İŞİD geri dönə bilər Ekspertlər xəbərdarlıq edir AzPolitika onlayn siyasiictimai qəzet

Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin süqutu İŞİD terror qruplaşmasının Suriyanın geniş ərazilərində geri qayıtması xəyalını yenidən alovlandırıb.

“AzPolitika” xəbər verir ki, bu barədə “Al Arabiya”da araşdırma yazı dərc edilib.

2014-cü ildə qruplaşma hər iki ölkədə nəhəng əraziləri ələ keçirərək “xilafət” elan etmiş və terror hökmranlığına başlamışdı. 2019-cu ilin mart ayına kimi, kürd qüvvələri Suriyanın şərqində Bağuz kəndindəki son qalasını geri aldıqda qrupun ərazicə məğlub olduğu elan edildi.

Sonrakı illərdə İŞİD-in qalıqları əhəmiyyətli çətinliklərlə üzləşdi. Ən diqqətçəkən zərbələrdən biri 2019-cu ilin oktyabrında "Kayla Müller" əməliyyatı olaraq bilinən ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi basqında intihar gödəkçəsini hərəkətə gətirən qrupun ilk lideri əbu Bəkr əl-Bağdadinin ölümü idi. 2022-ci ilin noyabrında İŞİD-in keçmiş lideri əbu Həsən əl-Haşimi əl-Quraşi də daxil olmaqla digər yüksək səviyyəli liderlər sonrakı zərbələrlə məhv edildi.

Buna baxmayaraq, İŞİD qalıqları, xüsusilə Dəməşqin kənarından İraq sərhədinə və ondan kənara qədər uzanan geniş səhrada ölümcül hücumlar həyata keçirərək aktiv olaraq qalır. Son əməliyyatlar ilk növbədə kürdlərin rəhbərlik etdiyi qüvvələrə və müxalifət qüvvələrini Dəməşqə gətirən sürətli hərbi hücumdan sonra bu ayın əvvəlində lideri Bəşər Əsəd sürgünə qaçan keçmiş Suriya hökumətinin qalıqlarına yönəlib.

“Al Arabiya”ya danışan ekspertlər İŞİD-in bu gün də əhəmiyyətli təhlükə olaraq qaldığı barədə xəbərdarlıq edib. Onlar bildirib ki, onun qlobal nüfuzu 2013-cü ildə dünya miqyasında qəddar hücumlar həyata keçirərkən zirvəyə çatsa da, Əsədin devrilməsindən sonra yenidən qruplaşmaq və ölümcül əməliyyatlara başlamaq qabiliyyəti böyük narahatlıq yaratmağa davam edir.

“Ciddi təhlükə”

Corctaun Universitetinin Uolş Xarici Xidmət Məktəbinin təhlükəsizlik üzrə eksperti, professor Brüs Hoffman deyib ki, ciddi təhlükələr və İŞİD-in Suriyada yenidən qurulması perspektivləri realdır. O xəbərdarlıq edib ki, Əsəd hökumətinin süqutundan sonra Suriyanın hər yerində saysız-hesabsız məhbus həbsxanalardan azad edilib.

2011-ci ildə başlayan vətəndaş müharibəsi boyu təhlükəsizlik qüvvələri beynəlxalq insan haqları təşkilatlarının işgəncənin adi hal olduğunu bildirdiyi müəssisələrdə yüz minlərlə insanı saxlayıb. Bir çox ailələr üçün itkin düşmüş qohumlarının taleyi illər boyu sirr olaraq qalırdı.

Üsyançı qüvvələr sürətlə irəlilədikcə həbsxanalar tez-tez azadlığın əsas hədəflərinə çevrilirdi.

İllər əvvəl Əsəd rejiminin keçilməz görünən həbsxanalar şəbəkəsində yoxa çıxan ailələr yaxınlarını – uşaqları, bacıları, həyat yoldaşlarını və valideynlərini qucaqladıqca, bütün ölkədə emosional görüşlər baş verdi ki, bu da onun beş on illik hakimiyyətinin əlamətidir.

Bununla belə, Vaşinqton Yaxın Şərq Siyasəti İnstitutunun baş elmi işçisi Maykl Kniqts narahatlığını dilə gətirib.

Əsas təhlükəsizlik riski əl-Hol kimi İŞİD-ə bağlı ailə düşərgələrində cəmlənsə də, Kniqts xəbərdarlıq edib ki, xaotik mühitdə istənilən kütləvi məhbus azadlığa buraxılması fərdlərin nəzarətsiz azad edilməsi ilə nəticələnir – bəziləri yaxşı, bəziləri pis, bəziləri isə təhlükəlidir.

O, riskləri vurğulayaraq həbsxanaların İŞİD kimi ekstremist qruplar üçün münbit zəmin olduğunu qeyd edib: “Bu, xüsusilə təhlükəlidir, çünki İŞİD kimi qruplar həbsxanalardan işə götürmə mühiti kimi istifadə edir və məhbusları qaldıqları müddətdə radikallaşdıra bilirlər”.

ABŞ da İŞİD-in yenidən canlanmasından narahatlığını açıq şəkildə ifadə edib.

ABŞ dövlət katibi Antoni Blinken regional səfəri zamanı Türkiyə rəsmilərinə Əsədin devrilməsindən sonra Suriyada İŞİD-in yenidən canlanmasına qarşı işləməyin vacib olduğunu deyib və ekstremist qrupun yenidən üzə çıxmamasını təmin etmək üçün İraqla işləyəcəyinə söz verib.

Bazar ertəsi Amerika qüvvələri Suriyada İŞİD-ə qarşı hava hücumları həyata keçirib və onların onlarla döyüşçüsü öldürülüb.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) sosial mediada “İŞİD liderlərinə, əməliyyatçılara və düşərgələrə qarşı zərbələr İŞİD-i sıradan çıxarmaq, aşağılamaq və məğlub etmək üçün davam edən missiyanın bir hissəsi olaraq həyata keçirilib” deyə məlumat yayıb.

Həmin gün ABŞ qüvvələri B-52, F-15 və A-10-lar daxil olmaqla, döyüş təyyarələrinin kombinasiyasından istifadə etməklə Suriyada İŞİD-lə əlaqəli 75-dən çox hədəfi vurub.

ABŞ ordusunun Suriyada 900-ə yaxın, İraqda isə 2500 əsgəri İŞİD-ə qarşı 2014-cü ildə mübarizə aparmaq üçün yaradılmış beynəlxalq koalisiyanın bir hissəsidir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Blinkeni əmin edib ki, Ankara ABŞ-nin dəstəklədiyi kürd döyüşçülərə qarşı əməliyyatlarına baxmayaraq, ekstremistləri cilovlamaq üçün açar hesab edilsə də, Suriyada İŞİD-ə qarşı mübarizədə heç vaxt sakitləşməyəcək.

Böyük Britaniyanın Baş naziri Keir Starmer də qeyri-sabitlik şəraitində həbsxanalardan qaçan İŞİD döyüşçülərinin döyüş riski ilə bağlı xəbərdarlıq edilib.

Laçın SƏMLA

AzPolitika.info