20 Yanvar Faciəsi Azərbaycan xalqının azadlıq uğrunda qanla yazılmış tarixi ŞƏRH

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının müasir tarixində həm ən faciəli, həm də ən şərəfli hadisələrdən biri kimi dərin iz buraxmışdır və bu tarix xalqımızın yaddaşında heç vaxt silinməyəcək bir ağrı və eyni zamanda böyük qürur mənbəyidir. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet imperiyası özünün əsl mahiyyətini nümayiş etdirərək Bakıya və respublikanın bir sıra bölgələrinə ağır silahlanmış hərbi birləşmələr yeritmiş, dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş zorakılıq törətmişdir. Həmin gecə Azərbaycan xalqının azadlıq arzuları güllə və tanklarla susdurulmaq istənilmiş, lakin bu məqsəd baş tutmamışdır, çünki xalqın iradəsi zor gücü ilə sındırıla bilməmişdir. Şəhərin küçələrinə çıxarılan tanklar, zirehli texnikalar və silahlı əsgərlər mülki insanlara qarşı istifadə olunmuş, silahsız və günahsız vətəndaşlar qətlə yetirilmiş, qadınlar, uşaqlar və yaşlılar bu qanlı hadisənin qurbanına çevrilmişdir. Bu faciə təkcə siyasi cinayət deyil, həm də insanlığa qarşı törədilmiş ağır bir hərbi cinayət kimi tarixə düşmüşdür.

Həmin gecə Bakı faktiki olaraq müharibə zonasını xatırladırdı, çünki şəhərin müxtəlif yerlərində atəş səsləri eşidilir, insanlar qorxu və təşviş içində öz həyatları uğrunda mübarizə aparırdılar. Küçəyə çıxan hər bir vətəndaş gülləbaran təhlükəsi ilə üz-üzə qalırdı, yaralılara kömək etmək istəyənlər belə atəşə tutulurdu və təcili tibbi yardım maşınlarının vurulması hadisənin nə qədər amansız olduğunu açıq şəkildə göstərirdi. Sovet rəhbərliyi tərəfindən respublikada informasiya blokadası yaradılmış, televiziya və radio verilişləri dayandırılmış, baş verən hadisələrin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasının qarşısı alınmağa çalışılmışdı, lakin xalqın haqq səsi bütün bu maneələrə baxmayaraq susdurula bilməmişdir. Qısa müddət ərzində 20 Yanvar faciəsi haqqında məlumatlar beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmış və bu hadisə dünya mediasında böyük rezonans doğurmuşdur.

Faciə nəticəsində yüzlərlə insan şəhid olmuş, minlərlə vətəndaş yaralanmış, onlarla ailə öz yaxınlarını itirmişdir və bu itkilər Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin bir yara kimi qalmışdır. Lakin bu ağır itkilər xalqı qorxutmamış, əksinə, milli birliyi və həmrəyliyi daha da gücləndirmişdir. 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan cəmiyyətində dönüş nöqtəsi olmuş, sovet imperiyasına olan son ümidlər də bu qanlı gecə ilə birlikdə tamamilə sönmüşdür. Xalq başa düşmüşdür ki, azadlıq və müstəqillik yalnız qətiyyətli mübarizə yolu ilə əldə edilə bilər və bu yolda qurban vermək qaçılmazdır.

Şəhidlərin qanı Azərbaycan xalqının azadlıq yolunu müqəddəsləşdirmiş, bu faciə milli azadlıq hərəkatının daha da güclənməsinə təkan vermişdir. Məhz 20 Yanvar hadisələrindən sonra müstəqillik ideyası ümumxalq ideyasına çevrilmiş, insanlar öz taleyinə sahib çıxmaq əzmini daha açıq şəkildə nümayiş etdirmişdir. Şəhidlər Xiyabanı həmin gündən etibarən xalqın müqəddəs ziyarətgahına çevrilmiş, burada uyuyan insanlar azadlıq və ləyaqət rəmzi kimi qəbul olunmuşdur. Hər il yanvarın 20-də minlərlə insan Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edərək şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir və bu ziyarətlər milli yaddaşın canlı şəkildə qorunduğunu göstərir.

20 Yanvar faciəsi həm hüzn, həm də qürur günüdür, çünki bu tarixdə Azərbaycan xalqı həm böyük itkilər vermiş, həm də öz azadlıq iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Bu hadisə göstərmişdir ki, Azərbaycan xalqı əsarət altında yaşamağa razı deyil və öz azadlığı uğrunda canından keçməyə hazırdır. Məhz bu səbəbdən 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan tarixində təkcə qara səhifə deyil, eyni zamanda milli şüurun oyanışının, xalqın ləyaqətinin və müqavimət ruhunun parlaq nümunəsidir.

Rövşən Qasımov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi