İnsanlar niyə bədbəxt münasibətlərdə qalırlar? Üç səbəb

Amerikalı psixoloq Mark Travers insanların niyə bədbəxt olduqları münasibətlərdə qalmağa davam etdiklərini izah edən üç əsas səbəbi açıqlayıb.

Lent.az xəbər verir ki, o, Forbes nəşri üçün yazdığı məqalədə bunun səbəbinin insanların rasional düşünə bilməməsi və ya məntiq çatışmazlığı olmadığını bildirib.

Psixoloqun sözlərinə görə, insanlar bu münasibətlərdə qalırlar, çünki onlar insandırlar. Şəxsi inkişaf mərhələsindən sonra bizi saxlayan amillər dərin bağlılıq mexanizmlərini, qorxuları, kimlik anlayışını və reallıqla başa çıxmaq üçün özümüzə danışdığımız daxili hekayələri üzə çıxarır.

Mark Travers insanların münasibətlərdə lazım olduğundan daha uzun qalmasının səbəblərini belə izah edib.

Birinci səbəb tanışı təhlükəsizliklə eyniləşdirməkdir. Sinir sistemi yaşananları “sağlam” və “sağlam olmayan” kimi ayırmır, yalnız “tanış” və “tanış olmayan” kimi qəbul edir. Əgər emosional davranış modeli erkən uşaqlıqda formalaşmış təcrübələrə bənzəyirsə, ağıl bunun zərərli olduğunu başa düşsə belə, bədən bunu təhlükəsiz kimi dərk edir. Elmi araşdırmalar göstərir ki, insan bədəni şüuraltı olaraq tanış olanı seçir. Münasibətdən ayrılmaq isə bəzən onilliklər boyu mövcud olmuş yeganə emosional modeldən imtina kimi hiss olunur. Bu da tərəddüd və qorxu yaradır. Sağalma prosesi isə bir anlayışdan başlayır: düzgün görünən hər şey mütləq faydalı olmur.

İkinci səbəb köhnə emosional yaranı sağaltmaq cəhdidir. Bu, həll olunmamış hisslərin yeni münasibətlərdə yenidən yaşandığı səssiz bir təkrarlanma dövrüdür. Kənardan bu hal özünə zərər vermə kimi görünə bilər, lakin əslində bu, bir zamanlar dözülməz olmuş emosional təcrübələrlə başa çıxmaq üçün şüuraltı cəhddir. İnsanlar erkən travmalarını xatırladan münasibətlərə meyl edirlər, çünki dərinlikdə ilkin hekayəni dəyişmək arzusu yatır. Məsələn, yalnız bəzən diqqət göstərən partnyorlarla münasibətdə qalan bir insan uşaqlıqda özünü görünməz hiss etmiş ola bilər. Onun psixikası bu görünməzlik ağrısını məhz belə münasibətlər vasitəsilə sağaltmağa çalışır.

Üçüncü səbəb isə qeyri-müəyyən gələcəkdən qorxunun bədbəxt indiki vəziyyətdən daha güclü olmasıdır. İnsan beyni təkamül baxımından riskləri minimuma endirməyə proqramlaşdırılıb. Bu səbəbdən qaneedici olmayan münasibətlər belə, onlardan sonrakı həyat ehtimalından daha təhlükəsiz görünə bilər. 2023-cü ildə aparılmış araşdırma göstərib ki, psixika mövcud vəziyyəti qorumağa üstünlük verir, çünki istiqamətin dəyişdirilməsi onu saxlamaqdan daha çox zehni və emosional resurs tələb edir.