“İran nüvə silahını bir ilə əldə edə bilər, ABŞ proqramı dayandıra bilməyib“ “Reuters“

"Kəşfiyyat qiymətləndirmələri İranın nüvə silahına gedən yolunun hələ də açıq qaldığını göstərir..."

ABŞ və İsrailin hücumlarına baxmayaraq, İranın təxminən bir il ərzində nüvə silahı hazırlamaq potensialı qalır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" agentliyi yazıb.

ABŞ İranın nüvə proqramının əsasını məhv etməyib

Qeyd edilir ki, ABŞ kəşfiyyatının qiymətləndirməsinə görə, son zərbələr proqramı əsaslı şəkildə geri salmayıb və əvvəlki müddət demək olar ki, dəyişməyib.

Analitiklər əvvəl də hesab edirdilər ki, İrana nüvə silahı üçün təxminən bir il lazımdır və yeni qiymətləndirmələr də bunu təsdiqləyir. 

Münaqişə ABŞ prezidenti Donald Trampın dövründə başlayıb, lakin 7 aprel atəşkəsindən sonra vəziyyət dalana dirənib. Eyni zamanda İran Hörmüz boğazında hərəkəti məhdudlaşdıraraq qlobal neft axınının təxminən 20 faizinə təsir göstərib və enerji bazarında gərginlik yaradıb.

Zərbələr və nəticələr

ABŞ və İsrailin hücumları əsasən hərbi obyektlərə yönəlib, İsrail isə paralel olaraq nüvə infrastrukturlarını da hədəf alıb. İyunda ABŞ Natanz, Fordo və İsfahan kimi əsas nüvə obyektlərinə zərbələr endirib və uranın zənginləşdirilməsi ilə bağlı infrastruktura ciddi ziyan vurulub. Bununla belə, kəşfiyyat İranın nüvə materiallarının əsas hissəsini hələ də saxladığını bildirir. 

Beynəlxalq müşahidəçilər təxminən 440 kq 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş uranın yerini müəyyən edə bilməyib və onun bir hissəsinin yeraltı obyektlərdə gizlədildiyi ehtimal olunur. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin hesablamasına görə, bu ehtiyatlar əlavə zənginləşdirmə ilə 10-a qədər nüvə başlığı istehsal etməyə kifayət edir.

Proqram niyə dayanmadı

Müharibədən əvvəl İranın nüvə silahı hazırlama müddəti 3-6 ay olaraq qiymətləndirilirdi, hücumlardan sonra bu rəqəm 9-12 aya yüksəlib və dəyişməyib. Səbəb zərbələrin əsasən hərbi və infrastruktur hədəflərə yönəlməsi, nüvə materialının isə tam sıradan çıxarılmamasıdır.

ABŞ daxilində isə daha sərt ssenarilər də müzakirə olunur, o cümlədən yeraltı komplekslərdən uranın götürülməsi kimi riskli əməliyyatlar. Pentaqon rəsmiləri İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının həm təzyiq, həm də danışıqlar yolu ilə alınmalı olduğunu bildirir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens isə açıq şəkildə deyib: "İrana heç vaxt nüvə silahı əldə etməyə icazə verilə bilməz". İran isə öz növbəsində nüvə silahı hazırladığını inkar edir və rəsmi qiymətləndirmələrə görə, hərbi proqramın 2003-cü ildə dayandırıldığını bildirir, baxmayaraq ki, şübhələr qalmaqdadır.