İmtahan nəticəsindən asılı olmayaraq övladımızın yanında olmalıyıq!

Azərbaycanda 11-ci siniflərin buraxılış imtahanları başa çatıb və nəticələr artıq açıqlanıb. Dövlət İmtahan Mərkəzinin məlumatına görə, 2 və 9 mart tarixlərində keçirilən imtahanlarda 116 mindən çox şagirdin iştirakı nəzərdə tutulurdu. Onlardan 43 nəfəri maksimum nəticə göstərib – 300 bal toplayıblar.

Artıq qəbul imtahanlarına hazırlıq gedir. Həm buraxılış imtahanında, həm qəbul imtahanında yüksək nəticə göstərən şagirdlərlə yanaşı az bal toplayanlar da var.

Modern.az-a açıqlamasında Azərbaycan Psixologiya Akademiyasının rəhbəri, həkim-psixiatr Ramil Hüseynzadə deyir ki, abituriyentlərin həyatında bu dövr çox əhəmiyyətlidir:

“Çünki bu dövr təkcə bilik yoxlaması deyil, həm də psixoloji davamlılıq imtahanıdır. Başqa sözlə, psixoloji sınaqdır. Bu sınaqda abituriyentlər daxildə özünüqiymətləndirmə, gələcək qorxusu və valideyn gözləntiləri ilə də mübarizə aparırlar. Valideynlərin və cəmiyyətin yanaşması da bu prosesə ciddi təsir edir. Belə ki, onların yanaşması bu yükü azalda da bilər, artıra da”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, bu mərhələni uğurla keçmək üçün ilk öncə gənclər imtahanı doğru qiymətləndirməlidirlər:

“Bilməlidirlər ki, bütün həyat bu imtahandan ibarət deyil. İmtahan bir fürsətdir, amma taleyin yeganə qərarvericisi deyil. Onların əsas “imtahanı” imtahanın özü deyil, imtahana hazırlıq prosesidir. Bu prosesi sağlam formada məqsədyönlü şəkildə keçirməlidirlər. Sağlam rejim effektivliyi də artırır. Qısa fasilələr, yuxu və fiziki hərəkət öyrənməni artırır, tükənmənin qarşısını alır. Özünü başqaları ilə müqayisə etmək əvəzinə, fərdi inkişafı əsas götürmək daha sağlam yanaşmadır. Bu mərhələdə emosional çətinliklər yaşaya bilərlər, daxili gərginliklər keçirə bilərlər. Duyğuları ifadə etmək zəiflik deyil. Əgər çətinlik çəkirlərsə, bir psixoloqla və ya etibar etdikləri böyüklə danışmaq onlara fayda verə bilər”.

R.Hüseynzadə sonda qeyd edib ki, eyni zamanda valideynlərin də rolu əhəmiyyətlidir:

“Valideynlər övladlarına motivasiya da verə bilərlər, təzyiq də göstərə bilərlər. Ən pisi valideynin “dəstək” adı ilə “təzyiq” göstərməsidir. “Oxusan, həkim olarsan”, “bu sənin həyat şansındır”, “filankəsin uşağı artıq hazırdır” kimi ifadələr gəncdə dəyərsizlik, qorxu və etibarsızlıq yarada bilər. Ona görə də valideynin rolu nəticə tələb edən yox, yol yoldaşı olan bir mövqedə olmalıdır. Valideynlər övladlarının duyğularını dinləməli və qəbul etməlidir. Sakitcə dinləmək, mühakimə etmədən yanaşmaq onların rahatlamasına yardım edir. Yalnız uğura deyil, zəhmətə fokuslanmaq tövsiyə olunur. “Sənin əziyyətin bizim üçün dəyərlidir” cümləsi bir çox gəncə güc verir. Ən əhəmiyyətli məqamlardan biri də gözləntilərdir. Real gözləntilər formalaşdırmaq lazımdır. Hər uşaq fərqlidir və hər kəsin yolu eyni deyil. Və ən əsası, şərtsiz sevgi və qəbuldur. Gənc bilməlidir ki, nəticədən asılı olmayaraq ailəsi onun yanındadır”.