlərdə havanın 34 dərəcəyə qədər isinməsi qeydə alınır. Bu anomal istilər adətən yayın “qovurucu” keçəcəyinin carçısı kimi qəbul edilsə də, mütəxəssislər məsələyə daha kompleks yanaşmağı tövsiyə edirlər.

Doğru.az bildirir ki, məsələ ilə bağlı nocomment.az-a danışan ekoloq Rasim Səfərov qeyd edib ki, may ayındakı bu temperatur sıçrayışları qlobal iqlim dəyişikliyinin ölkəmizə olan birbaşa təsirlərindən xəbər verir: “Mayda temperaturun 30 dərəcəni keçməsi artıq nadir hadisə olmaqdan çıxıb. Bu, atmosferin aşağı qatlarının sürətlə qızması və ‘isti dalğalarının’ (heat waves) daha erkən gəlməsi ilə bağlıdır. Lakin may ayındakı temperatur təkbaşına yayın qovurucu keçəcəyinə dair 100 faizlik bir göstərici deyil. İqlim proqnozları göstərir ki, 2026-cı ilin yayı anomal istilərlə yadda qala bilər, çünki Xəzər dənizi üzərindəki hava kütlələrinin sirkulyasiyası və cənubdan gələn tropik hava axınları builki yay fəslinin əvvəlki illərdən daha quraq və isti keçəcəyinə dair ciddi siqnallar verir”.

Onun sözlərinə görə, temperaturun yüksəlməsi həm də ekoloji tarazlığın pozulması ilə bağlıdır: “Şəhərlərdə betonlaşmanın artması və yaşıllıqların azalması ‘isti ada’ effektini gücləndirir. Bu da o deməkdir ki, kənarda 32 dərəcə olan hava Bakının mərkəzində 35-36 dərəcə kimi hiss olunur. May ayındakı bu erkən istilər kənd təsərrüfatı üçün də risklidir, çünki rütubətin sürətlə buxarlanması torpağın quraqlaşmasına səbəb olur. Əgər iyun ayının əvvəllərində də temperatur 35 dərəcəni keçərsə, biz rəsmi olaraq son onilliyin ən isti yaylarından birinə hazırlaşmalıyıq”.

Ekoloq vurğulayıb ki, vətəndaşlar və aidiyyəti qurumlar anomal yay fəslinə indidən hazır olmalıdırlar: “May ayı bir növ ‘məşq’ xarakteri daşıyır. Bizim proqnozlarımıza görə, iyul və avqust aylarında havanın temperaturu bəzi bölgələrdə iqlim normasını 3-5 dərəcə üstələyə bilər. Bu, təkcə insan sağlamlığı üçün deyil, həm də su ehtiyatlarının idarə olunması üçün ciddi çağırışdır. Qlobal iqlim trendləri 2026-cı ili rekord istilər ili kimi xarakterizə edir və Azərbaycan da bu coğrafi zəncirin bir halqasıdır. Buna görə də, enerji istehlakından tutmuş su təminatına qədər hər sahədə ekstremal isti hava şəraiti nəzərə alınmalıdır”.

DOĞRU.AZ