Kimyaçı alimlər Altsheymer xəstəliyinə qarşı ikili inhibitorlar yaradıblar

Bakı, 4 fevral, AZƏRTAC

Elm və Təhsil Nazirliyinin Kimya İnstitutundan, Türkiyənin Atatürk, Bartin və digər universitetlərindən aparıcı alimlər Altsheimer xəstəliyinə qarşı yeni terapevtik yanaşma kimi güclü xolinesteraza inhibitorlarının yaradılması istiqamətində tədqiqat aparıblar.

Bu barədə AZƏRTAC-a institutdan məlumat verilib. Bildirilib ki, alimlər potensial inhibitorlar kimi aminspirtlərin yeni N-əvəzli tiourea törəmələrini əldə ediblər və onların potensial asetilxolinesteraza (AChE) və butirilxolinesteraza (BChE) inhibitorları kimi təsirlərini sistematik şəkildə qiymətləndiriblər. Bu birləşmələr üzrə “in vitro” ferment inhibisiya tədqiqatları göstərib ki, bütün törəmələr nanomolyar səviyyədə əhəmiyyətli xolinesteraza inhibitor aktivliyi nümayiş etdirir.

Kimyaçı alimlər təcrübi nəticələri əsaslandırmaq üçün AChE və BChE üzərində struktur əsaslı molekulyar dokinq tədqiqatları aparıblar. Dokinq nəticələrinin “in vitro” məlumatları ilə güclü uyğunluq təşkil etdiyi məlum olub. Quruluş-xassə əlaqəsinin təhlili göstərib ki, elektrodonor N-əvəzediciləri və molekulda aminospirt-tiourea qurluşu inhibitor potensialının artırılmasında əhəmiyyətli rol oynayır.

Bir-biri ilə əlaqələndirilmiş eksperimental və kompüter kimyəvi hesablama nəticələri yeni sintez olunan birləşmələrin perspektivli ikili AChE/BChE inhibitoru olduğunu təsdiq edib və bu araşdırmanın nəticələrində məlum olub ki, aminspirt əsaslı N-əvəzli tioureaların Altsheymer xəstəliyinə qarşı potensial dərman maddəsi ola bilər.

Əldə olunan mühüm nəticəyə dair məqalə “Web of Science” bazasında indekslənən impakt faktoru 1.6 olan “Letters in Drug Design & Discovery” jurnalında dərc edilib.

Yeni inhibitorların sintezi Azərbaycan Elm Fondunun 4-cü Azərbaycan-Belarus birgə beynəlxalq qrant müsabiqəsinin (AEF-BQM-BRFTF-4-2024-5(53) qalibi olan “Patoloji proseslərin inkişafı ilə əlaqəli yeni metaloenzim inhibitorlarının yaradılması və “in vitro” və “in vivo” təcrübələrində onların effektivliyinin öyrənilməsi” layihəsi çərçivəsində yerinə yetirilib.