Hörmüzün blokadası Avropanı staqflyasiya ilə hədələyir

Yaxın Şərqdəki müharibə nəticəsində enerji daşıyıcılarının bahalaşması Avropa iqtisadiyyatının perspektivlərini pisləşdirib. Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) analitiklərinin qeyd etdiyinə görə, tədarükdə fasilələr uzun müddət davam edərsə, avrozonanı eyni vaxtda iqtisadi daralma və inflyasiya təzyiqi ilə müşayiət olunan staqflyasiya riski gözləyə bilər. 

Ölkə.az xəbər verir ki, əlavə qeyri-müəyyənlik amili kimi ABŞ-ın tətbiq etdiyi tariflər göstərilir. Bununla belə, analitiklərin nəticələrinə əsasən, bəzi risklər əvvəl gözlənildiyi qədər ciddi olmaya bilər: tariflər istehsalın ABŞ-a kütləvi köçürülməsinə səbəb olmaya bilər, çünki bu addım sənaye üçün ümumi xərcləri artırır.

AMB-nin yeni iqtisadi bülletenində qeyd olunur ki, Yaxın Şərqdəki müharibənin nəticələri artıq Avropa iqtisadiyyatına təsir göstərir. Fevral ayında inflyasiya hələ 2% hədəf səviyyəsinə yaxın idi və iqtisadiyyat zəif də olsa, artım nümayiş etdirirdi. Lakin indi vəziyyət pisləşib.

Aprel ayında inflyasiya illik ifadədə 3%-ə yüksəlib (martda 2,6%). Artım əsasən enerji daşıyıcılarının bahalaşması ilə bağlıdır: aprel ayında illik 10,9% (martda 5,1%). Qida inflyasiyası isə təxminən 2,5% səviyyəsində qalır. Enerji və qida istisna olmaqla əsas inflyasiya göstəricisi isə bir qədər azalaraq apreldə 2,2%-ə düşüb (martda 2,4%).

Bununla belə, AMB bu tendensiyanı optimist qiymətləndirmir və hesab edir ki, enerji şoku yaxın aylarda digər mal və xidmətlərin qiymətlərinə də ötürüləcək.

Uzunmüddətli inflyasiya gözləntiləri hələ də 2% hədəfinə qayıdışı nəzərdə tutsa da, qısamüddətli gözləntilər artmaqdadır. Bu isə şirkətlərin xərcləri son qiymətlərə daha aktiv şəkildə yansıtması riskini gücləndirir. Əsas sual münaqişənin nə qədər davam edəcəyi və onun təsirlərinin miqyasıdır.

Avropa İttifaqı əmək bazarı hələlik nisbətən dayanıqlıdır. 2026-cı ilin martında işsizlik 6,2%-ə düşüb (fevralda 6,3%). Lakin artan qeyri-müəyyənlik fonunda əmək tələbi zəifləyir: şirkətlər işçi sayını artırma planlarını azaldır və məşğulluq artımı yavaşıyır.

Əgər Hörmüz boğazı vasitəsilə gəmiçilik yaxın aylarda bərpa olunmazsa, Avropa iqtisadiyyatı eyni vaxtda həm tənəzzül, həm də yüksək inflyasiya ilə üzləşə bilər.

Yenilənmiş proqnoz AMB-nin iyun iclasından sonra təqdim ediləcək. İrəlidə olan göstəricilər artıq iqtisadi aktivliyin zəiflədiyini göstərir: avrozonada kompozit PMI aprel ayında 50 punktdan aşağı düşüb və bu, biznes aktivliyinin azalmasına işarə edir. Xidmət sektoru əsas zəifləmə mənbəyinə çevrilib, sənaye isə xarici tələbin təsiri ilə nisbətən dayanıqlıdır.

AMB həmçinin ABŞ-ın ticarət siyasətinin Avropa iqtisadiyyatına təsirlərini araşdırmağa davam edir. Donald Trampın tarifləri istehsalın ABŞ-a qaytarılması aləti kimi nəzərdən keçirməsi fonunda, analitiklər 2016–2023-cü illərdə xaricdə yeni investisiya layihələri ilə tariflərin əlaqəsini müqayisə edirlər.

Qısa müddətdə tariflərin artması şirkətləri ticarət baryerlərini aşmaq üçün xaricdə investisiyaları artırmağa sövq edə bilər. Lakin orta müddətdə təsir əks istiqamətə yönəlir: istehsal idxal olunan komponentlərdən və xammaldan asılı olduğuna görə tariflər xərcləri artırır və yeni istehsal güclərinin yaradılmasını çətinləşdirir. Nəticədə ABŞ tariflərinin Avropa investisiyalarına təsiri gözlənildiyindən daha məhdud ola bilər.

İstehsal zəncirlərinin pozulması və aralıq məhsulların bahalaşması xüsusilə emal sənayesində lokallaşma cəlbediciliyini azaldır.(qaynarinfo)