“İran və Rusiya ilə infrastrukturun genişləndirilməsi...

Vüqar Bayramov: “Region ölkələrinin beynəlxalq yükdaşımalardan daha çox gəlir əldə etməsinə imkan yaradacaq”

Bakıda Azərbaycan, Rusiya və İran arasında nəqliyyat, energetika və gömrük sahələrində əməkdaşlıq məsələlərinə həsr olunmuş üçtərəfli görüşdə Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinə daxil olan Qəzvin-Rəşt-Astara (İran) – Astara (Azərbaycan) dəmiryolunun Rəşt-Astara hissəsinin tikintisinin davam etdirilməsi, nəqliyyat-tranzit, enerji və gömrük sahəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafı məsələləri müzakirə olunub.

“Xalq Cəbhəsi” Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizinin əhəmiyyətini ekspertlərlə müzakirə edib.

Nəqliyyat Dəhlizinin genişlənməsi prioritet istiqamət kimi

Milli Məclisin deputatı, iqtisadçı alim Vüqar Bayramov qeyd edib ki, Azərbaycan qonşu ölkələrlə əməkdaşlığın gücləndirilməsində maraqlıdır və Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizinin genişlənməsi də əsas prioritetlərdən biridir: “Biz bu istiqamətdə mütəmadi olaraq məsləhətləşmələr və görüşlərin keçirilməsini müşahidə edirik. Azərbaycan Rusiya və İranla iqtisadi, eləcə də infrastruktur və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığı genişləndirir. Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi ilə daşınan yüklərin həcmində artımların olacağı proqnozlaşdırılır və artıq belə bir artımlar da var. Bu nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə daşınan yüklərin həcmi artırılıb. Xüsusən də Rusiyadan başlayaraq Azərbaycan İran vasitəsilə daha çox yüklərin daşınmasına imkan yaradacaq”.

“Bu dəhliz vasitəsilə illik 5 milyon tondan artıq yük daşınacaq”

V.Bayramovun bildirdiyinə görə, artıq rəsmi statistika göstərir ki, bütövlükdə Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi üzərindən daşınan yüklərin həcmində 9 faizə yaxın artım olub: “Eyni zamanda, gözlənti ondan ibarətdir ki, bu dəhliz vasitəsilə 3 ildən sonra illik olaraq 5 milyon tondan artıq yük daşınacaq. Bu da ondan xəbər verir ki, məhz İran və Rusiya ilə infrastrukturun genişləndirilməsi istiqamətində aparılan əməkdaşlıq nəticə etibarı ilə region üzərindən daha çox yüklərin daşınmasına və təbii ki, region ölkələrinin beynəlxalq yükdaşımalardan daha çox gəlir əldə etməsinə imkan yaradacaq”.

“Dəhlizin açılması ehtimalı yüksəkdir”

Milli Məclisin deputatı Müşfiq Cəfərov söyləyib ki, Azərbaycanın ortaq tarixi keçmişə malik olduğu, hazırda da böyük və ambisiyalı iki qonşusu olan Rusiya və İran arasındakı münasibətləri hər zaman dostluq və qonşuluq çərçivəsində saxlamağa nail olub: “Azərbaycan balanslaşdırılmış siyasət yürüdən, bütün dünya ölkələri ilə normal münasibət saxlamağa çalışan dövlət olsa da bir sıra hallarda bu iki böyük qonşu arasındakı münasibətlər geosiyasi baxımdan onların ortasında olan Azərbaycana müəyyən şəkildə təsir edir. Azərbaycan, Rusiya və İran arasında baş tutan danışıqlarda əsas müzakirə predmeti böyük ehtimalla Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi oldu. Dəhlizin nə zaman tam açılacağı ilə bağlı yekun məsələlərin müzakirəsi aparılıb. Bu, uzunmüddətli prosesdir. Lakin əgər görülən işlər yaxın müddətdə yekunlaşarsa, dəhlizin açılması ehtimalı da yüksəkdir”.

Layihənin mühüm iqtisadi faydaları...

Deputat vurğulayıb ki, bu layihənin həm Rusiya, həm İran, həm də Azərbaycan üçün mühüm iqtisadi faydalar vəd etdiyi də bəllidir: “Hazırda üç ölkə arasında münasibətlər iqtisadi-ticari əməkdaşlığın bərabərhüquqluluq və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında inkişaf edir. Görüşdə Azərbaycan Respublikası, İran İslam Respublikası və Rusiya Federasiyası Prezidentlərinin 2016-cı il 8 avqust tarixli Bəyannaməsinin və 2017-ci il 1 noyabr tarixli Birgə Bəyanatının iqtisadi əməkdaşlıq, təhlükəsiz və etibarlı regional və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi və energetika sahəsində layihələrin həyata keçirilməsi baxımından müstəsna rolu vurğulanıb”.

“Artıq yükdaşımalara başlanılıb”

M.Cəfərov onu da qeyd edib ki, Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi üzrə müəyyən işlər həm Azərbaycan, həm Rusiya, həm də İran tərəfindən görülüb: “Artıq yükdaşımalara başlanılıb. İran tərəfdə əsas problem dəmiryolu şəbəkəsinin zəif olması idi. Hazırda onun yenidən qurulması istiqamətində addımlar atılması da nəzərdə tutulur və bu məsələ həm Rusiya, həm də İran üçün vacibdir”.

“Bu dəhlizə ən çox ehtiyacı olan İran və Rusiyadır”

İqtisadçı Eldəniz Əmirov bildirib ki, Azərbaycan kifayət qədər say və strateji əhəmiyyət baxımından yüksək olan nəqliyyat, kommunikasiya və enerji dəhlizlərinin qovşağında yerləşir: “Bu dəhlizlərin böyük əksəriyyəti ölkəmiz tərəfindən təşəbbüs olaraq irəli sürülüb, sonra həyata keçirilib və Azərbaycan bir çoxunda tərəfdaş olaraq çıxış edib. Rusiya, Azərbaycan və İranın məhz strateji dəhliz olaraq yanaşdığı Şimal-Cənub Dəhlizidir. Bu dəhlizə ən çox ehtiyacı olan isə İran və Rusiyadır. Belə bir ortamda onların təbii ki, Azərbaycanla bu qəbildən münasibətlərə üstünlük verməsi başa düşüləndir”.

“Azərbaycan öz dəhliz infastrukturunu daha üst səviyyədə həyata keçirir”

Onun sözlərinə görə, nəzərə alsaq ki, hər iki ölkə kifayət qədər beynəlxalq sanksiyalar içərisindədir və dəhliz infrastrukturunun qurulmasında digər tərəfdaş ölkələr arasında götürdükləri öhdəliklərin yerinə yetirilməsində bilavasitə bu sanksiyalar öz mənfi təsirini göstərir: “Buna görə də Azərbaycan digər dəhliz tərəfdaşları ilə müqayisədə öz dəhliz infastrukturunu daha üst səviyyədə həyata keçirən, təmin edən ölkədir. Sanksiyalardan əlavə olaraq Rusiyanın apardığı müharibə, İranın bir müddət əvvəl körfəzdə partladılmış limanı və digər geosiyasi risklər Şimal-Cənub Dəhlizi ilə bağlı tərəddüdlü məqamları hələ də aktual saxlayır və açıq suallar qalmaqdadır. Hesab edirəm ki, Şimal-Cənub Dəhlizinin perspektivinin daha yaxşı olması üçün və bu dəhlizin imkanlarından maksimum yararlanmaq üçün İranla qərbin və Rusiya ilə qərbin münasibətlərində normallaşmaya ehtiyac var. Təbii ki, müharibəninin bitməsi də bu şərtlərdən biridir”.

Röya İsrafilova