İranla hərbi eskalasiya Trampın siyasi bazasında parçalanma yaradır

ABŞ Prezidenti Donald Trump, 2024-cü ilin yanvarında ikinci müddətinə başlarkən “bütün müharibələri dayandırmaq” və “sülh gətirən və birləşdirən lider” olmağı arzuladığını bəyan etmişdi. Lakin yalnız altı ay sonra, İsrailin İrana etdiyi hücumlar nəticəsində Yaxın Şərqdə gərginlik daha da artıb, ABŞ-ın münaqişəyə cəlb edilməsi təhlükəsi yaranıb.

Bizimyol.info xəbər verir ki, İsrailin İranın hərbi bazalarına, nüvə obyektlərinə və yaşayış məntəqələrinə etdiyi zərbələr, Trampın əvvəlcə sülhü təşviq edən mövqeyinə ziddir və prezidentin imzaladığı "öncə Amerika" siyasətinin nə qədər təsirli olacağını sorğulamağa vadar edir. Trampın bu hücumları dolayısı ilə dəstəklədiyi görülür, lakin bir çox sağçı siyasətçi və mühafizəkar şərhçilər, ABŞ-ın bu hərəkətləri dəstəkləməsinin "öncə Amerika" siyasətinə uyğun gəlmədiyini vurğulayırlar. Bu, Trumpın dəstəyi ilə gənc sağçı seçicilər arasında narazılıq yaradıb.

Məsələnin ən maraqlı tərəfi, Trampın özünün bu münaqişəyə necə yanaşdığıdır. Bəzi sağçı mülahizəçilər, xüsusilə Tuker Karlson, Rand Paul və Marjorie Taylor Greene kimi şəxslər, ABŞ-ın İsrailin müharibə siyasətini dəstəkləməsini tənqid edirlər.

"İsrail müstəqil dövlətdir və o istədiyi ölkə ilə Amerikasız da müharibə edə bilər", - deyən Karlson İsrailin müharibə aparmaq hüququnu özündə saxladığını, lakin bunun ABŞ tərəfindən dəstəklənməməsi lazım olmadığını bildirib. Rand Paul da müharibələrə qarşı çıxaraq, ABŞ-ın heç bir xarici münaqişəyə daxil olmaması çağırışı edib.

Əslində, Trampın xarici siyasətində İsraillə əlaqələr mövzusunda yaranan bu gərginlik, ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki uzunmüddətli hərbi mövcudluğuna qarşı birbaşa narazılığın təzahürüdür. Trampın özünün də əvvəlki danışıq səylərinə rəğmən, İranla əlaqələri gərginləşdirdi və nəticədə diplomatik danışıqlar sona çatdı.

İranın nüvə proqramı məsələsi müzakirələrin əsas mövzusudur, lakin İranın özünün bu cür bir proqramı həyata keçirmək niyyətində olmadığını və buna görə beynəlxalq müfəttişlərin məlumatlarının şərh edildiyini bildirir. Bu məsələyə dair Trampın kəskin mövqeyi, xüsusən də İsrailin hərbi əməliyyatları öncəsi etdiyi açıqlamalar, onu daha da böyük bir diplomatik çaşqınlığa salıb.

Bununla belə, Trampın sağçı bazasında bir gərilmə olduğu da vurğulanır. Aşağı yaş qruplarının və gənc Respublikaçıların çoxu, ABŞ-ın İsrailə davamlı dəstəyinin zərərli olduğuna inanır. Məsələn, 50 yaşdan kiçik Respublikaçı seçicilər arasında son vaxtlar aparılan araşdırmalar, onların yarısının İsrailə mənfi münasibət bəslədiyini göstərir.

Nəticə olaraq, Trampın xarici siyasətindəki bu yanaşma, "öncə Amerika" platformasına zidd olaraq sağçılar arasında bir ayrılığa yol açır. Gənc və daha izolyasionist fikirlərini dəstəkləyən Respublikaçılar, əvvəlki müharibələrdən qaynaqlanan təcrübələrə əsaslanaraq, ABŞ-ın xarici münaqişələrdən kənarda qalmasını istəyirlər.

Bu cür mülahizələr, əslində ABŞ-ın müharibə siyasətinin dəyişəcəyini və Trampın ikinci müddətində daha sülhsevər bir mövqe tutmasının mümkünlüyünü göstərir. Lakin bunun necə gerçəkləşəcəyini zaman göstərəcəkdir.

Qadir, Bizimyol.info