Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

İlk altı ayın iqtisadi yekunu: Səbəblər və təhdidlər...

İlk altı ayın iqtisadi yekunu: Səbəblər və təhdidlər...

Icma.az xəbər verir, Oxu.az saytına əsaslanaraq.

Pərviz Heydərov yazır...

Ölkə iqtisadiyyatı üçün cari ilin ilk yarısı uğurla başa çatıb. Halbuki, ilk aylar ərzində əldə olunan nəticələr müəyyən tərəddüdlər ortaya çıxarmışdı. Belə ki, ilə zəif iqtisadi artımla başlanması, neftin dünya bazar qiymətlərinin aşağıya doğru meyillənməsi, həmçinin inflyasiya tempinin yüksəlməsi bütövlükdə il ərzində qarşıya qoyulan proqnoz göstəricilərin özünü doğrultmayacağı düşüncəsi yaradırdı.

Lakin, neftin orta ixrac qiyməti dövlət büdcəmizdə nəzərdə tutulduğundan nisbətən yuxarı təşkil etdiyindən, üstəlik büdcə qənaətlə icra olunduğundan, həmçinin inflyasiya tempinə də tənzimləyici vasitələr təsir göstərdiyindən vəziyyət sabit qaldı və bunun üzərində də cüzi fərqlə olsa da müsbət nəticələr əldə edildi.

Məsələn, dövlət büdcəsi uğurla icra olunub.

Yanvar-iyun ayları ərzində büdcə gəlirləri 19 803.9 milyon manat təşkil edib ki, bu da nəzərdə tutulandan 704.8 milyon manat və ya 3.7% çox deməkdir. Xərclər isə 17 milyard 95.6 milyon manat olub. Nəticədə 2 milyard 708.3 milyon manat profisit yaranıb.

Doğrudur, qeyd oluna bilər ki, xərclər proqnozdan 1% az icra edilib. Ancaq nəzərə almalıyıq ki, gəlirlər və xərclər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 5.1% və 6.5% çox yerinə yetirilib.

Bəli, məsələ bundadır ki, bu ilin dövlət büdcəsinin həcmi də artıqdır. Ona görə də, ilin ilk 6 ayı ərzində əldə olunan 2 milyard 708.3 milyon manat profisitin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3% az təşkil etməsi faktı da izaholunandır.

Bu arada, "Moody"s Ratings" beynəlxalq reytinq agentliyinin ölkəmizin suveren kredit reytinqi "Ba1"-dən "Baa3" investisiya səviyyəsinə qaldıraraq reytinq üzrə proqnozu müsbət saxlaması diqqəti cəlb edir. Bu fakt, büdcənin uğurlu icrası səbəbinə həm də digər tərəfdən aydınlıq gətirir.

Belə ki, dünyada aparıcı 3 beynəlxalq kredit reytinq agentliyindən biri olan "Moody"s"in ölkəmizə aid qeyd olunan proqnozuna dair açıqlamasında qeyd olunur ki, bu yanaşma iqtisadiyyatın və fiskal sahənin neft-qaz sektorundan asılılıq səviyyəsinin azalmasına görə tərtib olunub.

Bundan ötrü, elə söhbət açdığımız dövlət büdcəsi gəlirlərinin ilin birinci yarısında artıqlaması ilə yerinə yetirilməsi strukturuna diqqət yetirsək, kifayətdir.

Belə ki, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin xətti ilə daxilolmalar 8 703.7 milyon manat təşkil edərək proqnozdan 466.4 milyon manat və ya 5.7%, Dövlət Gömrük Komitəsi üzrə daxilolmalar 3 091.1 milyon manat təşkil edərək 4.1 milyon manat və ya 0.1%, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti üzrə daxilolmalar 21.9 milyon manat təşkil edərək 5.1 milyon manat və ya 30.3%, Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) transfert isə 7 240.5 milyon manat təşkil edərək 100 % və sair daxilolmalar isə 434.6 milyon manat təşkil edərək 314.1 milyon manat və ya 3.6 dəfə çox icra edilib.

ARDNF-dən nəzərdə tutulan transfertin 100% yerinə yetirildiyini nəzərə almasaq, büdcəyə öhdəliklərin icrasında həqiqətən də müsbət elementlər vardır. Bu da ölkədə zəif də olsa iqtisadi aktivlik olduğunu göstərir. Buna şərait yaradan isə makroiqtisadi sabitlikdir.

Bu il iyulun 1-nə Azərbaycanda 1 630 743 vergi ödəyicisi olub. Bu, ötən il iyulun 1-i ilə müqayisədə 4.8% çox deməkdir. Ölkədə vergi ödəyicilərinin 86.9%-i fiziki, 13.1%-i isə hüquqi şəxslər və digər təşkilatlar olub ki, son 1 ildə fərdi sahibkarların sayı 4.4%, şirkətlərin sayısa 7.7% artıb.

İyunun sonuna ölkədə 197 038 kommersiya qurumu olub. Bu isə 1 il əvvələ nisbətən 8.1% çoxdur. Dövlət qeydiyyatında kommersiya hüquqi şəxslərin 91.7%-i məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (MMC), 1.1%-i səhmdar cəmiyyəti (SC), 1.1%-isə kooperativ və s. formalarda olub. Təkcə bu ilin I yarısında 6 814 kommersiya qurumu dövlət qeydiyyatından keçib ki, onların da 88.9%-i yerli investisiyalı, 11.1%-i xarici investisiyalı sayılır.

Göstərilən tendensiyanı qoruyub saxlamaq lazımdır. Ümumiyyətlə, cari ilin ilk yarısının iqtisadi baxımdan uğurla yekunlaşmasının əsas səbəbləri sırasında da yuxarıda ilk olaraq nədən məhz, neftin orta ixrac qiymətinin dövlət büdcəmizdə nəzərdə tutulduğundan yuxarı təşkil etdiyi faktını misal çəkdim?

Çünki ölkəmiz üçün hər şeydən öncə neftin məhz dövlət büdcəmizdə fiksə etdiyimiz qiymətdən aşağı ola biləcəyi faktoru ciddi təhdid və təhlükə xarakteri daşıyır. Hansı ki, bunun da son həddi 50 ABŞ dolları və bundan aşağı sayılır.

Odur ki, qarşımızda duran əsas vəzifə ÜDM istehsalı həcminin artması qayğısına qalmaq və buna da qeyri-neft-qaz sektoru hesabına nail olmaqdır. Həm də yalnız bu zaman, büdcənin uğurlu icrası da dayanıqlı və davamlı xarakter daşıya bilər.

Belə ki, keçən il cari xərclərin 90.1%-i qeyri-neft-qaz sektoru üzrə daxilolmalar hesabına qarşılanıb ki, bunu 100%-ə çatdırmaq əsas hədəf hesab olunur.

İqtisadi artım məsələsinə gəldikdə isə, büdcə üzrə cari xərclər əgər, ən azı 70-80% qeyri-neft-qaz sektorundan əldə edilən gəlirlər hesabına təmin olunarsa, onda dünya bazarlarında qiymət rəqsləri ölkəmiz üçün ümumiyyətlə heç bir əhəmiyyət kəsb etməz və edə də bilməz.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 08 İyul 2025 16:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see359

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see309

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see279

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see253

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see248

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see243

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see229

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see224

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see221

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see206

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see202

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see202

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see199

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see193

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see193

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see193

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see187

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see183

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri