Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Icma.az bildirir, Konkret.az portalına istinadən.

Son dövrlərdə dünya üzrə baş verən təyyarə qəzaları və texniki nasazlıqlar bir çox sualları gündəmə gətirir. Xüsusilə də bəzi mütəxəssislər və müzakirəçilər bu hadisələrin kiberhücumlarla əlaqəli ola biləcəyini irəli sürür. Müasir dövrün rəqəmsal sistemləri ilə idarə olunan hava gəmiləri, kiberhücumlar üçün potensial hədəfə çevrilə bilər.

Belə vəziyyətlərdə kiberhücumlar təyyarələrə necə təsir edir və onlardan qorunmaq üçün hansı tədbirlər görülür?

KONKRET.az xəbər verir ki, yenisabahaz həmin ehtimalları İnformasiya Texnologiyaları üzrə mühəndis-tədqiqatçı, ekspert Bəhruz Əliyev ilə müzakirə edib. Ekspert bildirib ki, bu günə qədər təyyarə idarəetmə sistemlərinə birbaşa edilən kiberhücumlarla bağlı açıq şəkildə təsdiq edilmiş ciddi bir hadisə yoxdur:

“Lakin aviasiya sektoru bu cür təhdidlərə qarşı çox ciddi təhlükəsizlik tədbirləri görür. Kiberhücumların potensial olaraq təyyarələrin təhlükəsizliyinə və uçuş əməliyyatlarına necə təsir edə biləcəyinə dair narahatlıqlar mövcuddur və buna görə də müasir təhlükəsizlik protokolları inkişaf etdirilməkdədir.

Eyni zamanda, təyyarə idarəetmə və aviasiya sistemlərinə edilən birbaşa kiberhücumlara dair məlumatlar məxfi ola bilər. Ancaq bəzi mütəxəssislər və tədqiqatçılar təyyarələrə edilən birbaşa kiberhücumların hələ ki, geniş şəkildə baş vermədiyini və çoxsaylı təhlükəsizlik tədbirlərinin bu cür hücumların qarşısını aldığını vurğulayırlar. Bununla yanaşı, açıq mənbələrdə bəzi hücum və təhdidlər barədə məlumatlar mövcuddur”.

B.Əliyev sözügedən məsələyə aid nümunələrə toxunub:

“2015-ci ildə bir neçə aviasiya şirkətinə, o cümlədən “American Airlines” və “United Airlines”-a edilən kiberhücumlar baş verdi. Hakerlər, bu şirkətlərin şəbəkələrinə daxil olaraq uçuş məlumatlarını və sərnişin məlumatlarını oğurlamağa çalışdılar. Bu hücumlar təyyarələrin idarəetmə sistemlərinə birbaşa təsir etməsə də, məlumatların pozulması və şəbəkə təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yarandı.

“Boeing 737 MAX” təyyarəsinin uçuş idarəetmə sistemlərində bəzi təhlükəsizlik boşluqları olduğu müəyyən edilmişdi. Bu boşluqlar birbaşa kiberhücumların hədəfi olmasa da, təyyarənin idarəetmə sistemlərinin potensial olaraq hakerlər tərəfindən manipulyasiya oluna biləcəyi barədə narahatlıqlar yaranmışdı. Təhlükəsizlik yoxlamaları və müayinə nəticəsində, belə təhlükəsizlik boşluqlarının aradan qaldırılması üçün təyyarələr yenilənmiş və sistemlər möhkəmləndirilmişdir.

Bir çox ekspertlər təyyarələrə edilən kiberhücumların potensial olaraq “skyjacking” (havada təyyarə oğurluğu) ilə nəticələnə biləcəyini söyləyirlər. Təyyarələrin idarəetmə və naviqasiya sistemlərindəki boşluqlardan istifadə etməklə, hakerlər təyyarəni uzaqdan ələ keçirə bilərlər. 2014-cü ildə Malaysia Airlines Flight MH370 -un itməsi ilə əlaqəli müzakirələrdə, bəzi mütəxəssislər kiberhücumların uçuşların təhlükəsizliyini təhdid edə biləcəyini iddia ediblər. Lakin bu məsələ ilə bağlı heç bir konkret kiberhücum hadisəsi rəsmi olaraq təsdiqlənməmişdir.

2018-ci ildə, müxtəlif mütəxəssislər aviasiya sahəsindəki şəbəkə boşluqlarının təyyarə idarəetmə sistemlərinə, naviqasiya və kommunikasiya sistemlərinə təsir edə biləcəyini bildirmişdilər. Bununla yanaşı, bu cür hücumların real baş verdiyi ilə bağlı heç bir təsdiq olunmuş hadisə yoxdur. Lakin bu növ təhdidlər ciddi şəkildə müzakirə olunur və aviasiya şirkətləri, təyyarə istehsalçıları bu təhlükələri minimuma endirmək üçün texnologiyalarını daim yeniləyirlər”.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:178
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2025 15:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see365

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see319

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see304

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see284

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see279

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see279

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see274

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see257

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see252

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see249

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see244

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see238

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see235

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see234

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see227

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see221

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see206

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri