İnfluenserlər yeni tələblərə əməl edirlərmi? CAVAB

Mayın 22-dən ölkədə rəqəmsal platforma təsirçisilərinin, başqa sözlə desək, influenserlərin, bloqçuların sosial media hesablarından etdiyi reklamlarla bağlı yeni tələblər qüvvəyə minib. Tələblərə əməl etməyənlərlə bağlı ciddi cərimələr nəzərdə tutulub. Qanun qüvvəyə minəndən bəri ölkəmizdə influenserlərin fəaliyyətində hansısa dəyişiklik müşahidə olunurmu? Cəzalandırmalar, xəbərdarlıqlar başlayıbmı? Ümumiyyətlə qanun qüvvəyə minəndən sonrakı vəziyyət necədir?

News24.az xəbər verir ki, Medianews.az bu suallarla elektron ticarət və innovativ biznes həlləri üzrə ekspert Nicat Manafova müraciət edib.

N.Manafov bildirib: “Hələ ki, rəqəmsal platforma təsirçilərinin əksərinin qanunvericiliyə əməl etmədiyini görürük. Xüsusən də influenserlərin. Onlar hələ ki, “story”lərdə, postlarda reklam zamanı qanunun tələb etdiyi məlumatları ya heç yazmırlar, ya da sezilə bilməyəcək dərəcədə kiçik şriftlərlə, xırda həştəqlərlə, az qala gözəgörünməz rənglərlə qeyd edirlər. Görünən odur ki, bəzi tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir. Əks halda bizim bəzi influenserlər qanun yeni tələblərini ciddiyə almayacaqlar.

Deyərdim ki, hazırda qanun pozuntusu kütləvi şəkildə davam edir. Rus dilindəki reklamları da bu qanun pozuntuları sırasına aid etmək gərəkdir. Çünki həm dövlət dili ilə bağlı normativin, həm reklam qanunvericiliyinin pozuntusudur. Təəssüflər olsun ki, böyük əksəriyyət qanuni tələblərə əməl etmir. Amma düşünürük ki, inzibati tədbirlər görüldükcə yavaş-yavaş qanuna riayət olunacaq”.

Xatırladaq ki, mayın 22-də Prezident İlham Əliyevin dörd qanuna dəyişikliyi təsdiqləyib. Həmin qanunlar bunlardır: “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” qanun, “Üzümçülük və şərabçılıq haqqında” qanun, “Dərman vasitələri haqqında” qanun və “Reklam haqqında” qanun.

Bu dəyişikliklər nəticəsində “reklam daşıyıcısı olan rəqəmsal platforma reklamları” (reklamın yayımlanması üçün istifadə olunan internet informasiya ehtiyatı, informasiya-telekommunikasiya şəbəkəsi və ya onların mobil tətbiqləri) “Reklam haqqında” qanunun tənzimləmə dairəsinə daxil edilib. Bu tənzimlənmə o halda tətbiq ediləcək ki, reklam Azərbaycan ərazisində olan reklam istehlakçılarına ünvanlansın.

Dəyişiklik nəticəsində maddi qazanc qarşılığında öz nüfuzundan istifadə etməklə reklam daşıyıcısı olan rəqəmsal platformalarda reklam fəaliyyətini həyata keçirən şəxslərin statusu və onlar tərəfindən verilən rəqəmsal platforma reklamlarına dair tələblər müəyyən edilib. Qanuna yeni “rəqəmsal platforma təsirçisi” anlayışı gətirilib və onlar reklam subyekti kimi tanınıb. Bununla da reklam subyekti üçün müəyyən edilmiş hüquqların, vəzifələrin və məsuliyyətin rəqəmsal platforma təsirçisinə də şamil edilməsi təmin edilib.

Rəqəmsal platforma təsirçisi tərəfindən həyata keçirilən reklam yayımına dair bir sıra tələblər (reklam yayımının “reklam”, “reklam hüququ əsasında”, “sponsorluq” və ya “tərəfdaşlıq” qeydi ilə müşayiət olunması, İstehlakçılara müvafiq məlumatların, o cümlədən reklamverici barədə məlumatların verilməsi) və qadağalar (reklam olunan əmtəə barədə məlumat vermək üçün saxta hesablar yaratmaq, özünün istehlak etmədiyi əmtəəni istehlak etməsi barədə yanlış təsəvvür yaratmaq) da müəyyən edilib.

Hazırda istehsalının (satışının) lisenziyalaşdırılması, sertifikatlaşdırılması üçün məcburi tələb olan əmtəələr yalnız müvafiq təsdiqləyici sənədlər olduqda reklam edilə bilər. Bu halda reklamda lisenziyanın və (və ya) sertifikatın nömrəsi, verilmə tarixi və onu verən orqanın adı göstərilməlidir. Qəbul olunub ki, reklam daşıyıcısının xüsusiyyətlərinə görə bu məlumatların göstərilməsi mümkün olmadıqda, müvafiq lisenziyanın və (və ya) sertifikatın olması barədə məlumat verilməli və reklam istehlakçısının müvafiq məlumatla tanış olması üçün şərait yaradılmalıdır.

Həmçinin rəqəmsal platforma təsirçisinin reklam subyektləri sırasına daxil edilməsi ilə əlaqədar olaraq “Dərman vasitələri haqqında” qanuna dəyişiklik edilib. Bu dəyişikliyə əsasən reklam olunan dərman və tibb vasitəsinin, müalicə, profilaktika, diaqnostika və reabilitasiya metodlarının reklamvericisi rəqəmsal platforma təsirçisinə onun tələbi əsasında müvafiq zəruri sənədləri təqdim etməlidir.

Bununla bərabər, tündlüyü 5%-dən yuxarı olan alkoqollu içkilərin rəqəmsal platforma təsirçisi tərəfindən rəqəmsal platformada reklamı qadağan edilib.

Qanuna təkmilləşdirmə və dəqiqləşdirmə üçün də bir sıra dəyişikliklər edilib və vurğulanıb ki, məqsəd istehlakçıların hüquqlarının qorunması, habelə reklam fəaliyyətinə dövlət nəzarətinin gücləndirilməsidir.

Qeyd edək ki, “rəqəmsal platforma təsirçisi” “influencer” sözünün ingiliscədən tərcüməsi kimi anlaşılmalıdır. Yəni “influencer”lər artıq Azərbaycanda rəsmən “rəqəmsal platforma təsirçisi” kimi tanınıb. İfadə qısa formada “təsirçi” kimi də işlənə bilər.