Kişilərin sahəsi ... Qadınlar sükan arxasında: Azərbaycanda 169 qadın taksi sürücülük şəhadətnaməsi alıb

Azərbaycanda 169 qadının taksi sürmək üçün rəsmi şəhadətnamə alması ilk baxışdan kiçik rəqəm təsiri bağışlasa da, sosial-mədəni kontekstdə bu, mühüm dönüş nöqtəsidir. Çünki bu göstərici təkcə peşə dəyişikliklərinin yox, həm də cəmiyyətin düşüncə tərzinin tədricən transformasiyasının göstəricisidir.

Azərbaycanda avtomobil idarə edən qadınlar artıq çoxdandır ki, gündəlik mənzərəyə çevrilib. Lakin taksi sürmək kimi peşə hələ də ictimai şüurda “kişilərin sahəsi” kimi qəbul edilir. Qadınların taksi sürücülüyünə marağının artması bu stereotipi sarsıdır və bu dəyişiklik iki mühüm səbəbdən baş verir: Bir çox qadınlar bu sahəyə gəlir mənbəyi kimi baxır və ictimai münasibətlərdə gender rollarına dair sərt yanaşmalar zəifləyir. 169 qadın bu rəqəm hələ də ümumi sürücü kontingentinin çox kiçik hissəsini təşkil etsə də, dəyişimin başlanğıc mərhələsində olduqca dəyərlidir.

Yeni qaydalara əsasən, taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün sürücülər xüsusi təlim keçməli və sertifikat (şəhadətnamə) almalıdırlar. Bu addım xidmət keyfiyyətini artırmaq məqsədi daşıyır, lakin eyni zamanda sosial filtrləmə effekti yaradır.

Qadınlar üçün əsas maneələr bunlardır: Təlimlər ödənişlidir və bir çox hallarda vaxt baxımından uyğun gəlmir, bəzi ailələr hələ də qadının taksi sürməsini sosial baxımdan qəbul etmir, təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar hələ də qalır, xüsusilə gecə növbələrində. Yəni 169 qadın təkcə sertifikat almamış, həm də bir növ sosial və psixoloji baryeri aşmış qadınlardır.

Araşdırmalar göstərir ki, qadın taksi sürücüləri ilə bağlı sərnişin məmnuniyyəti daha yüksək olur. Əsas səbəblər bunlardır: Qadınlar daha ehtiyatlı sürürlər, yol qaydalarına riayət faizi daha yüksəkdir, xüsusilə qadın sərnişinlər üçün təhlükəsizlik hissi artır. Bu model Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində və Hindistanda uğurla tətbiq olunur. Qadın sərnişinlər üçün qadın sürücülərin olduğu ayrıca xidmətlər yaradılıb. Azərbaycanda da belə təşəbbüs taksi bazarını daha rəqabətli və inklüziv edə bilər.

169 qadının şəhadətnamə alması statistik rəqəmdən daha artıq mənaya malikdir. Bu, cəmiyyətin dəyişən dəyərlərinin, qadınların iqtisadi fəallığının və yeni nəsil düşüncənin rəmzidir. Əgər bu istiqamətdə dövlət dəstəyi və ictimai təşviq davam edərsə, yaxın illərdə bu rəqəm təkcə artmaqla qalmayacaq, həm də ölkənin sosial dinamikasında yeni səhifə açacaq.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info