Kosmik Terminator : Ən ekstremal şəraitdə yaşaya bilən növ aşkar edildi

Alimlər Mars missiyası üçün komponentlərin yığıldığı NASA obyektlərində yaşayan Aspergillus calidoustus göbələyindən təcrid edilən bir ştammı müəyyən ediblər və onu bir sıra sərt sınaqlardan keçiriblər. Nəticədə bu ştamm inanılmaz dərəcədə davamlılıq nümayiş etdirib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The New York Times" yazır.

Tədqiqatda qeyd olunur ki, əgər NASA-nın təmizlik protokolları dəyişdirilməzsə, Mars səthini araşdıran aparatların təsadüfən Yer mənşəli çox davamlı mikroorqanizmləri planetə daşıması riski yarana bilər.

"Burada məsələ tədqiqatı məsuliyyətli aparmaqdır. Kainatı araşdırarkən biz aparatları göndərmək istəyirik, amma eyni zamanda özümüzlə davamlı Yer mikroblarını aparmamalıyıq”, deyə Missisipi Universitetinin postdoktorant tədqiqatçısı Atul M. Çander bildirib.

Nəşr xatırladır ki, NASA "planetar mühafizə protokolu” adlanan beynəlxalq qaydalara əməl edir. Bu qaydaların məqsədi Yerin bioloji sistemlərinin digər göy cisimlərini çirkləndirməsinin və əks prosesin qarşısını almaqdır. Agentliyin həmçinin Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasında xüsusi biotexnologiya və planetar mühafizə qrupu fəaliyyət göstərir.

Əvvəlki tədqiqatlarda NASA obyektlərinin səthlərində müxtəlif bakteriya və göbələklər aşkar edilib. Xüsusilə kosmik aparatların yığıldığı ultra-təmiz otaqlarda belə mikroorqanizmlərə rast gəlinib. Orada əməkdaşlar tam qoruyucu kombinezon və maskalar taxsalar da, dezinfeksiya üsulları daha çox bakteriyalara yönəlib, göbələklərə isə az təsir göstərir.

Alimlər NASA-nın "Mars-2020” missiyası (Perseverance aparatı) üçün istifadə edilən təmiz otaqlardan toplanmış 27 göbələk ştammını və radiasiyaya davamlılığı ilə tanınan iki nəzarət mikroorqanizmini analiz ediblər.

Əksər nümunələr ultrabənövşəyi şüalanmadan sonra məhv olsa da, Floridadakı yığım müəssisəsindən götürülən Aspergillus calidoustus sağ qalmağı bacarıb. Daha sonra göbələk sporları altı ay müddətində neytron şüalanmasına məruz qoyulub və onların təxminən yarısı sağ qalıb.

"Biz bu mikroorqanizmlərin dözümlülük sərhədlərini müəyyən etməyə çalışırıq. Bu səviyyədə davamlılıq, yumşaq desək, qeyri-adidir”, deyə Çander bildirib.

Alimlərin sözlərinə görə, şüalanma mikroorqanizmlərdə səth zədələri və izlər yaratsa da, bu onların ölümünə səbəb olmayıb. Hətta Marsın regolit adlanan tozlu süxuru aşağı təzyiq şəraitində sporların sağ qalmasına müəyyən bufer təsiri göstərə bilər.

Tədqiqatçılar bu ştamın artıq Marsa gedib-getmədiyi barədə şərh verməyiblər və bunun araşdırmanın çərçivəsindən kənar olduğunu bildiriblər. Lakin onlar qeyd ediblər ki, nəticələr əczaçılıq, tibb və qida təhlükəsizliyi sahələrində də əhəmiyyət daşıya bilər, çünki oxşar göbələklər pasterizasiya və istilik emalına da davamlı ola bilər.

Beynəlxalq Kosmik Stansiyadakı NASA astronavtı Argentinada yerləşən Salinas-Las-Barankas adlı çəhrayı rəngli, ürək formalı duz gölünü görüntüləyib. Gölün rənginin səbəbi romantik deyil.

Çox duzlu suda yaşayan mikroorqanizmlər müxtəlif piqmentlər istehsal edərək suyun rəngini dəyişə bilər. Bu rəng qırmızı-qəhvəyidən parlaq çəhrayıya qədər dəyişir.

Əsas səbəblərdən biri Dunaliella salina adlı birhüceyrəli yosundur. O, yüksək duzluluğa dözür və qırmızı karotinoidlər toplayır. Şərait daha da sərtləşdikdə duza davamlı bakteriyalar üstünlük təşkil edir və gölün çəhrayı rəngini daha da gücləndirir.

Bu xəbərə uyğun olaraq kosmik təmiz otaqlarda aşkar edilən ekstremal davamlı mikroorqanizmləri və Mars missiyaları ilə mümkün çirklənmə riskini əks etdirən 800x450 ölçülü elmi-analitik illüstrasiya hazırlanması təklif olunur.

Aydın