Heydər Əliyev İrsi: müstəqillikdən güclü dövlətə aparan yol

3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin müstəqillik tarixində dönüş nöqtəsi olmuşdur. Daxili siyasi böhran, iqtisadi çöküş və separatizmin gücləndiyi bir dövrdə xalqın iradəsi ilə yenidən hakimiyyət sükanı arxasına keçən Ümummilli Lider, ölkənin dövlətçiliyini qorumaqla yanaşı, onun möhkəmlənməsi və inkişafı üçün kompleks islahatlar planının hazırlanaraq həyata keçirilməsinə rəhbərlik etdi.
Heydər Əliyevin siyasi irsi bu gün də Azərbaycan dövlətinin strateji inkişaf xəttinin əsasını təşkil edir. Heydər Əliyev tərəfindən müəyyən edilmiş siyasi kurs Azərbaycanın daxili və xarici siyasətində ardıcıllıq və davamlılıq prinsiplərinə əsaslanır. Bu kurs, sabitlik, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların qorunması və beynəlxalq arenada balanslaşdırılmış siyasətin aparılmasını özündə ehtiva edir. Onun siyasi kursunun əsas istiqamətlərindən biri də hüquqi dövlət və vətəndaş cəmiyyətinin formalaşdırılması olmuşdur.
Heydər Əliyev tərəfindən formalaşdırılmış azərbaycançılıq ideologiyası, milli birliyi təmin edən əsas ideoloji sütunlardan biridir. Bu ideologiya bütün azərbaycanlıların vahid milli kimlik ətrafında birləşməsi, milli maraqların üstün tutulması və Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin qorunması məqsədini daşıyır. Bu gün azərbaycançılıq həm dövlət ideologiyası, həm də cəmiyyətin birləşdirici fəlsəfəsi kimi fəaliyyət göstərir.
Heydər Əliyevin dövlət idarəçiliyində tətbiq etdiyi peşəkar yanaşma, planlı və elmi əsaslara söykənən idarəetmə modeli ilə seçilirdi. O, idarəetmədə səriştəliliyi, məsuliyyəti və strateji düşüncəni əsas götürərək dövlət aparatında peşəkar kadrların formalaşmasına xüsusi önəm verirdi. Dövlət strukturlarının təkmilləşdirilməsi bu yanaşmanın praktik nəticəsi olmuşdur.
Heydər Əliyevin siyasətə gətirdiyi unikal üslub — pragmatizm, xalqla birbaşa ünsiyyət, konkretlik və strategik baxış onun liderliyinin fərqləndirici xüsusiyyətləridir. O, həm daxili, həm də xarici siyasətdə mürəkkəb vəziyyətlərdə qətiyyətli qərarlar vermək bacarığı ilə yadda qalmışdır. Bu üslub Azərbaycanın müasir siyasi mədəniyyətinin formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir.
Heydər Əliyev tərəfindən tətbiq edilən planlı idarəetmə modeli ölkənin sosial-iqtisadi və siyasi sahələrdə sabitliyini təmin etmişdir. Strateji planların hazırlanması, uzunmüddətli inkişaf konsepsiyalarının formalaşdırılması və real icra mexanizmlərinin yaradılması bu modelin əsas elementləri olmuşdur.
1990-cı illərin ortalarında ölkə dərin iqtisadi böhranla üz-üzə qaldığı dövrdə Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar Azərbaycanın iqtisadi inkişafına güclü təkan verdi. Özəlləşdirmə proqramı, sərmayə mühitinin yaxşılaşdırılması və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin qurulması bu modelin tərkib hissəsi idi. Azərbaycanın iqtisadi artımı bu gün də həmin islahatların nəticəsidir.
Heydər Əliyev Azərbaycanın yalnız qısa müddətli deyil, uzunmüddətli və dayanıqlı inkişaf yoluna çıxmasını təmin etmişdir. Enerji təhlükəsizliyi, regional inkişaf, sosial rifah proqramları və təhsil sahəsində atılmış addımlar dayanıqlı inkişaf strategiyasının əsasını təşkil edir.
“Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əbədidir və dönməzdir” – bu prinsip Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin mərkəzində dayanırdı. O, müstəqilliyin qorunması üçün bütün sahələrdə milli təhlükəsizlik sistemini möhkəmləndirmiş, ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirmişdir.
Ulu Öndər Azərbaycan dövlətçiliyinin institusional bazasını yaratmaqla ölkənin hüquqi, siyasi və iqtisadi əsaslarını formalaşdırdı. Milli dövlətçiliyin hüquqi və ideoloji bazası, müstəqil məhkəmə sistemi, qanunvericilik bazasının yenilənməsi bu siyasətin mühüm istiqamətləri idi.
Heydər Əliyevin uzaqgörən və realist siyasəti nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətdə tanınan və hörmət edilən bir dövlətə çevrildi. Regional və qlobal layihələrdə aktiv iştirak, balanslı xarici siyasət və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq Azərbaycanın nüfuzunu artırdı.
Azərbaycanın Avropa və Avrasiya məkanında inteqrasiya siyasəti Heydər Əliyev dövründə əsas strateji istiqamət kimi müəyyən edildi. İqtisadi, siyasi və mədəni sahələrdə beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulması ölkənin mövqelərini daha da gücləndirdi.
Heydər Əliyevin ən mühüm strateji addımlarından biri də 1994-cü ildə imzalanmış "Əsrin Müqaviləsi" ilə təməlini qoyduğu neft strategiyası oldu. Bu strategiya sayəsində Azərbaycan dünya enerji xəritəsində önəmli aktora çevrildi, ölkəyə milyardlarla dollar sərmayə axını başladı.
1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, Heydər Əliyevin siyasi iradəsinin və hüquqi dövlət quruculuğu baxışının bariz nümunəsidir. Konstitusiya ölkənin demokratik quruluşunun və vətəndaş hüquqlarının təminatçısı kimi çıxış edir.
Heydər Əliyev hüquqi dövlət anlayışını praktiki idarəetməyə gətirdi. Qanunvericilik sisteminin islahatı, məhkəmə-hüquq sisteminin müasirləşdirilməsi, insan hüquqlarının qorunması və hüququn aliliyinin təmin edilməsi onun rəhbərliyi dövründə əsas vəzifələrdən biri olmuşdur.
Heydər Əliyevin 1993-cü ildə Prezident seçilməsi ilə Azərbaycanda yeni bir siyasi dövr başlandı. Onun rəhbərliyi ilə ölkədə möhkəm dövlətçilik təməlləri qoyuldu, Azərbaycanın müstəqilliyi qorundu və yeni inkişaf strategiyası formalaşdı. Bu gün Azərbaycan Respublikasının əldə etdiyi nailiyyətlərin əksəriyyəti Ulu Öndərin düşünülmüş və ardıcıl siyasətinin nəticəsidir.

İlqar İlyasov
YAP Laçın rayon təşkilatının sədri