“”Həsən Mirzəyev Ensiklopediyası”nın tərtib olunmasının vaxtı çatıb” Etibar Əliyev AzPolitika onlayn siyasiictimai qəzet

Keçmiş millət vəkili, elm və təhsil bilicisi Etibar Əliyev “Facebook” səhifəsində Əməkdar elm xadimi, görkəmli dilçi alim, mərhum professor Həsən Mirzəyevin doğum günündə onun xalqımız qarşısında xidmətlərindən, elmi fəaliyyətindən, Azərbaycan dilçiliyinin inkişafına verdiyi töhfələrdən bəhs edib.

“AzPolitika” həmin məqaləni oxuculara təqdim edir:

26 noyabr Əməkdar elm xadimi, görkəmli dilçi alim, professor Həsən Mirzəyevin anadan olduğu gündür. Həsən Mirzəyevin Azərbaycan dilçilik elminin tədqiqində, folklor və ədəbiyyatşünaslıq sahələrində yazdığı dəyərli əsərləri öz aktuallığı ilə bu gün də tələbələr, tədqiqatçılar, xüsusən də gənc alimlər üçün əvəzsiz mənbədir. Həsən Mirzəyev öz əqidəsi, ziyalılığı, dürüstlüyü ilə unudulmaz Heydər Əliyevin yaxın silahdaşı olmuşdur.

Həsən müəllim soydaşlarımızın Qərbi Azərbaycandan didərgin salınması ilə heç cür barışa bilmirdi. O, Qərbi Azərbaycandan didərgin düşmüş insanların Qarabağa köçürülmələri üçün əlindən gələni əsirgəmirdi. Zaman-zaman işğallara məruz qalan, parçalanan, doğranan torpaqlarımızın fəryadını insanlara çatdırır, Vətənin övladlarını qisas almağa, əsir qalan elləri, obaları, məktəbləri, yaylaqları, dağları azad etməyə çağırırdı:

Düşmən əlindədir müqəddəs yerim,

Ləlim, cəvahirim, abidəm, pirim,

Qoy ayağa qalxsın igidim, ərim,

Bəlkə bu şad xəbər silə dərdimi.

Babamın o yerdə izi qalıbdır,

Nənəmin nəğməli sözü qalıbdır,

Türk-oğuz yurdunun gözü qalıbdır,

Töksəm də aparmaz Nilə dərdimi.

Həsən Mirzəyevin dilçilik sahəsində inqilabi xarakter daşıyan “Azərbaycan dilində feil” monoqrafiyası xüsusilə qeyd olunmalıdır. Monoqrafiyanın yazılışından 37 ildən çox zaman keçmişdir, lakin monoqrafiya elmi aktuallığını bu gün də qoruyur. Onun Azərbaycan dilçiliyinin demək olar ki, bütün sahələrinə həsr olunmuş monoqrafik tədqiqatları vardır, lakin “feil”i o, ayrı bir şövqlə işləmişdir.

Sən demə dilimizin qorunması üçün təkcə biz feilə borclu deyilik. Analogiya mövcuddur. Böyük ispan yazıçısı, Nobel mükafatı laureatı Kamilo Xose Sela Nobel nitqini "feil"ə həsr etmişdi: "Bütün dillərin təkamül tarixi sadə cümlələrin qurulması ilə başlayır və zaman keçdikcə, həm sintaksis, həm də semantik məzmun baxımından mürəkkəbləşən mərhələyə qədər davam edir. Sadədən mürəkkəbə doğru bu irəliləyiş zamanı ünsiyyət üçün öncə ən ağır yük feillərin üzərinə düşür. Daha sonra isim, sifət, zərf əlavə olunur və cümlələrin həcmi artır. İlk sözün zərurətdən irəli gələrək, feilin əmr formasında yarandığını düşünə bilərik. Əmr forması ünsiyyət zamanı böyük rol oynayır və ondan istifadə edərkən, çox ehtiyatlı olmağı tələb edir".

Feil hərəkətdir, feil sürətdir, döyüşkəndir fikirləri ilə feili vəsf edən professor Həsən Mirzəyev məktəblilər, tələbələr və gənc tədqiqatçılar üçün dəyərli vəsaitlər yazmaqla Azərbaycan “Dilçilik məktəbi"nin əsaslarını qoyanlardan biri kimi yaddaşlardan silinməyəcək. Ruhun şad olsun, dəyərli müəllim: Qarabağımız işğaldan azad olunub…

Düşünürəm ki, "Həsən Mirzəyev Ensiklopediyası"nın tərtib olunmasının vaxtı çatıb.

“AzPolitika”