Konstitusiya hüququnun CANLI ƏFSANƏLƏRi: 8 KORiFEY konstitusionalist

Adlarını dərsliklərdən, məhkəmə qərarlarından, hətta parlament debatlarından oxuduğumuz KONSTiTUSiYA HÜQUQUNUN "ikona"ları —Bruce Ackerman, Vicki Jackson, Mark Tushnet, Tom Ginsburg, Rosalind Dixon, Aharon Barak, Dieter Grimm və Ran Hirschl—hələ də aramızdadır, qələmləri isti, fikirləri kəskin, auditoriyaları həyəcanlıdır.

Biri Yale-də auditoriyanı dialoqla silkələyir, biri Çikaqoda konstitusiyaların “ömür uzunluğunu” ölçən yeni statistika ilə tribunaya çıxır, digəri Tel-Əvivdə gənc hakimlərə “məqsədyönlü şərhin” sirrini açır...

1. Bruce Ackerman (Brus Ekerman) (1943)

Yale-in Sterlinq professoru Ackerman “We the People” (“Biz, Xalq”, 3 cild: I cild 1991, II cild

1998, III cild 2014) trilogiyası ilə ABŞ-dakı “konstitusion inqilab” anlayışını yenidən yozur; “The Decline and Fall of the American Republic” (“Amerika Respublikasının tənəzzülü və süqutu”, 2010) əsərində isə icra hakimiyyətinin həddən-artıq güclənməsini tənqid edir.

2. Vicki C. Jackson (Viki Cekson) (1950)

Harvard Hüquq Məktəbində Laurence H. Tribe kafedrasının rəhbəri olan Jackson federalizm və transmilli konstitusiya hüququ üzrə ixtisaslaşıb. Əsas işi “Constitutional Engagement in a Transnational Era” (“Transmilli dövrdə konstitusion əlaqə”, 2010) milli konstitusiyaların beynəlxalq hüquqla dialoqunu təhlil edir.

3. Mark Tushnet (Mark Tuşnet) (1945)

Kritik hüquq məktəbinin aparıcı siması Tushnet “Taking the Constitution Away from the Courts” (“Konstitusiyanı məhkəmələrdən almaq”, 1999) əsərində məhkəmə supremasiyasını radikal şəkildə sorğulayır; son işlərində “zəif-güclü” məhkəmə modellərini müdafiə edir.

4. Tom Ginsburg (Tom Ginzburq) (1967)

Çikaqo Universitetində müqayisəli konstitusiya hüququnun empirik tədqiqatçısı olan Ginsburg “The Endurance of National Constitutions” (“Milli konstitusiyaların davamlılığı”, 2009, Z. Elkins və J. Melton ilə) adlı monumental tədqiqatda konstitusiyaların “ömür uzunluğunu” statistik göstəricilərlə ölçür.

5. Rosalind Dixon (Rozalind Dikson) (1979)

UNSW-nin Gilbert + Tobin Mərkəzinin direktoru Dixon “Responsive Judicial Review: Democracy and Dysfunction in the Modern Age” (“Cavabdeh məhkəmə nəzarəti: müasir dövrdə demokratiya və disfunksiya”, 2023) əsərində məhkəmələrin “dialoji” qərarvermə üsulu ilə demokratik boşluqları doldurmasını göstərir.

6. Aharon Barak (Aharon Barak) (1936)

İsrail Ali Məhkəməsinin keçmiş sədri Barak-ın “Purposive Interpretation in Law” (“Hüquqda məqsədyönlü şərh”, 2005) və “The Judge in a Democracy” (“Demokratiyada hakim”, 2006) kitabları məhkəmənin hüquqi aktivliyini və məqsədyönlü təfsiri müzakirəyə çıxarır.

7. Dieter Grimm (Diter Qrimm) (1937)

Keçmiş Alman Federal Konstitusiya Məhkəməsi hakimi, Berlin Elmlər Akademiyasının üzvü Grimm “Constitutionalism: Past, Present, and Future” (“Konstitusionalizm: keçmiş, bu Gün və gələcək”, 2016) toplusunda konstitusionalizmin tarixi transformasiyalarını araşdırır.

8. Ran Hirschl (Ran Hirşl) (1963)

Toronto Universiteti və Sinqapur Milli Universitetində çalışan Hirschl “Towards Juristocracy” (“Juristokratiyaya doğru”, 2004) əsərində “elitar hegemoniyanın” konstitusiya məhkəməsi yolu ilə necə möhkəmləndiyini, “Comparative Matters” (“Müqayisəli məsələlər”, 2014) monoqrafiyasında isə metodoloji yenilikləri nümayiş etdirir.