Kremlin absurd niyyəti Ermənistan üçün “Ukrayna ssenarisi”

Döyüşkən ritorika aşılmaz bir divara dəyir: quru yolları yoxdur, hava hücumları mənasızdır, geosiyasi resurslar tükənib

Vladimir Putin və Aleksandr Lukaşenkonun Qərbə üz tutacağı halda İrəvanı "Ukrayna ssenarisi" ilə hədələyən müntəzəm, gizli və birbaşa təhdidləri çoxdan siyasi absurdun sevimli cazibəsinə çevrilib. Bu davakar pafosu müşahidə etdikdə, Kreml strateqlərinin utancaqlıqla qaçdığı sadə bir sual yaranır: onlar cəza planlarını həyata keçirmək üçün Ermənistana fiziki olaraq kimin ərazisindən "girməyi" planlaşdırırlar? Rusiya və onun Minsk peykinin Ermənistanla bir metr də olsun quru sərhədi yoxdur və bu da istənilən təhdid ifadəsini sadəcə boş sözlərə çevirir. Geosiyasi blef dəmir iradə nümayiş etdirmək məqsədi daşısa da, praktikada bu, sadəcə hərbi macəra üçün hər bir potensial yolun tamamilə bağlandığı regionun sərt mənzərəsi qarşısında tam acizliyini göstərir.

Dəhliz yaratmaq və ya quru qoşunlarını Azərbaycandan keçirmək cəhdi, bir vaxtlar dəhşətli olan Rusiya ordusunun qalıqları üçün başlamazdan əvvəl bitəcək bir işdir. Və Kreml bunu çox yaxşı başa düşür. Bakı suveren sərhədləri üzərində ciddi və güzəştsiz nəzarəti saxlayır. Xarici hərbi təzyiq və ya tranzit təxribatlarına edilən ən kiçik bir cəhd dərhal Şuşa Bəyannaməsinin qəbul edilməsinə səbəb olacaq. Bu fundamental sənəd Türkiyəni Azərbaycana birbaşa hərbi yardım göstərməyə qanuni olaraq məcbur edir. Yüksək texnologiyalı Türkiyə ordusu və müasir Azərbaycan müdafiə sənayesi ilə toqquşma tələsik yığılmış müqavilə diviziyalarının qalıqlarını sadəcə tarixi xatirələrə çevirəcək. Azərbaycan ərazisindən İrəvanı cəzalandırmaq üçün tramplin kimi istifadə etmək ideyası o qədər qeyri-real görünür ki, hətta federal televiziyadakı ən cəsarətli “Z” təbliğatçıları belə bunu dilə gətirməkdən çəkinirlər.

Qara dənizdən kütləvi bombardman və ya strateji aviasiyadan istifadə variantı da Kreml taktikaçılarını çıxılmaz vəziyyətə salır, amma bu dəfə siyasi xarakter daşıyır. Bu cür zərbələr beynəlxalq ictimaiyyətin sərt reaksiyasına səbəb olmaqla yanaşı, həm də yerli qisasçı müxalifətin illərlə davam edən təbluiğatını dərhal puça çıxaracaq. Kremlin əsas favoritləri və siyasi "ağacdələnləri" - Robert Köçəryan, Serj Sarkisyan və hazırda həbsdə olan Samvel Karapetyan - hakimiyyətə qayıtmaq üçün nəzəri şanslarını belə dərhal itirəcəklər. Ermənistan şəhərlərinə düşən Rusiya raketləri nəhayət cəmiyyətin Avropaya inteqrasiyasını möhkəmləndirəcək və Paşinyanı xarici təcavüzə qarşı mübarizə aparan qəhrəmana çevirəcək. Məntiqi bir sual yaranır: Rusiya həqiqətən də regiondakı öz təsirini tamamilə məhv edərkən müflis kuklaların ambisiyalarını xilas etmək kimi şübhəli zövq üçün ikinci genişmiqyaslı müharibəyə qoşulmaq istəyirmi?

Sona ən dəlisov hipotetik ssenari qalır: Gürcüstan ərazisindən Ermənistana keçmək cəhdi. Lakin bu planı həyata keçirmək üçün Moskva Tiflisə qarşı tammiqyaslı müharibəyə başlamalı, Qafqaz dağlarına basqın etməli və özünü yeni uzunmüddətli bir müharibəyə cəlb etməlidir. Gürcüstan cəmiyyəti və Tiflisin beynəlxalq tərəfdaşları heç vaxt ölkələrinin qonşusunu cəzalandırmaq üçün yürüş edən rus tankları üçün səssiz tranzit dəhlizinə çevrilməsinə icazə verməyəcəklər. Beləliklə, bütün döyüşkən ritorika aşılmaz bir divara dəyir: quru yolları yoxdur, hava hücumları mənasızdır, geosiyasi resurslar tükənib. Belə bir vəziyyətdə "Ukrayna ssenarisi" ilə təhdid etməyə davam etmək öz çarəsizliyini etiraf etməkdir. Axı nüvə dövlətinin liderinin şalvarını geyinirsinizsə, sözlərinizi real imkanlarla dəstəkləməlisiniz. Əks halda, öz təhdid sözünüzü belə tuta bilmədiyiniz zaman ətəkləri geyinməyin vaxtıdır.

Vladimir Putin uzun müddətdir ki, beynəlxalq arenada rəsmi və qeyri-rəsmi açıqlamalarından asanlıqla üz döndərən və öz imzası olan sənədləri müntəzəm olaraq təkzib edən son dərəcə qeyri-ciddi siyasətçi kimi tanınır.

Lakin bu hekayədə xüsusilə təəccüblü olan Belarus "ata"sı Aleksandr Lukaşenkonun davranışıdır. Öz daxili və xarici problemlərinə batmış Belarus liderinin niyə Qafqazın “baş peyğəmbəri” rolunu öz üzərinə götürdüyü və xarici imperiya fobiyalarını yaydığı bəlli deyil. Kreml ağası ilə İrəvana qarşı kiçik qisas almağa çalışan Minsk beynəlxalq təcridə daha da yuvarlanır. Cənubi Qafqazın suveren dövlətlərini qışqırıq və virtual şantaj yolu ilə idarə etməyin mümkün olduğu dövr əbədi olaraq geridə qalıb və müttəfiq təbliğatçıların yalnız regionun yeni geosiyasi konturlarına qarşı yönəlmiş gücsüz təhdidlər etmək hüququ qalıb.

Müəllif: Aqil Qəhrəmanov