İranın nüvə bombasından güclü silahı nədir?

“İran, ümumiyyətlə düşünüldüyündən daha böyük bir nüvə potensialının astanasında ola bilər”.

“Cebheinfo.az”-ın məlumatına görə, “Saut əl-Iraq” nəşri belə yazır. 

“Heç kim Tehranın amerikalıları bu şəkildə üstələyə biləcəyini gözləmirdi. Lakin qüvvələr balansını kəskin şəkildə dəyişdirə biləcək bir amil kəşf edilib.

Beynəlxalq ictimaiyyət və kəşfiyyat orqanları diqqətini bombaya doğru addımın uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi ilə müəyyən edildiyi Natanz və Fordodakı sentrifuqlara yönəldiblər.

Lakin bu qurğuların işinin arxasında daha sakit və bəlkə də heç də az təhlükəli olmayan başqa bir variant dayanır, uran-plutonium. Çoxları Buşehr reaktorunu sırf mülki enerji obyekti hesab etsə də, işlənmiş yanacaq çubuqlarının başına nə gələcəyi ilə bağlı suallar hələ də qalmaqdadır.

Dünyanın diqqətinin əslində, həqiqətən risq yaradan və reaktorun tullantıları ilə bağlı olan potensial təhlükələrə yönəlməməsi istisna edilmir. Hazırda İranda rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçmiş böyük sənaye nüvə yanacağının təkrar emalı müəssisəsi yoxdur. Bu, mürəkkəb kimyəvi prosesdir və yüksək radioaktiv maddələri emal etmək üçün çox dəqiq mühəndislik həlləri tələb edir.

Uran-plutonium bombası yaratmaq üçün uran bombalarında istifadə edilən sadə “top” dizaynından xeyli mürəkkəb olan partlayış tipli dizayn tələb olunur. Reaktor plutoniumunun tərkibində “Pu-240” izotopu var ki, bu da partlayıcı elementlərin son dərəcədə dəqiq sinxronizasiyası təmin edilmədikdə, cihazın tələb olunan gücə çatmadan vaxtından əvvəl işə düşməsinə səbəb ola bilər.

Buşehrdəki plutonium problemi yalnız texniki məsələ deyil, həm də uranla bağlı ənənəvi razılaşmaların aktuallığını şübhə altına alan strateji dəyişiklikdir. İran ərazisində tonlarla işlənmiş yanacağın yığılması və onun Rusiyaya ixracı ilə bağlı müqavilələrin ləğvi Tehranın daha gizli və uzunmüddətli ikinci nüvə variantına sahib ola biləcəyi deməkdir.

İndi yeni bir geosiyasi reallıqla qarşılaşırıq. Beynəlxalq monitorinqlə bağlı problemlər ciddi narahatlıqlar doğurur. Başqa yerdə yeni bir nüvə təhdidi ortaya çıxarkən dünya səhv istiqamətə baxmırmı?”, - deyə nəşr qeyd edir. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin