İndi də siçanlar ölümcül bakteriyalar yaymağa başlayır

ABŞ-ın Boston şəhərində 6 illik araşdırma nəticəsində məlum olub ki, şəhərdəki siçovullar leptospiroz adlı ölümcül bakteriyanın yayılmasına səbəb olur. Alimlər həmçinin genetik analizlər yolu ilə bir insanda aşkar edilən xəstəliyin siçanlarla birbaşa əlaqəli olduğunu təsdiqləyiblər.

Bizimyol.info "trthaber"ə istinasən xəbər verir ki, Tufts Universitetinin rəhbərlik etdiyi və Şimali Arizona Universiteti, ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamenti (USDA) və Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri (CDC) ilə əməkdaşlıqda aparılan araşdırmada 2016-2022-ci illər arasında Bostonda 17 fərqli yerdə 328 siçandan alınan böyrək nümunələri təhlil edilib.

Test edilən siçanların 18 faizində Leptospira bakteriyası aşkar edilib.

Tədqiqatçılar 2018-ci ildə Bostonda bir xəstədə görülən leptospiroz hadisəsinin eyni ərazidən olan siçan nümunələri ilə demək olar ki, birə bir genetik oxşarlığa malik olduğunu tapdılar. Bu tapıntı şəhər siçovullarının xəstəliyin mənbəyi olduğunu qəti şəkildə göstərib.

Leptospiroz torpaqdan, gölməçələrdən və ya dayanıqlı sudan, adətən siçan sidiyi ilə çirklənmə yolu ilə yayılır. İnsanlar, ev heyvanları və digər canlılar bu ərazilərlə təmasda olduqda yoluxa bilər. Xəstəlik tropik bölgələrdə geniş yayılsa da, qlobal istiləşmə ilə daha sərin iqlimlərdə özünü göstərməyə başlayıb.

Tufts Universitetindən Dr. Marieke Rosenbaum araşdırmasınada siçanların böyrəklərindən bakteriya istehsal etməyi bacardıqlarını və bunun ədəbiyyatda ilk dəfə qeydə alındığını bildirib. Tədqiqat qrupu xüsusi DNT tutma üsullarından istifadə edərək Leptospira bakteriyasının bütün genetik ardıcıllığını təhlil edib.

Şimali Arizona Universitetinin professoru Dave Vaqner inkişaf etdirilən genetik texnikanın leptospiroz tədqiqatlarında yeni bir dövrün qapısını açdığını söyləyib. Vaqner: "İndi biz bakteriyaların şəhər daxilində siçovullar arasında necə yayıldığını ətraflı şəkildə izləyə bilərik", - deyib.

Dr. Rosenbaum deyib ki, insanların siçovullarla təması nadir olsa da, bəzi qruplar, xüsusilə evsizlər və ya açıq havada narkotik istifadə edən insanlar daha yüksək risk altındadır.

O, həmçinin xəstəliyin əlamətlərinin yüngül qızdırma və ya ümumi narahatlıq kimi simptomlarla məhdudlaşdığı üçün diaqnoz və hesabatın qeyri-kafi olduğunu vurğulayıb. Bəzi hallarda antibiotik müalicəsi xəstəliyin rəsmi qeydə alınmasının qarşısını alaraq, test etmədən xəstəliyi aradan qaldıra bilər.

Tədqiqat, Bostondakı siçan populyasiyalarının bir-birindən genetik olaraq fərqli olduğunu, hər bölgənin illər ərzində öz bakteriya ştamını daşıdığını müəyyən edib. Məlum olub ki, siçanlar 600 metrə qədər hərəkət edərək yaşıllıqlardan və bioloji dəhlizlərdən istifadə edə bilir, lakin çoxzolaqlı yollar bu keçidlərə mane olur.

Rosenbaum qeyd edib ki, şəhərlərdə siçovulların tamamilə məhv edilməsi mümkün deyil: "Biz siçanlarla mübarizə tədbirlərinin həm heyvan populyasiyasına, həm də xəstəliyin ötürülməsinə təsirini daha yaxşı başa düşməliyik", - deyə qeyd edib.

Araşdırmanın nəticələri elmi araşdırmaları ilə tanınan "PLOS Neglected Tropical Diseases" jurnalında dərc olunub. Mütəxəssislər, tapıntıların şəhərlərdə həm siçovullarla mübarizə siyasətinin, həm də ictimai sağlamlıq tədbirlərinin yenidən formalaşdırılmasında mühüm rol oynayacağını söyləyirlər.

Qadir, Bizimyol.info