İranın müqavimət cəhdləri nin pərdə arxası... ŞƏRH

Hakan Fidanın sərt xəbərdarlığından sonra baş verən Ankara-Tehran xəttindəki gərginlik Suriyada mövqe mübarizəsindən qaynaqlanır

Suriyada qiyamçılarla baş verən toqquşmalarda ölənlərin sayı 70-i ötüb. Latakiya və Tartus şəhərləri Homs və İdlibdən əlavə qüvvələr gətirildikdən, həmçinin Müdafiə Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyinin karvanlarının yerləşdirilməsindən sonra qızğın hərbi hərəkətlənmələr yaşayıb. Hərəkatlar Əsədə sadiq olanlara qarşı genişmiqyaslı kampaniya ilə üst-üstə düşür. Müdafiə Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi Cəblə şəhərini demək olar ki, tamamilə nəzarətə götürüb. Bu, Suriya sahillərinin müxtəlif ərazilərində təhlükəsizlik qüvvələri ilə yerli silahlılar arasında şiddətli döyüşlərdən sonra baş verib. Bu arada, Əsədin keçmiş ordusunun əsgərləri Suriya sahillərindəki bir neçə qəsəbə və kənddə, daha doğrusu, Baniyas şəhərinin şimal bölgələrində və Cəblaya gedən yolda yerləşdirilib. Hərbçilər Tartus-Homs və Baniyas-Cəblə avtomobil yolunda da pusquya düşüblər. Bundan əvvəl Əsəd tərəfdarları hərbi zonaları, xüsusilə də yeni hökumətin hərbi və təhlükəsizlik qüvvələrinə hücumlar həyata keçirdikləri Latakiya dağlarının çətin əldə edilən ərazilərinə sığındıqları Astama və Əl-Qərdah aviabazasını nəzarətə götürüblər. Digər Əsəd tərəfdarları da Cəbla şəhərindəki binalara sığınıblar. Müdafiə Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi davam edən şiddətli döyüşlərdə iştirak edən qüvvələri dəstəkləmək üçün İdlib, Hələb və Həmadan Latakiya kəndlərinə əlavə qüvvələr göndərib. Yerdəki dramatik hadisələrlə əlaqədar olaraq, Ümumi Təhlükəsizlik Xidməti Latakiya, Tartus və Homs əyalətlərində sutka ərzində komendant saatının tətbiq olunduğunu elan edib. Bu arada hərbi qüvvələr demək olar ki, bütün nəzarət-buraxılış məntəqələrinə və Cəblaya nəzarəti bərpa edib və şəhərin yaxınlığında qoşun yerləşdirib. 

Siyasi şərhçi Aqşin Kərimov "Sherg.az"a deyib ki, Suriyadakı qarşıdurmada hökumətə qarşı silahlı müqavimətin göstərilməsində maraqlı ölkələr var. Ekspertə görə, Rusiya hərbi bazalar məsələsində hökumətlə anlaşa bilmir: 

"Həmçinin, İsrail Əsədin devrilməsi ilə Tehranın Suriyadan çıxmasını, İranın yerinə Türkiyənin güclənməsini qəbul etmir. Suriyada, həm də bütövlükdə bölgədə ən çox itirən tərəf İrandır. Silahlı hücumun arxasında bu üç ölkə arasında İranın birbaşa iştirakı ehtimalı daha çox görünür. Rusiya Türkiyə vasitəsilə Suriyanın yeni hökuməti ilə təmaslar qurmaq və hərbi mövcudluğunu davam etdirmək, maraqlarını müəyyən qədər təmin etmək imkanlarını hələ də saxlayır. İsrailin druzlar üzərindən Suriyada mövqelərini qorumaq və təhlükəsizlik zəifliyindən istifadə edə bilmək imkanları genişdir. Mövqeləri ciddi zədə alan İranın dini separatizm və az da olsa, Əsəd dövründən qalma silahlı dəstələrdən başqa əlində faktiki heç nə qalmayıb". 

A.Nərimanlıya görə, yeni hökumətin ilk gündən İranı “düşmən tərəf” elan etməsi də Tehranın diplomatik imkanlarını sıradan çıxarıb: 

"Hakan Fidanın İrana sərt xəbərdarlığından sonra baş verən Ankara-Tehran xəttindəki gərginlik də Suriyada mövqe mübarizəsindən qaynaqlanır. İstisna deyil ki, silahlı hücumlar Tehranın “müqavimət cəhdləri”ndən biridir. Əsədin devrilməsindən sonra rıçaqları zəifləyən İranın bu kimi cəhdlərlə Suriyada təsir zonaları yaratması çətindir. Lakin Tehran ən azı müqaviməti davam etdirməklə maraqlarının nəzərə alınmasına çalışır. Silahlı hücumlarda digər oyunçuların da maraqlı tərəf olması fonunda hadisələrin kəskinləşməsi gözləntisi, xüsusilə druzlar başda olmaqla müxtəlif etnik-dini qrupların separat xəttinin inkişaf etdirilməsi ön plandadır".