İş başında ölüm: 747 insanın yarımçıq qalan hekayəsi

Ötən il Azərbaycanda istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələr nəticəsində 747 insan həyatını və ya əmək qabiliyyətini itirdi. Bu, sadəcə rəqəm deyil. Bu, 747 ailənin süfrəsində sükut, qapısında göz yaşı, həyətində yarımçıq qalan arzular deməkdir.

"Azərbaycanda səhiyyə, sosial müdafiə və mənzil şəraiti" adlı rəsmi statistik məcmuədə qeyd olunur ki, 66 nəfər mədənçıxarma sənayesində, 110 nəfər emal sənayesində, 159 nəfər isə tikinti sektorunda zərər çəkib. Digərləri müxtəlif sahələrdə çalışarkən iş yerində baş verən qəzalara qurban gediblər.

Hər bir rəqəmin arxasında bir insan dayanır. Səhər gün doğmamış evdən çıxıb “tez qayıdaram” deyən, amma geri dönməyən ata, bir neçə ay sonra övladını qucağına almağı planlaşdıran, amma ömrü çatmayan gənc ana, “bu işdə bir az da işləsəm, borclarımı bağlayaram” deyən, amma xəstəxana palatasında gözlərini açan fəhlə və s.

Bu itkilərin 2023-cü illə müqayisədə 293 nəfər çox olması isə problemin böyüdüyünü göstərir. Bu artım təkcə rəqəmlərin dili ilə yox, vicdanın dili ilə danışılmalıdır.

Səbəblər məlumdur, amma illərdir dəyişmir: Təhlükəsizlik qaydalarının formal icrası, işçilərə lazımi təlimlərin verilməməsi, qoruyucu avadanlığın ya keyfiyyətsiz, ya da ümumiyyətlə olmaması, vaxt və maliyyə qənaətinə görə riskli iş şəraitinin görməzdən gəlinməsi.

Bəzən bu hadisələr “bədbəxt təsadüf” kimi təqdim olunur, amma gerçəkdə onlar çox vaxt görülməyən səhlənkarlığın və məsuliyyətsizliyin nəticəsidir.

İş başında ölən hər insanın geridə qoyduğu boşluq böyükdür. Əmək qabiliyyətini itirənlər isə ömür boyu maddi və psixoloji çətinliklə üzləşir. Onların bir çoxu uzunmüddətli müalicəyə möhtac qalır, ailəsi isə həm maddi, həm mənəvi yükü daşımalı olur. Uşaqlar atasız böyüyür, gənc analar həyat yoldaşının yoxluğuna alışmağa çalışır, yaşlı valideynlər isə “uşaq itirmək” ağrısını ömürlük daşıyır.

Növbəti dəfə rəsmi hesabatda yeni rəqəmlər açıqlananda, gəlin unutmayaq ki, onların hər biri bir insan hekayəsidir. O insan ki, bəlkə də bir saat əvvəl ailəsi ilə gülüb danışırdı, amma iş başında həyatını itirdi.

Bu hadisələr təkcə faciə deyil, onlar həm də “daha məsuliyyətli ola bilərdik” deyə bizi düşündürən güzgüdür. Əgər bu güzgüyə baxmaqdan imtina etsək, hər il daha çox ailə eyni acını yaşayacaq.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info