Icma.az
close
up
RU
İri və xırdabuynuzlu heyvanların sayı niyə azalır? Araşdırma

İri və xırdabuynuzlu heyvanların sayı niyə azalır? Araşdırma

Icma.az bildirir, 525.az portalına istinadən.

Azərbaycanda iri və xırdabuynuzlu heyvanların sayı kəskin azalıb. Rəsmi statistika da ölkədə xırdabuynuzlu heyvanların sayının son illərdə xeyli azaldığını göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, yarım ildə Azərbaycanda qoyun və keçilərin sayı 6 milyon 757,8 min baş olub. Bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 138,7 min baş və ya 2 faiz azdır. Son beş ilin statistikası da azalma meylinin davam etdiyini göstərir. Belə ki, 2021-ci ildə ölkədə 8 milyon 89,7 min baş, 2022-ci ildə 7 milyon 899,7 min baş, 2023-cü ildə 7 milyon 751,7 min baş, 2024-cü ildə 7 milyon 60,6 min baş, 2025-ci ildə isə 6 milyon 896,5 min baş qoyun və keçi qeydə alınıb. Beləliklə, son beş ildə ölkədə xırdabuynuzlu heyvanların sayı təxminən 1,3 milyon baş azalıb.

Mütəxəssislər bu azalmanın bir neçə əsas səbəbinin olduğunu bildirirlər. Bunlar yem bazasının və otlaq sahələrinin azalması, yemlərin bahalaşması, yemlərə qatılan qatqıların heyvanların tələf olmasına səbəb olması və s.

İqtisadçı ekspert Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, örüş sahələrinin azalması heyvanların azalmasına təsir edən əsas amillərdəndir: "Bələdiyyələr fəaliyyətə başladıqdan sonra örüş sahələrinin çoxu bələdiyyələrin balansına verildi və bələdiyyələr də örüş sahələrinin çoxunu satdı. Həmin ərazini satın alan vətəndaşlar isə onu əkin yeri kimi istifadə etdi. Bu da örüş sahələrinin əkin yerlərinə çevrilməsi deməkdir. Beləliklə, tədricən örüş sahələri azaldı və fermerlər çox sayda mal-qara saxlaya bilmədilər. Min qoyun saxlayan fermer indi 200 qoyun, 150 qoyun saxlayır. Demək, qoyunun baş sayı 4-5 dəfə azaldı. İribuynuzlu heyvanlar da həmçinin. Məsələn, əvvəllər kənd yerində iribuynuzlu heyvanlar örüşə otlamağa aparılardı. İndi heç kim örüşə apara bilmir. Çünki örüş yoxdur. Əvvəllər 6 inək olurdusa, indi 1 və ya 2 inək saxlayırlar".

A.Nəsirli mal-qaranın azalmasının digər səbəbini subsidiya ilə əlaqələndirib: "Bitkiçiliklə məşğul olan fermerlərə subsidiya vermək mexanizmi asandır, amma heyvandarlıqla məşğul olan fermerlərə subsidiya vermək mexanizmi çətindir. Subsidiya verməkdən ötrü hər bir heyvanın identifikasiya qeydiyyatı olmalıdır. Yəni qeydiyyatda olmalıdır ki, hökumət onu görsün. Subsidiya verən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi həmin heyvanın vəziyyətinə mütəmadi olaraq nəzarət etməlidir. Bu da yalnız heyvanların qeydiyyatı vasitəsilə olmalıdır. Qeydiyyatsız heyvanlara görə subsidiya verilməsi mümkün deyil. İribuynuzlu heyvanların çoxu qeydiyyatdan keçir və onlara görə cüzi miqdarda subsidiya verilir".

Mütəxəssis hesab edir ki, identifikasiya məsələsi ölkədə sürətləndirilməlidir, iri və xırdabuynuzlu heyvanlara görə subsidiya verilməsi məsələsi həll olunmalıdır: "Eyni zamanda heyvandarlığın inkişafının əsas yollarından biri də işğaldan azad olunmuş ərazilərdədir. Həmin ərazilərin böyük əksəriyyəti otlaq sahələridir. Orada heyvandarlıq üçün əlverişli şərait var və hesab edirəm ki, hökumət o ərazilərdə heyvandarlıqla məşğul olan fermerləri dəstəkləməklə heyvandarlıq sahəsini bu kritik dövrdən çıxara bilər".

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli də bildirib ki, son dövrlərdə ölkədə iri və xırdabuynuzlu heyvanların sayında kəskin azalmasının bir çox ciddi səbəbləri var: "Bu səbəblərdən birincisi ölkədə əhalinin artımıdır. Belə ki, son 10 ilin statistikasına baxsaq, ölkədə heyvan kəsimi 20 faiz artıb. Lakin saxlanılan heyvanların sayı azalıb. Əvvəllər kənddə yaşayan insanlar heyvan saxlayırdılar. Son illərdə böyük şəhərlərə köç səbəbindən heyvan saxlayanların sayında ciddi şəkildə azalma var. Təbii otlaqların da sayı azalıb. Belə ki, həyət evlərinin tikintisinin çoxalması, şoranlaşma, əkinçilik, bağçılıq məqsədilə ərazilərin hasarlanması otlaqların azalmasına səbəb olan əsas amillərdir. Heyvanların qidalanması üçün fərdi ev təsərrüfatı məcbur qalıb yem alır ki, bu, xərclərin artımıdır. Əslində, bahalaşma tələbatı aşağı salmalıdır. Lakin bahalaşma fonunda insanlar kifayət qədər ət alırlar. Ümumiyyətlə, heyvandarlıq çox ağır sahədir. Ona görə də çox adam bu sahə ilə məşğul olmaq istəmir. İribuynuzlu heyvan təsərrüfatlarının damazlıq saxlaması üçün sahələri yoxdur ki, yem bazalarını formalaşdırsınlar. Yem qiymətlərinin son üç ildə bahalaşmasına görə hətta damazlıq heyvanları da kəsimə göndərirlər. Bu da növbəti illərdə damazlıq heyvanların və bazara təklif olunan ətin azalmasına səbəb olur".

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmov deyir ki, bəzi örüş ərazilərinin iri fermer təsərrüfatlarının, aqroparkların istifadəsinə verilməsi də heyvandarlıqla məşğul olan kiçik və orta fermerlərin imkanlarına təsir göstərə bilər. Bu baxımdan örüş sahələrinin idarə olunması və istifadəsi məsələsinə daha diqqətli yanaşmağa ehtiyac var: "Hazırda Azərbaycanda heyvan saxlamaq üçün imkanların genişləndirilməsi müəyyən çətinliklərlə üzləşir. Örüş sahələrinin məhdudluğu ilə yanaşı, yem istehsalının həcmi də tələbatı tam qarşılamır. Azərbaycan yem çuğundurunun istehsalının geniş yayılmadığı ölkələrdən biridir. Eyni zamanda silos istehsalının artırılmasına ehtiyac var. Halbuki əvvəlki dövrlərlə müqayisədə bu sahədə daha yüksək göstəricilər mövcud olub. Dövlət tərəfindən bu istiqamətdə əlavə tədbirlər görülməlidir. Əsas addımlar sırasında örüş ərazilərində məhsuldarlığın artırılması, yem bazasının gücləndirilməsi, keyfiyyətli yem məhsullarının istehsalının genişləndirilməsi və fermerlərin imkanlarının artırılması yer alır".

Ekspert hesab edir ki, bu məsələyə ciddi yanaşmaq vacibdir: "Azərbaycan digər ölkələrlə müqayisədə heyvanlar üçün zəngin yem rasionunun formalaşdırılması baxımından müəyyən çətinliklərlə üzləşir. İqlim dəyişiklikləri də kənd təsərrüfatına təsir göstərən amillərdən biridir. Lakin müxtəlif ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, düzgün idarəetmə və müasir yanaşmalar tətbiq etməklə bu sahədə inkişaf əldə etmək mümkündür. Məsələn, Özbəkistan və Qazaxıstan kimi ölkələrdə iqlim şəraitinin müəyyən çətinliklərinə baxmayaraq, kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq sahəsində inkişaf istiqamətində addımlar atılır. Azərbaycanın da bu sahədə böyük potensialı var. Ölkənin hər il heyvandarlıq məhsullarının idxalına əhəmiyyətli vəsait xərclədiyini nəzərə alsaq, həmin imkanların yerli istehsalın inkişafına yönəldilməsi həm fermerlərin gəlirlərinin artmasına, həm də daxili bazarın təminatına müsbət təsir göstərə bilər. Bəzi hallarda heyvandarlıq sahəsində yaranan problemlərin səbəbi kimi fermerlərin fəaliyyəti göstərilir. Lakin fermerlərin əsas məqsədi təsərrüfatlarını inkişaf etdirmək və gəlir əldə etməkdir. Mövcud çətinliklər isə onların imkanlarını məhdudlaşdırır. Buna görə də bəzi fermerlər heyvan sayını azaltmaq məcburiyyətində qalırlar. Heyvan sayının azalması ilə yanaşı, sonradan həmin göstəricilərin bərpası da müəyyən vaxt tələb edir. Xaricdən gətirilən heyvanların da məhsuldarlığı hər zaman gözlənilən səviyyədə olmur. Bu səbəbdən damazlıq işlərinin düzgün təşkili və keyfiyyətli heyvan seçiminə diqqətin artırılması vacibdir. Ümumilikdə, heyvandarlığın inkişafı üçün yem bazasının gücləndirilməsi, fermerlərin dəstəklənməsi və mövcud resurslardan daha səmərəli istifadə olunması əsas məsələlərdən biridir".

Sevinc QARAYEVA

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 21 Avqust 2026 16:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri