İranın yeganə çıxış yolu Məsud Pezeşkianın səsləndirdiyi ictimai siyasi tezislərə uyğun siyasətin yürüdülməsidir

İran prezidenti Məsud Pezeşkianın oğlu Yusif Pezeşkian atası ilə bağlı paylaşım edib. Yusif Pezeşkian özünün Telegram kanalında yazıb ki, prezidentin intellektual paradiqması onu tənqid edənlərin fikirlərindən fərqlənir: "Problemlərin həlli hökumətin, parlamentin, məhkəmələrin, dini qurumların və xalqın birgə fəaliyyətini tələb edir. Köhnə üsulları təkrarlayaraq yeni nəticələr gözləmək olmaz. Bəzən hər şeyi hərəkətə gətirmək üçün sistemi silkələmək lazımdır".

Ədalət, Hüquq, Demokratiya (ƏHD) Partiyası İdarə Heyətinin üzvü, siyasi şərhçi Əli Zülfüqaroğlu Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Məsud Pezeşkian islahatçı düşüncələri ilə fərqlənir və yeni çağırışlara tamamilə adekvat fəaliyyət göstərir: “Məsud Pezeşkian hesab edir ki, İran İslam Respublikası əgər islahatlara getməsə və mühafizəkar siyasətini davam etdirsə, o zaman İran üçün çox ciddi problemlər meydana gələ bilər. Necə ki, Yaxın Şərqdə İranın mövqelərinə vurulan zərbə, İsrailin İrana hücumu və digər amillər Pezeşkianın fikirlərini təsdiq etdi. Yəni İran ənənəvi siyasətini davam etdirmək haqqında düşünərsə, o zaman İran üçün çox ciddi və geri dönüşü mümkün olmayan problemlər meydana çıxa bilər. Xüsusilə SEPAH daxilində radikal qrupların Xamenei üzərində çox ciddi təsir imkanları və təzyiq rıçaqları var. Bu da yeni islahatlara mane olan əsas faktorlardan biridir. Məsud Pezeşkianın bir müddət öncə, xüsusilə SEPAH-a yaxın media orqanları tərəfindən şantaja və təhqirlərə məruz qalması, ona qarşı qara piar kampaniyasının aparılması, onu islahatçı siyasətindən döndərmək məqsədi daşıyırdı. Amma təbii ki, Pezeşkian prinsipiallıq nümayiş etdirir. Pprezident Pezeşkian Qərblə, eyni zamanda bölgə dövlətləri ilə münasibətlərin normallaşdırılması və inkişafı ilə bağlı mütərəqqi fikirlərə malikdir. Ona görə də, ona qarşı daxili təzyiqlərin olma ehtimalı kifayət qədər yüksəkdir. Pezeşkianın son zamanlar reytinqinin yüksək olması, ölkə daxilində böyük tərəfdar kütləsinə malik olması, onun bu siyasətinin aparılmasında prinsipiallıq nümayiş etdirməsi üçün əsaslar yaradır”.

Əli Zülfüqaroğlu

Siyasi şərhçinin fikrincə, İranın hazırkı sisteminin köhnə, eyni zamanda korrupsiyalaşmış və ətalət içində olması heç kəsə sirr deyil və mövcud real mənzərə bundan ibarətdir: “Hələ Pezeşkian prezident olmamışdan öncə də siyasətçi olaraq, İranın köhnəlmiş sistemini sərt şəkildə tənqid edirdi. Pezeşkianın prezident seçilməsinə Xameneinin mane olmaması onu deməyə əsas verir ki, Xamenei də islahatlara qarşı deyil”.

Əli Zülfüqaroğlu hesab edir ki, SEPAH-ın İranın faktiki idarəçiliyində əsas güc olduğunu nəzərə alsaq, o zaman bu qurumun hazırda kifayət qədər yaşlı olan Xamenei üzərində təsir imkanlarının olduğunu söyləyə bilərik: “İstənilən halda, İranın yeganə çıxış yolu Pezeşkianın söylədiyi tezislərə uyğun siyasətin yürüdülməsidir. Yəni qonşularla normal münasibətlərin qurulması, Qərblə münasibətlərin normallaşdırılması, İsrailə İranın vurulması ilə bağlı arqumentlərin verilməməsi ilə yanaşı, eyni zamanda daxildə ciddi islahatların aparılmasının həyata keçirilməsidir.

Bilirsiniz ki, müəyyən yumşalmalara gedilməsi, məhkəmə hüquq sistemində islahatların aparılması və digər istiqamətlərdə kompleks islahatların həyata keçirilməsi İran üçün müsbət inkişaf meylləri yarada bilər.

Pezeşkianın siyasətini əngəlləmək istiqamətində SEPAH addımlar atarsa, o zaman İran üçün daha ciddi problemlərin meydana gəlməsi müşahidə oluna, xüsusilə Birləşmiş Ştatlarla İran arasında gərgin vəziyyət daha da dərinləşə bilər. Bununla da, İranla Birləşmiş Ştatlar arasında diplomatik kanallar bağlanar. Beləliklə, İsrailin İranın vurulması ilə bağlı hədəflərinə çatması üçün fürsət verilə yaranar. Ona görə də, İranın inkişafı və təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün Peşkianın mütərəqqi ideyalarından başqa alternativ yoxdur”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info