İrəvandan Putinə Azərbaycan MESAJI

Ermənistanın eks-prezidenti Robert Köçəryan ATƏT-in Minsk Qrupunun buraxılmasına qarşı olduğunu bildirib. 

Köçəryan bununla bağlı Ermənistan hakimiyyətinin Azərbaycanın təklifi ilə razılaşmasını tənqid edib. Qeyd edək ki, Köçəryan Minsk Qrupunu saxlamağın vacib olduğunu deyib. “Minsk Qrupu nəyin bahasına olursa-olsun, saxlanılmalıdır, çünki Minsk Qrupu indi buraxılsa, bu cür yeni beynəlxalq format yaratmaq son dərəcə çətin olacaq”, - deyə Köçəryan bildirib. 

Onun fikrincə, bu gün Minsk Qrupu işə mane olmur. Köçəryanın sözlərinə görə, ATƏT-in Minsk Qrupu danışıqlar formatı kimi yaradılıb və yalnız başqa işçi danışıqlar formatı təşkil edildikdən sonra buraxıla bilər. 

Xatırladaq ki, Azərbaycan tərəfi Minsk Qrupunun buraxılmasını Ermənistanla sülh sazişinin əsas şərtlərindən biri kimi irəli sürür. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan mətbuata açıqlamasında Azərbaycanın mövqeni anladığını və əgər münaqişə yoxdursa, o zaman münaqişənin həlli ilə məşğul olan formatın mövcudluğunun mənasının qalmadığını deyib. 

Robert Köçəryanın Minsk Qrupu ilə bağlı fikirləri ciddiyə alınmaya bilər. 

Çünki o, rəsmi vəzifə daşımır və sülh müqaviləsinin imzalanmasında da həlledici rola malik deyil. Müxalifət lideri kimi də onun siyasi proseslərə təsir imkanları çox zəifdir. Köçəryanın liderlik etdiyi “Ermənistan” deputat fraksiyası parlamentdəki 107 yerdən 29-na sahibdir. Yəni ölkədə reytinqi xeyli aşağı olan Köçəryan Paşinyanın qəbul etdiyi qərarların qarşısını almaq gücündə deyil. 

Görünür ki, sabiq prezidenti hərəkətə gətirən səbəblər daha çox xarici amillərlə bağlıdır. Belə ki, Robert Köçəryanın sözügedən açıqlama ilə çıxış etməsi daha çox Minsk Qrupunun dağılmasına səbəb olan beynəlxalq geosiyasi şəraitin dəyişməsi ilə bağlıdır. 2022-ci ilin fevral ayında Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra Qərblə yaranmış hərbi-siyasi qarşıdurma Minsk Qrupuna daxil olan həmsədr dövlətlərin əməkdaşlığını mümkünsüz etdi. Bu barədə 2022-ci il aprelin 8-də Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov açıqlama verərək ABŞ və Fransanın Rusiya ilə əlaqə saxlamaqdan imtina etdiklərini demişdi. 

“ATƏT-in Minsk Qrupu üçlüyünün gələcək taleyinin necə olacağını deyə bilmərəm. Çünki rusofobiyanın təsiri altında olan amerikalı və fransalı tərəfdaşlarımız Rusiya ilə təmasları ləğv etməyə can ataraq, ATƏT-in Minsk Qrupunu ləğv ediblər. Bu format çərçivəsində bizimlə əlaqə saxlamaqdan imtina ediblər”,-deyə Lavrov bəyan etmişdi. 

2022-ci il noyabrın 18-də ABŞ dövlət katibinin Qafqaz danışıqları üzrə baş müşaviri Filip Riker də Minsk Qrupunun dağıldığını etiraf etdi. “ATƏT-in Minsk Qrupu artıq fəaliyyət göstərmir və Vaşinqton yalnız Bakı və İrəvanla birbaşa qarşılıqlı əlaqə prosesində Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh yolu ilə nizamlanma ilə məşğuldur. Proseslər elə sürətlə inkişaf edir ki, artıq Minsk Qrupunun fəaliyyətinə ehtiyac yoxdur”,- deyə Riker qeyd edib. 

Əslində, Minsk Qrupunun fəaliyyətinə xitam verilməsini zəruri edən əsas səbəb Rusiya-Ukrayna müharibəsi deyil, 2020-ci ildə Azərbaycanın öz ərazilərini işğaldan azad etməsi olub. Bununla da Minsk Qrpunun missiyasına heç bir ehtiyac qalmadı. 44 günlük müharibədən sonra artıq Minsk Qrupu fəaliyyətini de-fakto dayandırmışdı. Hazırda Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh danışıqları ikitərəfli formatda aparılır. 

Ona görə də müzakirələrdə üçüncü tərəfin iştirakına ehtiyac yoxdur. Lakin ABŞ və Rusiya arasında Ukrayna münaqişəsinin həlli ilə bağlı aparılan danışıqlar fonunda həm siyasi, həm də iqtisadi sahələrdə əməkdaşlığın tədricən bərpa olunacağı gözlənilir. Bu baxımdan, Vaşinqton və Moskva arasında mümkün yaxınlaşma Minsk Qrupu çərçivəsində də birgə fəaliyyətin bərpasına şərait yarada bilər. 

Təbii ki, Donald Tramp və Vladimir Putin arasında anlaşmanın baş tutması adıçəkilən siyasi formatın saxlanılması istiqamətində Nikol Paşinyanın da manevr imkanlarını artıra bilər. 

Ermənistan hakimiyyəti ABŞ-ni və Fransanı yenidən danışıqlar prosesinə cəlb etməklə, sülh prosesini uzatmağa, könüllü gedən ermənilərin Qarabağa qayıtması şərtini gündəmə gətirməyə çalışacaq. Bu da öz növbəsində sülh danışıqlarına zərbə deməkdir. 

Robert Köçəryanın mesajları isə konkret olaraq, Prezident Putinə ünvanlanıb. Sabiq prezident ABŞ ilə danışıqlarda əlini gücləndirən Rusiyanın Ukraynadan sonrakı əsas hədəflərindən birinin Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi olacağını yaxşı bilir. 

Ona görə də R.Köçəryan dostu Putinə “Mən hakimiyyətə gəlsəm, Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesini Moskva platformasında, Rusiyanın maraqları çərçivəsində davam etdirməyə hazıram” ismarıcını verir.  

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”