Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Icma.az bildirir, Konkret.az portalına istinadən.

Son dövrlərdə dünya üzrə baş verən təyyarə qəzaları və texniki nasazlıqlar bir çox sualları gündəmə gətirir. Xüsusilə də bəzi mütəxəssislər və müzakirəçilər bu hadisələrin kiberhücumlarla əlaqəli ola biləcəyini irəli sürür. Müasir dövrün rəqəmsal sistemləri ilə idarə olunan hava gəmiləri, kiberhücumlar üçün potensial hədəfə çevrilə bilər.

Belə vəziyyətlərdə kiberhücumlar təyyarələrə necə təsir edir və onlardan qorunmaq üçün hansı tədbirlər görülür?

KONKRET.az xəbər verir ki, yenisabahaz həmin ehtimalları İnformasiya Texnologiyaları üzrə mühəndis-tədqiqatçı, ekspert Bəhruz Əliyev ilə müzakirə edib. Ekspert bildirib ki, bu günə qədər təyyarə idarəetmə sistemlərinə birbaşa edilən kiberhücumlarla bağlı açıq şəkildə təsdiq edilmiş ciddi bir hadisə yoxdur:

“Lakin aviasiya sektoru bu cür təhdidlərə qarşı çox ciddi təhlükəsizlik tədbirləri görür. Kiberhücumların potensial olaraq təyyarələrin təhlükəsizliyinə və uçuş əməliyyatlarına necə təsir edə biləcəyinə dair narahatlıqlar mövcuddur və buna görə də müasir təhlükəsizlik protokolları inkişaf etdirilməkdədir.

Eyni zamanda, təyyarə idarəetmə və aviasiya sistemlərinə edilən birbaşa kiberhücumlara dair məlumatlar məxfi ola bilər. Ancaq bəzi mütəxəssislər və tədqiqatçılar təyyarələrə edilən birbaşa kiberhücumların hələ ki, geniş şəkildə baş vermədiyini və çoxsaylı təhlükəsizlik tədbirlərinin bu cür hücumların qarşısını aldığını vurğulayırlar. Bununla yanaşı, açıq mənbələrdə bəzi hücum və təhdidlər barədə məlumatlar mövcuddur”.

B.Əliyev sözügedən məsələyə aid nümunələrə toxunub:

“2015-ci ildə bir neçə aviasiya şirkətinə, o cümlədən “American Airlines” və “United Airlines”-a edilən kiberhücumlar baş verdi. Hakerlər, bu şirkətlərin şəbəkələrinə daxil olaraq uçuş məlumatlarını və sərnişin məlumatlarını oğurlamağa çalışdılar. Bu hücumlar təyyarələrin idarəetmə sistemlərinə birbaşa təsir etməsə də, məlumatların pozulması və şəbəkə təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yarandı.

“Boeing 737 MAX” təyyarəsinin uçuş idarəetmə sistemlərində bəzi təhlükəsizlik boşluqları olduğu müəyyən edilmişdi. Bu boşluqlar birbaşa kiberhücumların hədəfi olmasa da, təyyarənin idarəetmə sistemlərinin potensial olaraq hakerlər tərəfindən manipulyasiya oluna biləcəyi barədə narahatlıqlar yaranmışdı. Təhlükəsizlik yoxlamaları və müayinə nəticəsində, belə təhlükəsizlik boşluqlarının aradan qaldırılması üçün təyyarələr yenilənmiş və sistemlər möhkəmləndirilmişdir.

Bir çox ekspertlər təyyarələrə edilən kiberhücumların potensial olaraq “skyjacking” (havada təyyarə oğurluğu) ilə nəticələnə biləcəyini söyləyirlər. Təyyarələrin idarəetmə və naviqasiya sistemlərindəki boşluqlardan istifadə etməklə, hakerlər təyyarəni uzaqdan ələ keçirə bilərlər. 2014-cü ildə Malaysia Airlines Flight MH370 -un itməsi ilə əlaqəli müzakirələrdə, bəzi mütəxəssislər kiberhücumların uçuşların təhlükəsizliyini təhdid edə biləcəyini iddia ediblər. Lakin bu məsələ ilə bağlı heç bir konkret kiberhücum hadisəsi rəsmi olaraq təsdiqlənməmişdir.

2018-ci ildə, müxtəlif mütəxəssislər aviasiya sahəsindəki şəbəkə boşluqlarının təyyarə idarəetmə sistemlərinə, naviqasiya və kommunikasiya sistemlərinə təsir edə biləcəyini bildirmişdilər. Bununla yanaşı, bu cür hücumların real baş verdiyi ilə bağlı heç bir təsdiq olunmuş hadisə yoxdur. Lakin bu növ təhdidlər ciddi şəkildə müzakirə olunur və aviasiya şirkətləri, təyyarə istehsalçıları bu təhlükələri minimuma endirmək üçün texnologiyalarını daim yeniləyirlər”.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2025 15:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri