İdman zallarında qəfil ölümlərin gizli SƏBƏBİ

Fitnes zalı necə seçilməlidir?

Təəssüf ki, Azərbaycanda idman zamanı qəfil ölüm halları ilk dəfə baş vermir. 2021-ci il oktyabrın 22-də Səbail rayonundakı idman zallarından birində 1991-ci il təvəllüdlü fitnes məşqçisi Teymur Məmmədrzayev vəfat edib. 2023-cü il martın 10-da 40 yaşlı Həsən Quliyev Bakıda idman zalında məşq edərkən qəfil halı pisləşərək dünyasını dəyişib. Həmin ilin mayında isə “Qarabağ” futbol klubunun futbolçusu Şirxan Həsənzadə məşq zamanı ürəyinin dayanması nəticəsində həyatını itirib.

"Bakupost" xəbər verir ki, 2025-ci il sentyabrın 29-da isə Azərbaycan ictimaiyyəti daha bir faciəvi xəbərlə sarsılıb.

Əməkdar artist Cabir İmanov 49 yaşında idman zalında məşq edərkən vəfat edib. Hadisə yerinə təcili tibbi yardım briqadası çağırılsa da, onun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. TƏBİB-in məlumatına görə, briqada hadisə yerində sənətçinin həkiməqədər ölüm faktını qeydə alıb.

Bu hadisələr idmanla məşğul olmağın sağlamlıq üçün faydaları ilə yanaşı, nəzarətsiz və düzgün planlaşdırılmamış fiziki yüklənmənin yarada biləcəyi təhlükələri də gündəmə gətirir. Xüsusilə gənclər arasında qısa müddətdə əzələ kütləsini artırmaq istəyi, ağır çəkilərlə məşq etmək, məşq proqramını orqanizmin imkanlarına uyğun seçməmək və steroid preparatlarından istifadə əlavə risklər yarada bilər.

Digər tərəfdən, idman zallarında tibbi təhlükəsizlik məsələsi də diqqət tələb edir. Məşq zamanı insanın vəziyyəti qəfil pisləşərsə, zal əməkdaşları ilkin tibbi yardımı göstərə bilirlərmi? Onlar ürək-ağciyər reanimasiyası qaydalarını bilirlərmi? Zallarda avtomatik xarici defibrilyator (AED) və təcili müdaxilə üçün zəruri avadanlıqlar varmı? Məşqçilərin tibbi hazırlığı və zalların fövqəladə hallara hazırlıq səviyyəsi nə dərəcədə qənaətbəxşdir?

Kardioloq Jalə Abbasova Musavat.com-a söyləyib ki, son vaxtlar gənclərdə qəfil ölüm hallarının mümkün səbəblərindən biri anadangəlmə damar patologiyaları, eləcə də zərərli vərdişlər ola bilər: “Bunlar erkən yaşlarda qəfil ölüm riskini artıran amillərdəndir. Digər mühüm səbəblərdən biri isə gizli, yəni əvvəlcədən aşkarlanmayan ritm pozğunluqlarıdır. Adətən ilkin müayinə zamanı elektrokardioqramma (EKQ) çəkilir, daha sonra isə xəstəyə Holter cihazı taxılaraq ürək ritmi müəyyən müddət ərzində izlənilir. Lakin bəzən bu müayinələrin nəticələrində heç bir problem aşkarlanmır”.

Həkimin sözlərinə görə, təcrübədə elə hallar olub ki, pasiyent idman zalında məşq edərkən narahatlıq hiss edib: “Holter müayinəsi aparılsa da, hər hansı pozuntu qeydə alınmayıb. Lakin şikayətlər nəzərə alınaraq əlavə müayinələr, o cümlədən elektrofizioloji müayinə aparıldıqda gizli ritm pozğunluqları aşkar edilib və bundan sonra müvafiq müdaxilə olunub. Buna görə də ilk növbədə bu amillər nəzərə alınmalıdır. Düzgün və əhatəli müayinələr aparılmalıdır. Xüsusilə ailəsində vaxtından əvvəl qəfil ölüm halları olan şəxslər heç bir şikayətləri olmasa belə, əvvəlcədən kardioloji müayinədən keçməlidirlər”.

Həkim qeyd edib ki, idman zamanı hər hansı narahatlıq, ürəkdöyünmə və ya digər şikayət yaranarsa, bunu gözardı etmək olmaz.