Icma.az
close
up
RU
İnsan məcburiyyət qarşısında vicdanlı olur Orxan Saffari yazır...

İnsan məcburiyyət qarşısında vicdanlı olur Orxan Saffari yazır...

Gununsesi saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Əlbəttə, “vicdan nədir?” sualı verilsə, hər kəs hansısa formada doğru cavab verə bilər. 

Ancaq doğrudan, nədir vicdan? Ümumiyyətlə, vicdan anlayışı necə formalaşıb, varmı? Bəlkə, bu, həm də bir yalan, illuziya və başqa nələrsədir?

Məsələn, belə də demək olar:

“Vicdan insanın daxilindəki səsdir”.

Bəs bu səs ədalətli, birmənalı şəkildə doğrudurmu? Bəlkə, bu da insanın özünə, seçiminə qarşı müdafiə instiktidir? Məsuliyyətdən azad olmaq formasıdır? Vicdanın səsinə qulaq asmaq zəiflik əlaməti ola bilərmiY

Dini baxımdan vicdanı da insana Allah verir, yəni, həm də fitrətdəndir.

Psixoloji yanaşsaq, vicdan eqoizmdir, içindəki cəmiyyət anlayışı, kodlarla ayaqlaşmaqdır.

Məsələn, Nietzsche də deyir, vicdan sadəcə və sadəcə bir illuziyadır, güclülər vicdan anlayışı ilə zəifləri idarə edir.

Vicdan həm də sosial nəzarətdir. Vicdanın səsinə qulaq asmaq qorxu da ola bilər. Bu da bir növ idarəetmədir, əslində. Təbiətcə və mahiyyətcə vəhşi olan insanı müəyyən əməllərdən çəkindirən anlayışdır.

Vicdan cəmiyyət üçündür, göstərişdir. Məsələn, adada tək yaşayan insana vicdan lazım ola bilərmi? Onu görən, əməllərini, sözlərini sorğulayan başqa insan yoxdursa, o, vicdanı nə edəcək? Necə və ya nə cür istifadə edəcək? Vicdan bu baxımdan kollektiv şüurdur. Bu, həm də “Avtoritar vicdan”dır.

Vicdan həm də insanın hansısa formada əsl niyyətini, mənafeyini gizlətmək üçün olan bir nəsnədir. Məsələn, yaxşılıq edərək vicdanını rahat etmək də bir növ eqoizmdir.

Əgər müasir dövrdə də cəmiyyət, dövlət anlayışı olmasa, Hobbsun təbirincə desək, insan insanın canavarına çevrilə bilər. Çünki belə məqamda o, öz gücünü nümayiş etdirmək, artırmaq üçün hərəkətə keçəcək.

Əslində, belə də demək olar:

“İnsan məcburiyyət qarşısında qalanda vicdanlı olur”.

Yaxud da, belə:

“Vicdan həm də natamamlığın, qorxunun həqiqiliyə maska tutmaqdır”.

Bəlkə də, vicdan dünyada ən yaxşı yalandır. 

Orxan Saffari

Gununsesi.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 09 İyul 2025 12:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri