İT sektorunda yeni reallıq: 1 manat uğrunda savaş gedir

Azərbaycanda İT sektorunda dövlət satınalmaları ilə bağlı qəribə bir tendensiya formalaşıb.

Əvvəllər bu sektorda böyük layihələr, iri tenderlər çox olurdu. Təxmini olaraq da böyük şirkətlər, ortabablar və kiçik bizneslərin qatılacağı tenderlər öncədən bilinirdi.

Bəzən hətta centelmen razılaşması olurdu ki, məbləğ azdır və böyük şirkətlər kiçik bizneslərə şərait yaratmaq üçün bu tip tenderlərə qatılmırdılar.

İndi isə dövran dəyişib.

Kiçik bizneslər şikayət edir ki, artıq adi bir satınalmaya, məsələn, 20 min manatlıq tenderlərdə belə dövriyyəsi milyon olan şirkətlər iştirak edir.

Bir neçə yüz minlik tenderlərə isə dövriyyəsi on milyonlarla olan şirkətlər qatılır. Və təbii ki, start vəziyyətləri yaxşı olduğundan adətən bu tip tenderləri də elə onlar udurlar.

Yəni İT bazarda faktiki olaraq 1 manat uğrunda amansız mübarizə gedir.

Bu nə deməkdir?

Bu o deməkdir ki, artıq bazarda böyük İKT layihələri, böyük tenderlər azalıb. İT şirkətlər hamısı eyni kiçik büdcələr uğrunda vuruşurlar. Əksəriyyət real inkişaf, dəyər yaratmaq uğrunda deyil, resurs bölgüsü uğrunda savaşır.

Amma eyni vaxtda qonşu ölkələrdə tam fərqli mənzərə görürük.

İT və süni intellekt üçün ayrılan büdcələr artır, böyük proqramlar maliyyələşdirilir, ixracyönümlü layihələr dəstəklənir. Qazaxıstanda, Özbəkistanda, Ermənistanda və s. qonşularımızda İT sektorunda milyonlar dövr edir.

Qazaxıstanda bir anda bir Fond, yaxud Fondlar Fondu formalaşır və büdcəsi də bir anda 100 milyon olur.

Ümid edirəm ötən gündən Qazaxıstanda işinə başlayan GITEX-in Mərkəzi Asiya və Qafqaz üzrə Forumunda iştiark edən bizim nümayəndlələr də bu fərqi , baş verənləri daha yaxından müşahidə edirlər.

Bizdə isə əksinə, bazar xırdalanır, kiçilir. Nəsə, doğru getmir bu işlər.

Halbuki bu vəziyyəti dəyişmək üçün institusional mexanizmlər yaradılmışdı.

Prezidentin rəqəmsal sektorda, süni intellekt və data sektorunda vəziyyəti kökündən dəyişməklə bağlı ilin əvvəlində verdiyi tapşırıqalrı vardı.
Rəqəmsal İnkişaf Şurası məhz bu sektorda koordinasiya üçün, ciddi maliyyə dayaqlarının yaradılması üçün, böyük layihələrin effektivliyinə nəzarət etmək üçün formalaşdırılmışdı.

“Rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı”da bəlkə də son 30 ildə gördüyüm ilk rəsmi proqramdır ki, konkret maliyyə mənbəyi, pulun konkret ünvanı, hətta bu ayrilan vesait xərclənməsə belə onun taleyinin necə olacağı nəzərdə tutulub.
Hələlik isə bunlardan xəbər yoxdur.

Rəqəmsal İnkişaf Şurasının katibliyi funksiyasını RİNN icra edir. RİNN gərək çoxdan maraqlı tərəfləri, İT şirkətləri, ekspertləri bir yerə toplayıb Fəaliyyət Planının icrası istiqamətində addımlar ataydı.

Ekspertləri, analitikləri cəlb etmək lazımdır bu prosesə. Əgər yenə də xaricdən hansısa konsaltinq şirkətlərini gözləyiriksə, düşünmürəm ki, tez bir zamanda irəliləyişə nail olaq.

Görünən odur ki, artıq ləngiməkdən də keçib, biz çox gecikirik.

Osman Gündüz

Multi-Media Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti

Gununsesi.info