Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Kamçatka zəlzələsi suallar doğurdu: Səbəb yox olan litosfer plitəsi ola bilərmi?

Kamçatka zəlzələsi suallar doğurdu: Səbəb yox olan litosfer plitəsi ola bilərmi?

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Kamçatka yarımadasında baş verən 8.8 bal gücündəki zəlzələ dünyanın ən güclü və dağıdıcı təkanlarının arxasındakı geoloji mexanizmləri yenidən gündəmə gətirib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, BBC-nin iqlim və elm müxbiri Esme Stallard tərəfindən hazırlanan təhlilə əsasən, bu bölgədə baş verən plitə hərəkətləri "yox olan plitə" anlayışı ilə izah oluna bilər. 

Gizli geoloji mexanizm: "Yox olan" plitə nə deməkdir?

Yer səthi bir-birinə qarşı hərəkət edən nəhəng tektonik plitələrdən ibarətdir. Kamçatka bölgəsində Sakit okean plitəsi, Ohotsk mikroplitəsi ilə qarşılaşır və daha ağır olduğu üçün onun altına doğru sürüşür. Bu proses zamanı yerin dərin qatlarına doğru enən okean plitəsi temperaturun təsiri ilə qismən əriyir. Bu hadisə plitənin "yox olması” kimi qəbul edilir - amma bu, onun tamamilə itməsi demək deyil.

Esme Stallardın təhlilinə görə, bu proses daim hamar getmir. Plitələr bir-birinə sürtündükcə, yığılan enerji bir anda sərbəst qalaraq güclü "meqasıxışma” (megathrust) zəlzələlərinə səbəb olur. Kamçatkada yaşanan son təkan da bu mexanizmlə baş verib.

"Eyni prosesi Aralıq dənizində də müşahidə edirik"

Mövzu ilə bağlı danışan Türkiyənin Qazi Universitetinin professoru Süleyman Pampal "yox olan plitə" anlayışını belə izah edir:

"Bu ifadə ilə plitənin tamamilə itməsi deyil, yerin dərinliyinə enərək əriməsi nəzərdə tutulur. Məsələn, Afrika plitəsi Anadolu plitəsinin altına girir və bu hərəkət Egey dənizi altına qədər uzanır. Aşağı enən plitənin ucu yüksək temperaturla qarşılaşaraq əriməyə başlayır. Bu ərimiş maddə yuxarı qalxaraq vulkanik fəaliyyətlərə səbəb olur. Bu zaman plitənin bir hissəsi eksilmiş olur, amma tamamən yox olmur".

Bu mexanizm hazırda Aralıq dənizində - xüsusilə Egey və Şərqi Aralıq dənizi bölgəsində də aktiv şəkildə müşahidə olunur.

Bu sıxılma nəyə səbəb olur?

Süleyman Pampal bu tipli plitə qarşılaşmalarının yalnız vulkanik fəaliyyətə deyil, həm də böyük zəlzələlərə səbəb olduğunu bildirir:

"Alta sürüşən və üstündə yerləşən plitələr arasında sərhəd boyunca sürtünmə yaranır. Bu enerji bir anda boşaldığında meqasıkışma zəlzələləri meydana gəlir. Sakit okeanında bu tipli plitələr arasında yerləşən okean ortası dağ silsilələri 3000 metrə qədər yüksəklikdə ola bilər. Burada tez-tez lav çıxışları və zəlzələlər baş verir".

Təhlükəli ehtimal: 7.8 bal gücündə afterşoklar ola bilər

Süleyman Pampal bölgədə gözlənilən afterşokların böyüklüyünə də diqqət çəkib:

"Afterşoklar nəzəri olaraq 7.8 bal gücünə qədər çata bilər. Bu, mütləq olacaq demək deyil, lakin bu ehtimalı gözardı etmək də doğru deyil. Bölgədə hələ də aktiv plitə sərhədləri mövcuddur və bu da yeni təkanlara zəmin yaradır".

Qeyd edək ki, Kamçatkada baş verən bu zəlzələdən sonra ABŞ, Yaponiya, Çili, Vanuatu, Solomon Adaları və Papua Yeni Qine kimi ölkələrdə sunami xəbərdarlıqları verilib. Ümumilikdə 17 Sakit okean ölkəsində sunami riski səbəbilə rəsmi xəbərdarlıqlar olunub..

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 30 İyul 2025 23:45 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri