İran İraqı itirir...

...İraq siyasətində Tehranın illərdir dominantlıq etməsindən sonra güc balansı dəyişməyə başlayır. İranın ABŞ və İsraillə müharibəsi fonunda Bağdad getdikcə müstəqil siyasət yürütmək istəyini nümayiş etdirir, İslam Respublikasının uzun müddətdir müttəfiqləri hesab edilən bəzi nüfuzlu şiə qrupları isə tədricən bundan uzaqlaşırlar.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Affairs yazır.

Ən diqqətəlayiq hadisələrdən biri şiə lideri Müqtəda əs-Sədrin nəzarətində olan silahlı qrup olan Saraya əs-Səlamın Xalq Səfərbərlik Qüvvələrindən (XSQ) ayrılmaq və silahlarını dövlətə təhvil vermək qərarı oldu.

Bunun ardınca İranyönlü Əsaib Əhli əl-Haq qrupu da koalisiyadan çıxmaq niyyətini açıqladı.

Bu yaxınlara qədər XSQ Tehranın İraqdakı əsas təsir vasitəsi hesab olunurdu.

Bu dəyişikliklər İran ətrafında baş verən son gərginləşmədən sonra sürətləndi. Döyüşlər zamanı İraq ərazisindən Fars körfəzindəki Amerika obyektlərinə və hədəflərinə zərbələr endirmək üçün istifadə edildi və ABŞ-ın cavab əməliyyatları göstərdi ki, Bağdad öz ölkəsi daxilində güc tətbiqinə faktiki olaraq heç bir nəzarətə malik deyil.

Bu, hakimiyyət üçün dövlət suverenliyinin bərpası məsələsini ortaya çıxardı. Baş nazir Əli əl-Zeydinin rəhbərlik etdiyi yeni hökumət silahlı qrupların tərksilah edilməsini əsas prioritetə ​​çevirdi.

Hakimiyyət onları milli təhlükəsizlik strukturlarına inteqrasiya etməyə və dövlətin güc tətbiqi üzərindəki inhisarını qaytarmağa çalışır.

Bu proses sürət qazanarsa, İran tərəfindən dəstəklənən hərbiləşdirilmiş təşkilatların təsiri əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq. Lakin bütün qruplar əvvəlki kurslarından imtina etməyə hazır deyil.

Kətaib Hizbullah, Hərəkat ən-Nücəba və Kətaib Seyyid əl-Şuhəda kimi qruplar Amerika qoşunlarının İraqdan tamamilə çıxarılmasına qədər silahlarını saxlayacaqlarını iddia edirlər. Lakin, getdikcə daha çox siyasi qüvvə Tehranla müqayisədə Bağdadla əməkdaşlığa üstünlük verdiyindən, onların mövqeyi daha da möhkəmlənir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, İranın təsiri təkcə hərbi sahədə deyil, həm də siyasi sahədə zəifləyir. 2019-2020-ci illərdə kütləvi etirazların yatırılmasından sonra İranpərəst qüvvələrə inam xeyli azalıb və son müharibə əksər iraqlıların ölkəni xarici münaqişələr meydanına çevirmək istəksizliyini daha da artırıb.

Analitiklərin fikrincə, İraqın İran əleyhinə dövlətə çevrilməsi ehtimalı azdır, lakin tədricən daha müstəqil xarici siyasət yürütmək, Fars körfəzinin ərəb dövlətləri ilə daha fəal əməkdaşlıq etmək və İranın enerji ehtiyatlarından asılılığını azaltmaq imkanı qazanır.

Bu kurs davam edərsə, Tehran regional strategiyasının əsas sütunlarından birini itirmək riski ilə üzləşir.

Əli Babayev