İdman zallarında artan ölümlər Kimlərə məşq etmək olmaz?

Məşq zallarında ürəktutma, insult, qəfil ölüm halları son vaxtların bəlasına çevrilib. Vəfat edənlərin arasında uzun illər idmanla məşğul olan şəxslər də var. Bu kimi hallar hər gün baş verməsə də, zallarda ilkin tibbi yardım göstərə biləcək həkimlər olmadığından ümid təcili tibbi yardım briqadasının tıxaclardan qurtulub, gəlməsinə qalır. Çox təəssüf ki, ona qədər də, çoxları dünyasını dəyişir.  

Bəs görəsən, məşq zalları idman edən şəxslərin sağlamlıq vəziyyətləri ilə bağlı öncədən məlumatlı olurlarmı? Xüsusilə ağır növ məşqlər etmək istəyən insanlar hansı tələblərə cavab verməlidirlər?

Tanınmış fitness məşqçisi Kamil Zeynallı Lent.az-a açıqlamasında bildirib ki, ağır məşqlərlə məşğul olmamaışdan öncə həkim yoxlanışından keçmək lazımdır:

“Ürəktutma, infarkt, insult istənilən yerdə baş verə bilər. Lakin ürəktutma adətən, güclə yüklənmə, düzgün nəfəs almamaq, normal qidalanmamaqdan və bədənlə mütənasib olmayan ağır yük qaldırmaqdan olur. Əsəb və stresslə yüklənmiş insanlar ağırlıqla məşq edəndə “idmana görə bu hadisə yaşandı”, deyirlər. Ola bilər, qaldırılan çəki ağır olsun, amma keçirilən stress, əsəb, şəxsi problemlər dünyanın ən ağır yüküdür. Bu nüanslar üst-üstə düşəndə isə bədən tab gətirmir, ya ölümlə, ya da travma ilə yekunlaşır. Buna görə də, əvvəlcə əsəblərə diqqət etmək lazımdır. Ondan uzaqlaşa bilsək, bu hallar da, yaşanmaz.

İdman stress atmaqdır, sağlamlıqdır, bədən gözəlliyidir. Amma beyindən keçən düşüncələr məşq zamanı vəziyyəti daha da pisləşdirir. Məşqə gəlmədən öncə həkimə getmək, yoxlanılmaq lazımdır. Səhhətlə bağlı elə problemlər ola bilər ki, orqanizmdə “yatılı” vəziyyətdə olur, ondan xəbərsiz oluruq, məşq zamanı isə üzə çıxır”.

Məşqçi bildirib ki, bir çox idman zallarında heç bir tibbi heyət fəaliyyət göstərmir:

“Heç bir məşq zallarda həkim briqadaları çalışmır. Onlar daha çox otel tipli müəssisələrdə, istirahət mərkəzlərində fəaliyyət göstərirlər. Çünki orada təkcə fitness yox, üzgüçülük və s. digər fəaliyyətlər də var. Dünyanın bir çox ölkələrində idman zallarına məşq üçün gedəndə, bir həkim belə, görməmişəm. Standartlara görə, həkimlər orada çalışmırlar. Onların çoxu da, idman zalında işləmək istəməzlər. Məşq zalında hansısa bir hadisə, ürəktutma, sıxılma, halsızlıq, başgicəllənmə, qan təzyiqinin düşməsi də, nadir hallarda olur. Bunların öhtəsindən də məşqçilər 90% gələ bilirlər. Çünki fitness məşqçilərinin bir çoxu anatomiya biliklərinə malikdirlər. Bədən tərbiyəsi üzrə bilgisi olan insanlar bilirlər ki, təkcə idman yox, qəbul ediləcək vitaminlər, qidalar şəxsə uyğun seçilməlidir. Məşqlə məşğul olmaq istəyən şəxslərin hansısa problemi varsa, məhz ona uyğun proqram tərtib edilməli, pəhriz hazırlanmalıdır. Məşqə yazılan insanlardan ilk dəfə məşğul olub-olmadıqlarını, səhhətlərindəki problemləri, qidalanma rejimlərini, əməliyyatlarının olub-olmadığını soruşuruq. Lakin ola bilər ki, məşqçinin işləri çox olsun və bu sualları verməyi unutsun, bu zaman şəxs özü yaxınlaşaraq, hər problemini bildirməlidir”.

Bəs görəsən, kimlərə ağır idman növləri ilə məşğul olmaq qadağandır? Ölüm halları kimlər arasında daha çox yayılır?

Kardioloq Famil Qaflanov Lent.az-a açıqlamasında bildirib ki, ölüm hadisələri əsasən, ilk dəfə 30-40 yaşdan sonra məşqə başlayan şəxslərdə yaranır.

“Mütəmadi olaraq idmanla məşğul olan insanlarda bu cür halların yaşanma ehtimalı olduqda azdır. İdman zallarında ölüm hadisələri diqqət cəlb etdiyi üçün “artmırmış” kimi görünür.

Məşq zallarında, xüsusən ağır idman növləri ilə məşğul olan şəxslərdə kardiyomiyopati deyilən ürək əzələləri qalınlaşır. Bu isə ürəyin yorulmasına və qəfil dayanmasına səbəb olur. Ona görə də. ağır idman növü ilə məşğul olan insanlar həkim yoxlanışından keçməli, tez-tez ürəyin EKQ və EXO müayinə metodlarından mütləq şəkildə keçməlidirlər.

Ölüm hadisələri əsasən, ilk dəfə 30-40 yaşdan sonra məşqə başlayan şəxslərdə yaranır. Ömründə heç vaxt idmanla məşğul olmayan insanlar zallarda ağır çəki qaldıraraq, məşq etmək istəyir, lakin məlum olur ki, onun ürəyində işemik xəstəlik var".

“Ən böyük bəlamız əksər insanların ilkin tibbi yardımdan anlayışının olmamasıdır”,-deyə həkim vurğulayıb.

“Məşq zallarında çalışan şəxslər mütləq ilkin tibbi yardımı bilməlidirlər. Lakin çox təəssüf ki, əksər insanlar ilkin tibbi yardımı nəinki bilmirlər, heç ondan anlayışları da yoxdur. İnsan hansı peşə sahibi olursa, olsun tibbi yardım bacarığı və biliyi olmalıdır. Bu biliklərə insanı uzatmaq, süni tənəffüs vermək, ürəyin qapalı masajının aparılması daxildir. Bunlar edilsə, təcili tibbi yardım briqadası gələnə kimi insanın ürəyi çalışar”.