İqtisadi sahədə görüləcək işlərlə bağlı konkret təkliflər var

Vüsal Hüseynov

YAP Xocavənd rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan və Çexiya arasındakı iqtisadi əlaqələrin mövcud vəziyyəti böyük potensial vəd etsə də, bu münasibətlərin keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə keçməsi üçün artıq konkret və innovativ addımların atılmasına ehtiyac duyulur. Bu gün biz iki ölkə arasındakı tərəfdaşlığı sadəcə enerji resurslarının ixracı və maşınqayırma mallarının idxalı kimi klassik modeldə deyil, yüksək texnologiyalı istehsal və ortaq iqtisadi ekosistem üzərində qurmalıyıq. Bu məqsədlə irəli sürülən konkret təkliflər həm Bakının, həm də Praqanın regionda dəyişən iqtisadi rolunu gücləndirməyə xidmət edir.

Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, Çexiyanın maşınqayırma, avtomatlaşdırma və robototexnika sahəsindəki dünya səviyyəli təcrübəsi Azərbaycanın yeni sənaye siyasəti ilə tam üst-üstə düşür. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə qurulan "smart" kənd və şəhər konsepsiyaları Çexiya texnologiyalarının tətbiqi üçün ideal poliqondur. Lakin burada söhbət sadəcə avadanlıq alışından getməməli, əsas hədəf Çexiya brendlərinin iştirakı ilə Azərbaycanda birgə müəssisələrin qurulması və texnologiya transferinin həyata keçirilməsi olmalıdır. Bu, Azərbaycanın qeyri-neft sənayesinin rəqabət qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, yerli mütəxəssislərin yeni nəsil mühəndislik biliklərinə yiyələnməsinə şərait yaradacaqdır.

Eyni zamanda, Azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialı Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün yeni nəfəsdir. Çexiyanın yüksək effektivlikli bərpa olunan enerji həlləri və enerji səmərəliliyi sahəsindəki nou-hauları bu sahədə ciddi sinerji yarada bilər. Gələcəkdə Azərbaycanın "yaşıl hidrogen" ixracatçısına çevrilməsi planlarında Çexiya şirkətlərinin mühəndislik dəstəyi və texnoloji tərəfdaşlığı həlledici rol oynaya bilər ki, bu da enerji əməkdaşlığını karbohidrogen asılılığından qurtararaq tamamilə ekoloji bir təmələ oturdacaqdır.

Nəqliyyat və logistika sahəsində isə Çexiya, dənizə çıxışı olmayan, lakin Avropanın mərkəzi qovşağında yerləşən bir ölkə kimi Azərbaycanın "Orta Dəhliz" layihəsində mühüm strateji tərəfdaşdır. Bakı Limanı ilə Praqanın logistik mərkəzləri arasında qurulacaq rəqəmsal körpü, yüklərin izlənilməsindən tutmuş gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsinə qədər geniş imkanlar açır. Vahid rəqəmsal sistemlərin tətbiqi ilə Çexiya mallarının Mərkəzi Asiyaya, Azərbaycan məhsullarının isə Mərkəzi Avropaya çatdırılma müddəti və xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.

İqlim dəyişikliyi fonunda su ehtiyatlarının idarə edilməsi və biotexnologiya sahələri də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çexiyanın "Smart-Water" (Ağıllı su) idarəetmə sistemlərinin Azərbaycanın aqrar sektorunda tətbiqi resurslara qənaət baxımından inqilabi addım olar. Eyni zamanda, əczaçılıq sahəsində Çexiya investisiyalarının Azərbaycana cəlb edilməsi ölkəmizin bu sahədə idxaldan asılılığını minimuma endirə biləcək strateji hədəfdir.

Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Azərbaycan və Çexiya arasındakı iqtisadi münasibətlərin yeni yol xəritəsi innovasiya, rəqəmsallaşma və yüksək texnologiyalı istehsala əsaslanmalıdır. Bu yanaşma hər iki ölkəni sadəcə ticarət tərəfdaşı deyil, həm də Avrasiyanın yeni iqtisadi düzənində birgə hərəkət edən strateji müttəfiqlərə çevirəcəkdir. Bakı və Praqa arasındakı bu texnoloji körpü, gələcəyin iqtisadiyyatını bu gündən inşa etmək deməkdir.