Kosmosdan qayıtmayanlar: Tarixin dönüşü olmayan səfərləri

Kosmos, bəşəriyyətin ən böyük kəşf sahələrindən biri olmaqla yanaşı, insanlığın qəlbində həm də böyük bir qorxu və həyəcan doğurur. Kosmosa səyahət, texnologiya və insan iradəsinin ən yüksək səviyyəyə çatdığı bir mərhələdir, lakin kosmosun təhlükəli təbiəti bəzən həyatları mənasız şəkildə sonlandırır. Kosmosa gedib geri qayıtmayanların hekayələri, bəşəriyyətin böyük qələbələri ilə yanaşı, eyni zamanda faciələri də göstərir. AzPost  tarixin ən kədərli və unudulmaz kosmik faciələrinə işıq salmaqla kosmosun həyat üçün nə qədər acı və təhlükəli bir yerdə olduğunu sizlərə təqdim edəcək.

Kosmosa ilk insanın göndərilməsi 1961-ci il 12 aprel tarixində baş tutdu. Sovet kosmonavtı Yuri Qaqarin, “Vostok 1” kosmik gəmisində ilk dəfə kosmosu fəth edərək tarixə düşdü. Qaqarin heç bir itki vermədən geri qayıda bildi, lakin onun səyahətindən sonra bir çox kosmonavt, təəssüf ki, geri qayıda bilmədi. Qaqarinin səyahəti, kosmos tədqiqatlarının başlanğıcı olsa da, ardınca baş verən faciələr, bu sahənin nə qədər təhlükəli olduğunu göstərdi.

Sovet İttifaqının “Soyuz 11” faciəsi

1967-ci ilin 30 iyununda baş verən “Soyuz 11” faciəsi, tarixdə kosmosla bağlı ən ağır itkilərdən biridir. “Soyuz 11” kosmik gəmisi, Sovet kosmonavtları Georgi Dobrovolski, Viktor Patsayev və Vladislav Volkovu kosmosda tədqiqat missiyasını başa vurduqdan sonra Yerə geri qaytarmaq üçün göndərilmişdi. Lakin, kosmik gəmi Yerə qayıdarkən təzyiq sistemində baş verən nasazlıq səbəbi ilə kosmonavtların həyatlarını itirmələrinə səbəb oldu. Yüksək hündürlükdə, təzyiqin itməsi ilə kosmonavtlar oksigensiz qalaraq həyatlarını itirdilər. Bu faciə, Sovet İttifaqı üçün böyük bir zərbə oldu və kosmik tədqiqatlarda təhlükəsizlik tədbirlərinin artırılması lazım olduğunu göstərdi.

“Soyuz 11” faciəsindən sonra, Sovet İttifaqı və dünya kosmos proqramları, daha yüksək təhlükəsizlik standartları tətbiq etməyə başladı və bir çox texniki təkmilləşdirmə həyata keçirildi. Lakin bu faciə, kosmosun ölümcül təhlükələrini bir daha göstərdi.

Apollo 1: ABŞ-ın kosmos proqramına böyük zərbə

1967-ci ilin 27 yanvarında baş verən “Apollo 1” faciəsi də kosmos tarixində unudulmazdır. ABŞ-ın “Apollo” proqramı çərçivəsində həyata keçirilən bu missiya, “Apollo 1” kosmik gəmisində təlim uçuşu keçirərkən baş verən alovlanma nəticəsində, astronavtlar Gus Grissom, Ed White və Roger B. Chaffee həyatlarını itirdilər. Kosmik gəmi hələ kosmosda deyildi, lakin yüksək təzyiqlə işləyən oksigen sisteminin səbəb olduğu yanğın, uçuşun ilk mərhələsində faciəyə səbəb oldu. Bu hadisə, ABŞ kosmos proqramına böyük bir zərbə vurdu və geniş təftiş və yenidən dizayn etmə işləri başladıldı. “Apollo 1” faciəsi, tədqiqatçıların təhlükəsizlik məsələlərini ciddi şəkildə nəzərdən keçirməsinə səbəb oldu.

 “Challenger” və “Columbia” faciələri

1986-cı ildə “Space Shuttle Challenger”ın faciəsi də kosmos tarixində böyük iz buraxmışdı. ABŞ-ın NASA proqramının bir hissəsi olaraq, “Challenger” kosmik gəmisi 73 saniyə uçduqdan sonra partladı və yeddi astronavtın həyatına son qoydu. “Challenger” faciəsi, kosmosda baş verən ilk faciə olmasa da, ən çox diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Hər iki faciədə əsas səbəb olaraq texniki nasazlıqlar göstərildi, lakin onlar kosmosda baş verən təhlükələrin və insan həyatının həddindən artıq incə bir şey olduğunu bir daha göstərdi.

Eyni şəkildə, 2003-cü ildə “Space Shuttle Columbia”nın faciəsi də kosmosda baş vermiş başqa bir ağır itkini təmsil edir. 2003-cü il fevralın 1-də “Columbia” kosmik gəmisi Yerə qayıdarkən atmosferə giriş zamanı partladı. Yeddi astronavt həyatını itirdi. Hadisənin səbəbi, kosmik gəmiyə uçuş zamanı zərbə alan bir parça izolyasiya materialının təsiri nəticəsində təzyiq və istilik mühafizəsinin pozulması idi. “Columbia”nın faciəsi, kosmos proqramlarının nə qədər yüksək təhlükə daşıdığını bir daha ortaya qoymuş oldu.

Kosmos Tədqiqatlarının təhlükələri

Kosmos tədqiqatlarının və kosmos səyahətlərinin qlobal perspektivdən baxıldığında bir çox uğurlu missiyalar həyata keçirilsə də, hər birinin özündə böyük təhlükələr daşıdığı məlumdur. Kosmosun şəraiti, insanların hər gün qarşılaşmadığı təzyiq və istilik dalğaları, yüksək səviyyəli radiasiya və əlverişsiz atmosfer şəraiti ilə əlaqəli olan qeyri-adiliklərdən ibarətdir.

Kosmosda baş verən faciələr, həm də kosmik texnologiyanın inkişafı və yeniliklərin tətbiqi sahəsində çox önəmli dərslər verib. Kosmos proqramlarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün araşdırmalar və texnologiya sahəsində ciddi yeniliklər həyata keçirilir.

Kosmos, həm təbii gözəllikləri, həm də təhlükələri ilə insanları cəlb edir. Kosmosa gedənlər və geri dönə bilməyənlər, bu maraqlı, lakin eyni zamanda ölümcül sərgüzəştlərin fərqli tərəflərini ortaya qoyur. Kosmos tədqiqatlarının başlanğıcından bəri, həyatlarını itirənlər, insanlığın irəliləmək və yeni sərhədləri aşmaq istəyini göstərir. Lakin bu faciələr də bizə göstərir ki, kosmos, bəşəriyyətin nə qədər inkişaf etmiş olmasından asılı olmayaraq, hələ də qorxulu və təhlükəli bir yer olaraq qalır. Tarixin acı səfərləri isə insan həyatının bahasına başa gəlir.

Bizi Facebook-da izləyin