İran artıq Yaxın Şərqdə təkayaq qalır: Molla rejimi son bir ayda Suriyanı hissəhissə itirdi

“Tehran rejiminin bu zolaqdakı ikinci “ayağı” İraqdır. Çox güman ki, Qərb və koalisiya gücləri İranı İraqdan da sıxışdırıb çıxaracaqlar”

Bəşər Əsəd hakimiyyətinin süqutunun son anına qədər İran hərbi müşavirləri və qüvvələri Suriyada olub. İran İslam Şurası Rəyasət Heyətinin üzvü Əhməd Naderi SEPAH komandiri Hüseyn Səlaminin Suriyada baş verənlərlə bağlı Məclisin qapalı iclasında iştirak etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, iclasda Suriyada Əsəd hökumətinin süqutu və regional inkişafların gələcəyi müzakirə edilib.  Bildirilib ki, Bəşər Əsəd hakimiyyətinin süqutunun son anına qədər İran hərbi müşavirləri və qüvvələri Suriyada olub. Hazırda isə Suriyada İran qüvvələrinin olmadığı bildirilir.  

Qeyd edək ki, 8 dekabrda “Heyət Təhrir əş-Şam” silahlı qruplaşması Dəməşqi ələ keçirərək, Bəşər Əsəd rejimini devirib. B.Əsəd ailəsi ilə birgə Rusiyaya qaçıb.

 İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı isə həmin gün Suriyada qurulacaq yeni hökumətlə əməkdaşlıqda maraqlı olduqlarını bildirib. XİN başçısı qeyd edib ki, terrorizmi dəstəkləməkdən imtina, Suriya şiələrinin hüquqlarına hörmət və İsraildən uzaqlaşma İranın Suriyanın yeni hakimiyyət orqanları ilə əməkdaşlığının əsas şərtləridir: “Müxtəlif fraksiyaları və klanları Suriyanın gələcək hökuməti ilə bağlı razılığa gəlməyə məcbur etmək asan deyil, lakin bu prosesi dəstəkləyirik, çünki Suriya xalqının iradəsinin qalib gəlməsini istəyirik”.

Bəşər Əsəddən sonrakı İran-Suriya münasibətlərini dəyərləndirən siyasi şərhçi Sona Əliyeva “Sherg.az”a bildirib ki, Əsəd rejiminin devrilməsi ilə İranın Suriyadakı bütün proksilərinin və oradakı əlaqələrinin iliyi və ilişiyi kəsilib.

Ümumiyyətlə, molla rejiminin son bir ayda Suriyanı hissə-hissə itirdiyini vurğulayan S.Əliyeva qeyd edib ki, Suriyadakı Hizbullah və HƏMAS qruplaşmalarının İraqa keçmək məcburiyyətində qalması da Tehran hökumətinin maraqlarını zərbə altında qoyur:

 “Üsyançıların lideri artıq İranı və onun proksi qüvvəsi “Hizbullah”ı düşmən elan elədi. Bu o deməkdir ki, İran artıq Yaxın Şərqdə təkayaq qalır. Tehran rejiminin bu zolaqdakı ikinci “ayağı” İraqdır. Çox güman ki, Qərb və koalisiya gücləri İranı İraqdan da sıxışdırıb çıxaracaqlar. Ancaq bu halda İrana qarşı müharibə mümkündür. İranı Yaxın Şərqdən tam şəkildə çıxarmadan molla rejiminə qarşı İsrail və ABŞ-nin savaş açması qeyri-mümkündür. Bu baxımdan, İraq İranın Yaxın Şərqdəki son qalası sayılır. Bundan sonrakı mərhələdə İran-Suriya əlaqələri dondurulacaq. Çünki hazırda Suriyada legitim hakimiyyət Culaninin rəhbərlik etdiyi qruplaşmadır. O da İranla münasibətlərdə maraqlı deyil və fars hakimiyyətinə düşmən gözü ilə yanaşır. Bu, İranın 100 ildən sonra Suriyadan əl-ayağının çəkilməsi deməkdir. İran bundan sonra Suriya ilə ancaq beynəlxalq təşkilatlar vasitəsilə yalnız diplomatik əlaqələrdə tərpənişə cəhd göstərəcək. Baxın, İranın Qüds komandanlığı, Hizbullah kimi proksiləri Heyəti-Təhriri-Şam qruplaşmasına qarşı amansızlıq göstəriblər. Bir sözlə, İran artıq Suriyada əsas oyunçulardan deyil. İranın bölgədəki şahmat taxtasını Əl-Culaninin qruplaşması qənimət götürüb. Bundan sonra Tehran İraqdakı mövcudluğunu qorumağa, daha doğrusu, onun müddətini müəyyən zaman kəsiyinə qədər uzatmağa çalışacaq. Culani rəhbərliyindəki Suriya İsrail və Rusiya ilə əməkdaşlığa hazır olduğunu dilə gətirdi. Bu da İranın maraqlarına uyğun deyil. Deməli, bundan sonra Tehran molla hökuməti Suriyaya qarşı “yorğanına görə düşmən” rolunu oynayacaq”.