Holokost, köləlik travması, şəhvət... Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı alan qadın laureatlar kimlərdir?

Kulis.az ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı alan qadın laureatlar haqqında materialı təqdim edir.

Selma Lagerlöf (1909)

İsveç yazıçısı Selma Lagerlöf Nobel Ədəbiyyat Mükafatını alan ilk qadın yazıçı kimi tarixə düşüb.

Onun yaradıcılığı İsveç folkloru, mifoloji motivlər və humanist realizmin sintezi ilə seçilir.

Əsərlərində mənəvi dəyərlər, insanın daxili kamilliyi və xeyir–şər qarşıdurması əsas yer tutur.

Lagerlöf klassik hekayəçiliyi poetik dil səviyyəsinə yüksəldib.

Əsas əsərləri: "Nils Holgerssonun möcüzəli səyahəti", "Gösta Berlingin dastanı"

Qrasiya Deledda (1926)

Qrasiya Deledda İtaliya ədəbiyyatında Sardiniya adasının sosial və mənəvi həyatını bədii sənətə çevirən əsas yazıçıdır.

O, insan taleyi, günah, vicdan və fatalizm mövzularını realist dərinliklə işləyib.

Deleddanın dili sadə, lakin psixoloji baxımdan olduqca güclüdür.

Əsas əsərləri: "Qamışlar küləkdə", "Ana"

Siqrid Undset (1928)

Sigrid Undset tarixi roman janrını yeni bədii səviyyəyə qaldırmış norveçli yazıçıdır.

O, orta əsr Skandinaviyasını qadın taleyi prizmasından təqdim edərək dövrün sosial və dini reallıqlarını canlandırıb.

Əsərləri tarixi dəqiqlik və güclü psixoloji analizlə seçilir.

Əsas əsərləri: "Kristin Lavransdatter trilogiyası"

Perl Bak (1938)

Perl Bak Çin kənd həyatını Qərb oxucusuna tanıdan ilk böyük yazıçılardandır.

Onun əsərləri mədəniyyətlərarası anlaşmanı, sadə insanların faciə və ümidlərini əks etdirir.

Bak humanizmi və empatiyanı ədəbiyyatın mərkəzinə gətirib.

O, bu mükafatı alan ilk amerikalı qadın yazıçı idi.

Əsas əsərləri: "Torpaq", "Oğullar"

Qabriela Mistral (1945)

Qabriela Mistral Nobel alan ilk Latın Amerikalı qadındır.

Onun poeziyası analıq, sevgi, itki və insan ağrısı ilə doludur.

Şeirləri sadə dilinə baxmayaraq güclü emosional təsir yaradır.

Əsas əsərləri: "Ümidsizlik", "Zəriflik"

Nelli Zaks (1966)

Nelli Zaks Holokostun yaratdığı kollektiv travmanı poeziyaya çevirən nadir səslərdən biridir.

Onun şeirləri ağrı, sürgün və ruhun sağalması mövzularını simvolik dillə ifadə edir.

Zaks ədəbiyyatı mənəvi yaddaş aktına çevirib.

Əsas əsərləri: "Ölüm məskənində", "İsrailin əzabları haqqında misteriya"

Nadin Qordimer (1991)

Nadin Qordimer aparteid dövrü Cənubi Afrikasının vicdan səsi hesab olunur.

Onun romanları irqçilik, siyasi zorakılıq və fərdi məsuliyyət mövzularını açıq şəkildə qoyur.

Ədəbiyyatı siyasi mövqeyin bədii formasıdır.

Əsas əsərləri: "Yalan günlər", "Fəxri qonaq" , "Mühafiz", "Yulinin xalqı"

Toni Morrison (1993)

Toni Morrison afro-amerikan yaddaşını və tarixini ədəbiyyatın mərkəzinə gətirib.

Onun əsərləri kimlik, köləlik travması və azadlıq axtarışını poetik dildə təqdim edir.

Morrison ABŞ ədəbiyyatının ən güclü yazıçılarından biri hesab olunur.

Əsas əsərləri: "Caz" , "Cənnət"

Vislava Şimborska (1996)

Polşanın tanınmış şairi Vislava Şimborskanın poeziyası fəlsəfi düşüncə ilə incə ironiyanın nadir vəhdətidir.

O, gündəlik hadisələrdən varlıq, zaman və insan taleyi haqqında universal suallar yaradır.

Minimalist üslubu ilə böyük mənalar qurur.

Əsas əsərləri: "Sili", "Yüz əyləncə", "Böyük miqdar", "Körpüdə dayanan adamlar"

Elfrida Yelinek (2004)

Avstriya yazıçısı Elfrida Yelinek patriarxal cəmiyyət, zorakılıq və hakimiyyət münasibətlərini sərt dillə ifşa edən yazıçıdır.

Onun üslubu provakativ və eksperimental xarakter daşıyır.

Vatikan onu "mütləq nihilizmin bayraqdarı" hesab edir və onu "söz yaradıcılığında" ədəbsizliyi yaydığına görə kəskin tənqid edib.

Əsas əsərləri: "Pianoçu", "Şəhvət"

Doris Lessinq (2007)

Britaniyalı yazıçı Doris Lessinq XX əsr qadın şüurunun ən güclü təhlilçilərindən biridir.

Onun romanları siyasət, feminizm və psixologiyanı birləşdirir.

Lessinq əsərlərində əsasən cəmiyyətin ideoloji çərçivələrini tənqid edib.

Əsas əsərləri: "Yaxşı terrorçu", "Beşinci övlad", "Yenə məhəbbət", "Mara və Den"

Herta Müller (2009)

Alman şair və yazıçı Herta Müller totalitar rejimlərin insan psixologiyasına təsirini poetik nəsrlə ifadə edib.

Onun dili metaforik, sarsıdıcı və simvolikdir.

Əsərləri qorxu və yaddaş üzərində qurulub.

Əsas əsərləri: "Nəfəs yelləncəyi", "Pasport", "Güzgüdə oturan İblis", "Aclıq və ipək"

Elis Manro (2013)

Kanadalı yazıçı Elis Manro qısa hekayə janrının müasir klassikidir.

O, adi həyat epizodlarından dərin psixoloji portretlər yaradır.

Onu "Kanadanın Çexovu" adlandırırlar.

Əsas əsərləri: "Qaçış", "Bəzi qadınlar"

Svetlana Aleksiyeviç (2015)

Ukrayna əsilli Belarus yazıçısı Svetlana Aleksiyeviç sənədli ədəbiyyatı bədii səviyyəyə qaldırıb.

Onun əsərləri canlı şahidlərin səsi üzərində qurulmuş kollektiv romanlardır.

Müharibə və faciənin insan üzünü göstərir.

Əsas əsərləri: "Müharibənin qadın olmayan üzü", "Çernobıldan səslər"

Olqa Tokarçuk (2018)

Polşa yazıçısı Olqa Tokarçuk müasir Avropa romanını fəlsəfi və mifoloji qatlarla zənginləşdirib.

Onun əsərləri sərhədsiz kimlik və hərəkət ideyası üzərində qurulub.

Postmodern düşüncənin əsas nümayəndələrindəndir.

Əsas əsərləri: "Qaçanlar", "Yaqubun kitabları"

Luiza Qlük (2020)

Yəhudi əsilli ABŞ şairi Luiza Qlük poeziyada şəxsi ağrını universal dilə çevirib.

Onun şeirləri sakit, lakin dərin emosional təsirə malikdir.

Klassik miflərlə şəxsi təcrübəni birləşdirir.

Əsas əsərləri: “Axillesin qələbəsi”, “Vəhşi İris”, “Çəmənlik”, “Həyatın yeddi yaşı”, “Averno”

Anni Erno (2022)

Fransalı yazıçı Anni Erno şəxsi xatirəni sosial tarixlə birləşdirən unikal üsluba malikdir.

O, sinif fərqləri, qadın təcrübəsi və yaddaş üzərində yazır.

Avto-bioqrafik ədəbiyyatın əsas simalarından hesab edilir.

Əsas əsərləri: "İllər", "Atamın yeri"

Han Kanq (2024)

Cənubi koreyalı yazıçı Han Kanq insan bədəni, zorakılıq və səssiz müqavimət mövzularını poetik dillə təqdim edir.

Onun əsərləri minimalizm və metafizik dərinliklə seçilir.

O, Koreya ədəbiyyatını qlobal səviyyəyə çıxarıb.

Əsas əsərləri: "Vegetarian", "İnsan əməlləri"

Ankarada küçəyə Üzeyir Hacıbəylinin adı verildi "Qadın doğulmursan, qadın olursan..." - O, hansı əsərində məşhur yazıçı ilə seksual münasibətini yazmışdı? Türkiyə Yazarlar Birliyi ilə Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi arasında memorandum imzalandı