İnsanlar kosmosdan gələn yadplanetlilərin nəslindən ola bilərlər..?

...Hazırda elm adamları demək olar ki, hər gün təkcə bizim Süd Yolu qalaktikamız haqqında deyil, bütövlükdə Kainat haqqında çoxlu sayda yeni məlumatlar alırlar. Ancaq sual hələ də açıq qalır: biz Kainatda təkikmi? Yerdən kənarda həyat varmı? Başqa planetlərdə də oxşar ağıllı növlər varmı? Kanadanın McMaster Universitetindən Michael Reinstedter hesab edir ki, mövcud tədqiqat məlumatlarını nəzərə alsaq, kainatda başqa texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş növlərin də mövcud olması ehtimalı yüksəkdir.

SİA-nın məlumatına görə, alim bu barədə “The Conversation” üçün yazdığı məqalədə yazır.

Həyatın tərifi

…Həyatın hazırkı dominant təsviri ondan ibarətdir ki, o, məlumatı emal etməyə və az pozğunluq və ya təsadüfiliklə aşağı entropiya vəziyyətini saxlamağa qadir olan özünü təmin edən kimyəvi sistemdir. Canlılar molekulyar quruluşunu, eləcə də yüksək təşkil olunmuş struktur və funksiyalarını qorumaq üçün daim enerji tələb edir. Bu enerji olmasaydı, həyat tez bir zamanda xaosa düşər və yox olardı. Həyatın bu tərifi onun mürəkkəb təbiəti ilə yanaşı, uyğunlaşma və təkamül qabiliyyətini də göstərir.

Yerdəki həyat DNT, RNT və zülalların qarşılıqlı təsirinə əsaslanır. DNT orqanizmin inkişafı, yaşaması və çoxalması üçün lazım olan genetik təlimatları ehtiva edir. Bu təlimatlar geniş funksiyalara cavabdeh olan hüceyrələrin bəzi əsas komponentləri olan zülalların istehsalını istiqamətləndirən mesajlara çevrilir.

Karbon atomları ilə bağlı uzun molekul zəncirlərinə əsaslanan DNT replikasiyası, zülal sintezi və hüceyrə proseslərinin mürəkkəb sistemi Yerdəki həyatın əsasını təşkil edir. Ancaq Kainatda tamamilə fərqli biokimyaya əsaslanan həyat formaları ola bilər.

Yadplanetlilərin həyatı karbona əsaslanmaya bilər

Yerdən kənar həyat karbona deyil, məsələn, karbonla kimyəvi oxşarlıqlara malik olan silikona əsaslana bilər. Belə həyat formaları, əgər mövcuddursa, özünəməxsus xüsusiyyətlərə və uyğunlaşma qabiliyyətlərinə malik olmalıdır.

Yer üzündə silikon əsaslı canlı orqanizmlər olmasa da, element planetimizdə məlum olan bir çox həyat formalarında mühüm rol oynayır. Bir çox bitki və heyvanlar üçün vacib ikinci dərəcəli komponentdir və mühüm rol oynayır. Bu, silikonun canlı orqanizm üçün tikinti materialı kimi çıxış edə biləcəyini sübut edir.

Yer üzündə həyat necə yarandı?

Yer üzündə həyatın mənşəyinə gəlincə, iki əsas fərziyyə var: biri deyir ki, həyatın tikinti materialları planetimizə meteoritlər və asteroidlər tərəfindən çatdırılıb; başqa biri deyir ki, bu tikinti blokları erkən Yerdəki şəraitdə geokimya yolu ilə kortəbii şəkildə əmələ gəlib.

Artıq meteoritlərin və asteroidlərin həyat üçün vacib olan amin turşuları da daxil olmaqla üzvi molekullar daşıdığına dair sübutlar var. Ola bilsin ki, üzvi molekullar kosmosun dərinliklərində əmələ gəlib, sonra Yerə düşüb.

Digər tərəfdən, erkən Yerdə ilıq su hövzələrində baş verən geokimyəvi proseslər də həyatın yaranması üçün lazımi şəraiti və maddələri təmin edə bilərdi.

Bir çox bioloji molekullar şiraldır, yəni bir-birinin güzgü şəkilləri olan iki formada mövcuddur. Həm sol, həm də sağ əlli molekullar adətən bərabər miqdarda istehsal olunsa da, meteoritlər üzərində aparılan son tədqiqatlar göstərdi ki, solaxay molekullar təxminən 60 faiz daha çoxdur, cüzi bir asimmetriya var.

Kosmik mənşəli üzvi molekullarda belə asimmetriyaya Yerdəki canlı orqanizmlərin zülallarında, şəkərlərində, amin turşularında, RNT və DNT-lərində də rast gəlmək olar. Odur ki, bəlkə də bu fakt Yerdəki həyatın yadplanetli mənşəli olması fərziyyəsini təsdiqləyir. Yəni insanlar kosmosda başqa yerdə yaranan həyatın nəsli ola bilər.

Süd Yolunda minlərlə ağıllı sivilizasiyalar

Drake tənliyi Süd Yolunda mümkün yerdənkənar sivilizasiyaların sayını təxmin etmək üçün əsas verir. Bu tənliyə ulduzların əmələ gəlmə sürəti, planetli ulduzların sayı və Dreyk tənliyinə əsaslanan ən optimist hesablamaya görə, təkcə Süd Yolunda 12500 ağıllı yadplanetli sivilizasiya ola bilər.

Kainatda inanılmaz dərəcədə çox sayda ulduz və planet olduğunu nəzərə alsaq, bizim Kainatda tək olma ehtimalımız çox kiçik görünür. Bəşəriyyətin müşahidə olunan Kainatda texnoloji cəhətdən tək inkişaf etmiş sivilizasiya olması ehtimalı 10 milyard trilyonda 1 olaraq qiymətləndirilir. Yaşayış üçün əlverişli olan hər hansı planetin inkişaf etmiş sivilizasiyanı dəstəkləməsi ehtimalı 60 milyardda 1-dən çoxdur. Müşahidə oluna bilən kainatda təxminən 200 milyard trilyon ulduz olduğu güman edilir ki, onların bir çoxunda yaşayış üçün əlverişli planetlər var.

Bu o deməkdir ki, kosmosda, hətta qalaktikamızda başqa texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş sivilizasiyaların olması ehtimalı yüksəkdir.

İndi yalnız onları tapmaq qalır. Amma ola bilsin ki, bu sivilizasiyalar artıq bizi kəşf ediblər və sadəcə olaraq ünsiyyət qurmaq istəmirlər.

Əli Babayev