İran Trampın hədəfində: Nüvə obyektlərinə hücumun növbəti addımların başlanğıcı ola bilər

Ağ Evin milli təhlükəsizlik müşaviri Ceyk Sallivan Prezident Co Baydenə ABŞ-ın İranın nüvə obyektlərinə mümkün hücum variantlarını təqdim edib.

Bunu “Axios” üç məlumatlı mənbəyə istinadən yazıb.

Baydenin adı açıqlanmayan köməkçilərinə, o cümlədən Sallivana istinadən ABŞ mediası yazır ki, Suriyadan sonra bütün aspektlərdə zəifləyən İran nüvə hazırlığını sürətləndirə bilər və bu, onun nüvə obyektlərinə cavab tədbirləri üçün əlverişli imkan yaradır.

Həmçinin hücumun niyə 20 yanvar – Trampın andiçmə mərasiminə qədər - tarixinədək olması ilə bağlı iki versiya üzərində müzakirələr gedir:

Birincisi, Bayden administrasiyası Trampın İranla dialoqa başlamaq niyyətində olduğunu öyrənib və yeni prezidentin mümkün diplomatik səylərini çətinləşdirmək üçün İrana zərbə endirmək və ya ciddi təxribat törətmək planını ehtiyatda saxlayır; İkincisi, yanvarda Rusiya və İran arasında strateji əməkdaşlıq sazişi imzalanacaq, bu da ABŞ tərəfindən sərt müqavimətlə qarşılanır. ABŞ-ın İran üzrə xüsusi nümayəndəsi Robert Malli bu prosesi pozmaq niyyətində olduqlarını bəyan edib. Buna görə də Baydenin ətrafında provokasiyalara təkan verən qüvvələrin olması istisna edilmir. Lakin Bayden hələ də İranın nüvə obyektlərinə zərbə vurmağı “böyük risk” hesab etdiyi üçün qərar qəbul etməyib.

Bununla belə, Baydenin prezidentlik müddətinin qalan günlərində fövqəladə hadisələrin baş verməsi istisna edilmir.

Politoloq Aytən Qurbanova "Sherg.az"a bildirib ki, ABŞ-İran münasibətləri 1979-cu ildən bu günə qədər həm respublikaçıların, həm də demokratların dövründə gərginliklərlə müşayiət olunub:

"Trampın ikinci prezidentliyi dövrünün istisna olacağını düşünmürəm. Xüsusilə də, sürətli hərbi-siyasi bloklaşma mərhələsində əks qütbdə təmsil olunan, Rusiya və Çin ilə əlaqələrini möhkəmləndirən İran Tramp administrasiyası dövründə də ABŞ-ın Orta Şərq siyasətinin əsas hədəflərindən biri ola bilər. Bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, Baydenin hakimiyyətinin son günlərində İranın nüvə obyektlərinə hücumun həyata keçirilməsinin mümkünlüyü ilə bağlı ehtimallar Trampın Orta Şərq siyasətində çətinliklər yaratmaqdan daha çox növbəti addımların başlanğıcı da ola bilər. Həmçinin seçkiqabağı kampaniya dövründə və sonrasında onun verdiyi bəyanatlar da bu ehtimalları gücləndirir".

Politoloq əlavə edib ki, ABŞ-ın yeni seçilmiş Prezidentinin dövrü əməkdaşlıqdan daha çox İranın zəiflədilərək tabe edilməsi istiqamətində addımların atılması üçün zəmin yarada bilər:

"Onu da unutmamaq lazımdır ki, Amerika 2015-ci ildə 5+1 (ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya, Çin + Almaniya) fomatında İran ilə imzalanmış çərçivə sənədindən 2019-cu ildə məhz Trumpın təşəbbüsü ilə imtina etmişdi. Sonrakı mərhələdə Bayden administrasiyası dövründə danışıqlar yolu ilə ABŞ əldə olunmuş razılıqlar üzrə müvafiq sənədi yenidən qəbul edib".