Icma.az
close
up
RU
Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Hava yollarındakı görünməyən təhlükə: Uçuşlara təsir edir KONKRET

Icma.az bildirir, Konkret.az portalına istinadən.

Son dövrlərdə dünya üzrə baş verən təyyarə qəzaları və texniki nasazlıqlar bir çox sualları gündəmə gətirir. Xüsusilə də bəzi mütəxəssislər və müzakirəçilər bu hadisələrin kiberhücumlarla əlaqəli ola biləcəyini irəli sürür. Müasir dövrün rəqəmsal sistemləri ilə idarə olunan hava gəmiləri, kiberhücumlar üçün potensial hədəfə çevrilə bilər.

Belə vəziyyətlərdə kiberhücumlar təyyarələrə necə təsir edir və onlardan qorunmaq üçün hansı tədbirlər görülür?

KONKRET.az xəbər verir ki, yenisabahaz həmin ehtimalları İnformasiya Texnologiyaları üzrə mühəndis-tədqiqatçı, ekspert Bəhruz Əliyev ilə müzakirə edib. Ekspert bildirib ki, bu günə qədər təyyarə idarəetmə sistemlərinə birbaşa edilən kiberhücumlarla bağlı açıq şəkildə təsdiq edilmiş ciddi bir hadisə yoxdur:

“Lakin aviasiya sektoru bu cür təhdidlərə qarşı çox ciddi təhlükəsizlik tədbirləri görür. Kiberhücumların potensial olaraq təyyarələrin təhlükəsizliyinə və uçuş əməliyyatlarına necə təsir edə biləcəyinə dair narahatlıqlar mövcuddur və buna görə də müasir təhlükəsizlik protokolları inkişaf etdirilməkdədir.

Eyni zamanda, təyyarə idarəetmə və aviasiya sistemlərinə edilən birbaşa kiberhücumlara dair məlumatlar məxfi ola bilər. Ancaq bəzi mütəxəssislər və tədqiqatçılar təyyarələrə edilən birbaşa kiberhücumların hələ ki, geniş şəkildə baş vermədiyini və çoxsaylı təhlükəsizlik tədbirlərinin bu cür hücumların qarşısını aldığını vurğulayırlar. Bununla yanaşı, açıq mənbələrdə bəzi hücum və təhdidlər barədə məlumatlar mövcuddur”.

B.Əliyev sözügedən məsələyə aid nümunələrə toxunub:

“2015-ci ildə bir neçə aviasiya şirkətinə, o cümlədən “American Airlines” və “United Airlines”-a edilən kiberhücumlar baş verdi. Hakerlər, bu şirkətlərin şəbəkələrinə daxil olaraq uçuş məlumatlarını və sərnişin məlumatlarını oğurlamağa çalışdılar. Bu hücumlar təyyarələrin idarəetmə sistemlərinə birbaşa təsir etməsə də, məlumatların pozulması və şəbəkə təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yarandı.

“Boeing 737 MAX” təyyarəsinin uçuş idarəetmə sistemlərində bəzi təhlükəsizlik boşluqları olduğu müəyyən edilmişdi. Bu boşluqlar birbaşa kiberhücumların hədəfi olmasa da, təyyarənin idarəetmə sistemlərinin potensial olaraq hakerlər tərəfindən manipulyasiya oluna biləcəyi barədə narahatlıqlar yaranmışdı. Təhlükəsizlik yoxlamaları və müayinə nəticəsində, belə təhlükəsizlik boşluqlarının aradan qaldırılması üçün təyyarələr yenilənmiş və sistemlər möhkəmləndirilmişdir.

Bir çox ekspertlər təyyarələrə edilən kiberhücumların potensial olaraq “skyjacking” (havada təyyarə oğurluğu) ilə nəticələnə biləcəyini söyləyirlər. Təyyarələrin idarəetmə və naviqasiya sistemlərindəki boşluqlardan istifadə etməklə, hakerlər təyyarəni uzaqdan ələ keçirə bilərlər. 2014-cü ildə Malaysia Airlines Flight MH370 -un itməsi ilə əlaqəli müzakirələrdə, bəzi mütəxəssislər kiberhücumların uçuşların təhlükəsizliyini təhdid edə biləcəyini iddia ediblər. Lakin bu məsələ ilə bağlı heç bir konkret kiberhücum hadisəsi rəsmi olaraq təsdiqlənməmişdir.

2018-ci ildə, müxtəlif mütəxəssislər aviasiya sahəsindəki şəbəkə boşluqlarının təyyarə idarəetmə sistemlərinə, naviqasiya və kommunikasiya sistemlərinə təsir edə biləcəyini bildirmişdilər. Bununla yanaşı, bu cür hücumların real baş verdiyi ilə bağlı heç bir təsdiq olunmuş hadisə yoxdur. Lakin bu növ təhdidlər ciddi şəkildə müzakirə olunur və aviasiya şirkətləri, təyyarə istehsalçıları bu təhlükələri minimuma endirmək üçün texnologiyalarını daim yeniləyirlər”.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2025 15:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri