İnvestisiya, texnologiya və inkişaf: Azərbaycanda biznesin gələcəyinə ekspert baxışı

Bakı, 23 oktyabr, Tamilla Məmmədova, AZƏRTAC

Son illərdə Azərbaycan kimi inkişaf etməkdə olan bazarlar beynəlxalq biznes və investorların diqqətini getdikcə daha çox cəlb edir. Sürətli texnoloji inkişaf, innovasiyalara dövlət dəstəyi və Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşən strateji coğrafi mövqe ölkədə şirkətlərin davamlı inkişafı və miqyasının artırılması üçün unikal imkanlar yaradır. Azərbaycan daha geniş regional və qlobal bazarlara çıxmaq üçün tramplin rolunu oynaya biləcək sahibkarlıq ekosistemini fəal şəkildə inkişaf etdirir. Aydın olur ki, burada biznesin uğuru təkcə daxili resurslardan deyil, həm də dəyişən şərtlərə tez uyğunlaşmaq, etibarlı tərəfdaşlıq qurmaq və tənzimləyici şəffaflığı təmin etmək bacarığından asılıdır. Xarici investisiyaların cəlb edilməsi qlobal dəyər zəncirlərinə inteqrasiyanı asanlaşdıran əsas amildir.

AZƏRTAC müxtəlif miqyaslı sahibkarlar və şirkətlərlə iş sahəsində zəngin təcrübəyə malik olan, onlara strategiyalar qurmaq, fəaliyyəti genişləndirmək və yeni bazarlara uğurla çıxmaqda kömək edən investisiya və biznesin inkişafı üzrə ekspert Reza Kazemipur ilə müsahibəni təqdim edir.

- Cənab Kazemipur, siz startaplardan tutmuş iri korporasiyalara qədər bütün miqyaslarda müxtəlif şirkətlərlə əməkdaşlıq etmisiniz. Sizcə, inkişaf etməkdə olan bazarda davamlı və miqyaslı biznes qurmaq üçün lazım olan əsas amillər hansılardır?

- Silikon vadisində və ya Bakıda fəaliyyət göstərməyinizdən asılı olmayaraq, əsaslar eynidir. Sizə real bazar ehtiyacı, sağlam vahid iqtisadiyyatı olan biznes modeli, qiymət rəqabətindən kənara çıxan rəqabət üstünlüyü və tez öyrənib şəraitə uyğunlaşa bilən liderlik komandası lazımdır. İnkişaf etməkdə olan bazarların iki əlavə kritik aspekti var: aydın və sabit tənzimləmə mühiti və güclü yerli tərəfdaşlar. Əgər bu elementlər mövcuddursa, siz həqiqətən davamlı və genişlənmə perspektivi olan biznes qura bilərsiniz.

- Azərbaycanın sahibkarlıq ekosistemi, həmçinin qismən innovasiyalara dövlət dəstəyi hesabına fəal şəkildə inkişaf edir. Xarici investisiya cəlb etmək istəyən azərbaycanlı startaplara nəyi məsləhət görərdiniz?

İnvestorların “hə” deməsini asanlaşdırın. Məlumat otağınızı (sənəd qovluğu) yaradın, idarəetmə strukturlarının yerində olmasını təmin edin və məhsul-bazar uyğunluğunu göstərən nəticələri nümayiş etdirin. Xarici investorlar şəffaflıq, təmiz səhmdarlıq strukturu, şəffaf maliyyə hesabatları və yerli bazardan kənara çıxa biləcəyinizə dair sübut axtarırlar. Azərbaycana son bazar kimi yox, daha geniş regionda fəaliyyət göstərmək üçün start meydanı kimi baxın.

- Cənubi Qafqaz regionunda, xüsusən də Azərbaycanda investisiya və ya tərəfdaşlıq imkanlarını nəzərdən keçirmisiniz? Sizcə hansı sektorlar inkişaf və innovasiya üçün ən böyük potensial təklif edir?

- Bəli, sözsüz ki, keçirmişəm. Tibbi texnologiya və diaqnostika, aqrotexniki və su həlləri, bərpaolunan enerji və şəbəkələrin rəqəmsallaşdırılması, Orta Dəhliz boyunca logistika və fintech infrastrukturu kimi sahələrdə böyük potensial görürəm. Fürsət kənd təsərrüfatı, coğrafiya və enerji kimi təbii üstünlükləri texnoloji oriyentasiyalı ixracata çevirməkdədir.

- Azərbaycan coğrafi və iqtisadi baxımdan Şərqlə Qərb arasında körpü rolunu oynayır. Bu strateji mövqe investisiya və beynəlxalq tərəfdaşların cəlb edilməsi üçün nə dərəcədə vacibdir?

- Bu, çox vacibdir, lakin körpü yalnız təhlükəsiz olduqda mühüm rol oynayır. İnvestorlar proqnozlaşdırıla bilən qaydalar, malların, kapitalın və məlumatların maneəsiz hərəkəti və qlobal mübahisələrin həllini istəyirlər. Əgər Azərbaycan belə bir sabitliyi təmin edərsə, onun Şərqlə Qərbi birləşdirən halqa kimi mövqeyi kapital üçün əsl maqnit effekti verəcək.

- Davamlı inkişaf üçün ən böyük potensialı hansı sektorlarda görürsünüz və bu sahələr Azərbaycanda inkişaf etdirilə bilərmi?

- Yaşıl enerji, aqrotexnologiya, logistika, fintex və təhsil texnologiyası yüksək potensiala malikdir. Azərbaycan bərpaolunan enerji sahəsində lider olmaq, məhsul və su texnologiyaları vasitəsilə kənd təsərrüfatı məhsuldarlığını artırmaq, ticarət dəhlizləri boyunca logistikanı rəqəmsallaşdırmaq üçün yaxşı mövqedədir. Fintex və təhsil texnologiyası uzunmüddətli insan kapitalının artımına töhfə verə, habelə kiçik və orta biznes üçün yeni imkanlar aça bilər.

- Sizcə, hansı texnoloji həllər yaxın 10 ildə kiçik iqtisadiyyatların transformasiyasına təkan verəcək?

- Bunun əsasını rəqəmsal infrastruktur və süni intellekt təşkil edir. Rəqəmsal identifikasiya sistemləri, ani ödənişlər və elektron imza sistemləri etibar yaradır və biznes proseslərini sürətləndirir. Bundan əlavə, süni intellekt kiçik və orta biznes üçün vergitutma və uyğunluğun sadələşdirilməsindən səhiyyə, kənd təsərrüfatı və logistikanın yaxşılaşdırılmasına qədər hər şeyi dəstəkləyəcək. İqlim dəyişikliyi, teletibb və təhlükəsiz məlumat saxlama sistemləri ilə mübarizə aparmaq üçün texnologiyalar əlavə edin və kiçik iqtisadiyyatlar daha böyük ölkələri geridə qoyaraq kvant sıçrayışları edə biləcəklər.