Hüququn gücü, gücün hüququ...

Prezident İlham Əliyev yerli televiziyalara müsahibəsində belə bir fikir irəli sürüb ki, hazırkı dünyada kim güclüdür, o da haqlıdır.

Prezident deyib: ".. Bugünkü dünyada beynəlxalq hüquq deyilən məsələ yoxdur. Bunu hər kəs gərək unutsun. Güc var, əməkdaşlıq var, müttəfiqlik var, qarşılıqlı dəstək var. Təbii ki, sən gərək özün əmin olasan ki, haqq yolundasan".

Təbii ki, Azərbaycan Prezidenti bunu təəssüf hissi ilə deyir. Eyni zamanda reallıq hissi ilə.

O, beynəlxalq hüququn, necə deyərlər, "hüquqsuz" duruma düşməsindən daxilən də narahatdır. Çünki Azərbaycan öz problemlərini həll edəndə də, dünya birliyində öz yerini müəyyənləşdirib, o yeri tutanda da məhz beynəlxalq hüquqa əsaslanırdı. Başqa dövlətlərlə, istər subregional, istər regional, istər qlobal aktorlarla ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətlərini qurarkən, inkişaf etdirərkən, həmişə beynəlxalq hüquq normalarını əsas götürüb. İstər ikitərəfli, istər çoxtərəfli razılaşnalarla, eləcə də, beynılxalq konvensiyalarla üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl edir, bu çərçivədə öz işini qurur. Ancaq reallıq da budur ki, Prezidenti də Yeni il bayramı münasibətilə xalqa müraciətində dediyi kimi, güclünun haqlı sayıldığı, ya da özünü haqlı saydığı bir dünyada yaşayırıq

Artıq dövlətlər bir-birinə qarşı davranış tərzini dəyişir; hüquq çərçivəsindən kənara çıxırlar. Bəli, bu gün artıq "yumşaq güc" deyil, "çılpaq güc" ön plana çıxır.

Prezidentin dediyi fikrin mənası aydındır: "çılpaq güc" qarşısında dayanmaq üçün müttəfiqlərin, tərəfdaşların və təbii ki, qardaş ölkələrin alternativ güc mərkəzlərinə çevrilməsinə ehtiyac daha da artır. Prezident Qəbələdə keçirilən türk zirvəsində Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivısində birgə hərbi təlimlərin keçirilməsini təsadüfən təklif etməmişdi. Bu təklifin mənası odur ki, Türk dövlətləri dünyada artan xaos təhlükəsi və hər cür hibrid təhdiddəm tək-tək, yaxud ikilikdə, üçlükdə müdafiə oluna bilməz, TDT-ni real və təsirli hərbi müdafiə gücünə, təhlükəsizlik çətirinə çevirmək lazımdır.

Bu, mühüm bir işdir, praqmatik vizyondur. Azərbaycanın öz təcrübəsi də bunu göstərir. Peşəkar və fədakar ordunun gücü ilə ortaya çıxana qədər məlum dairələr - Qərbdə, ya Şərqdə, Şimalda, ya Cənubda- Azərbaycanla hesablaşanlar az idi. Bunu açıq etiraf etmək lazımdır: böyük güclər Azərbaycanı güzəştlərə sövq edib, daha da zəif salmağa çalışdılar. Ancaq artıq beş ildir ki, Azərbaycanla güc dilində danışmaq mümkün deyil; o, bu gücü dosta da, düşmənə də göstərə bildi.

Azərbaycan "çılpaq güc" faktorunun ortaya çıxması reallığını qəbul edir və öz dostları ilə, müttəfiqləri ilə işbirliyini (xüsisilə təhlükəsizlik komponentini) gücləndirməyi tələb edir.

İndi dünya xaos dönəminə daxil olur. Bu, idarə olunan xaosdur hələ ki. Bəs sabah necə olacaq, bilinmir. Ona görə də dövlət öz gücünü akkumlysiya edir, qoruyur və daha da çoxaldır.

Belə bir deyim var: "Sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol".

Prezidentin də xəbərdarlığının mənası budur: "Xaos istəmirik, ancaq xaosa da hazırlıqlı olmalıyıq".

Dünya gücə tapınır, güc hüquqdan önə keçir. Xoşumuz gəlsə də, gəlmsə də, bu, belədir. İstəsək də, istəməsək də. Haqlıyıq və haqlı olmalıyıq, bu, öz yerində. Ancaq haqqımız olanı almaq və ya qorumaq üçün güclü olmağa məhkumuq...

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info