LGBT uşaqların gender kimliyi böhranı

Marmara Universitetinin Kommunikasiya Fakültəsinin İnformasiya Texnologiyaları Bölümünün professoru Dr. İşıklı, erkən yaşda LGBT və digər uşaqların gender kimliyi böhranı ilə üzləşdiyini bildirib. Rəqəmsallaşma ilə daha çox nəzərə çarpan LGBT və gender kimliyi ilə bağlı müzakirələr, uşaqların kimliyinin inkişafına, eləcə də qadın və kişilərin ailə, analıq, atalıq və qohumluq münasibətlərindəki rollarına potensial təsirləri səbəbindən gündəmdədir.

Sosial media alqoritmlərinin uşaqların qarşılaşdıqları məzmunu müəyyənləşdirməkdə artan rolu valideynlərin uşaqlarının rəqəmsal dünya ilə münasibətlərini izləməsini daha da çətinləşdirir. LGBT və gender kimliyi ilə bağlı rəqəmsal məzmunun uşaqlara potensial təsirlərini qiymətləndirən Marmara Universitetinin Kommunikasiya Fakültəsi, İnformasiya Texnologiyaları Bölümünün professoru Dr. Şevki Işıklı keçmişdə valideynlərin uşaqlarının izlədikləri ekranları idarə etməklə qarşılaşdıqları məzmunu daha asanlıqla izləyə bildiklərini, lakin rəqəmsallaşma ilə məlumat axınının və əlaqəli risklərin artdığını bildirib.

İşıqlı alqoritmlərin uşaqların maraqlandığı, danışdığı və axtardığı mövzularla əlaqəli məlumatlardan istifadə edərək məzmun təmin etdiyini izah edib və əlavə edib ki, uşaqları gender kimliyi və rolları barədə yaşa uyğun şəkildə məlumatlandırmağın heç bir zərəri yoxdur və əsl məsələ "məlumat" və "rəhbərlik" arasındakı fərqdir.

İşıklı bildirib ki, "Uşaqların erkən yaşda LGBT anlayışları və gender anlayışları ilə bağlı bu qədər məzmuna məruz qalması müxtəlif dəyişikliklərə səbəb olacaq. Alqoritmlər hazırda bu nəzarətin bir hissəsini öz üzərinə götürür. Uşaqlar əvvəlki nəsillərdən fərqli olaraq gender kimliyi böhranı yaşaya bilər və ya yaşayırlar. Çünki onlar bu qədər məzmuna məruz qalırlar. Ekosistemdə valideynlərində olmayan yad elementlər var. Erkən məruz qalma müəyyən risklər daşıyır. Uşaqlarda erkən identifikasiya gender kimliyinin erkən əldə edilməsi prosesinə səbəb ola bilər. Buna görə də valideynlər bunu izləməlidirlər. Cinsin erkən müəyyən edilməsi uşağı hələ hazır olmadıqları bir şeylə bağlı zehni və psixoloji stressə sala bilər. Bu, uşağın zehnində kişi və qadın rolları şəklində ənənəvi gender fərqini mübahisəli hala gətirə bilər"ş

Uşaqların həyatlarının müxtəlif mərhələlərində fərqli düşünə və yeni şeylər sınaya biləcəklərini bildirən İşıqlı gender kimliyini kəşf etmə prosesində internetdən, sosial mediadan və ya digər texnologiya dəstəkli kanallardan birtərəfli məlumat almağın uşaqların tək bir sahəyə diqqət yetirməsinə səbəb ola biləcəyini söyləyib.

İşıqlı qeyd edib ki, xüsusilə Qərb və Amerikadan gələn rəqəmsal platformalarda LGBT ilə bağlı müsbət ayrı-seçkiliyin, sponsorluğun və ya təşviqatın olduğunu aydın şəkildə görə bilərik. Bu, Netflix ilə başladı, amma indi bunu Hollivud filmlərində və bütün film sənayesində görə bilərik. Hamısının LGBT ilə əlaqəli bir mesajı var. Lakin ən geniş yayılmış cəmiyyətdə insanların yalnız 3,5%-i LGBT üzvüdür. Amma sanki bu, ən fundamental problem və ən vacib insan hüququdur və çatdırılan mesaj, uşaqlar hələ yetkin olmamışdan əvvəl bu məsələdə seçim etməli və ya qərarlarından LGBT-nin lehinə müsbət ayrı-seçkilik forması kimi istifadə etməlidirlər.

İşıklı, elmi və texnoloji irəliləyişlərin gender, ailə və sosial münasibətlərə təsirinə də toxunaraq, gen redaktə və sintetik biologiya kimi texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyini və uşağın cinsini və müəyyən genetik xüsusiyyətlərini doğuşdan əvvəl müəyyən etməyə imkan verdiyini izah edib.

İşıqlı bildirib ki, "Mövcud cəmiyyətimiz, əxlaqımız, sivilizasiyamız hər nöqtədə genderlə bağlı normalar, qaydalar, qanunlar, meyarlar və anlayışlar ehtiva edir. Əgər bütün bunları əhatə edən gender neytrallığı, çox cinslilik və ya gender axıcılığı kimi texnoloji bir trendə, məsələn, dizayner körpələrə daxil olsanız, bu texnoloji trend daxilində ənənəvi həyat tərzinizdən, əxlaqınızdan, ədəbiyyatınızdan, elminizdən və inanclarınızdan heç nə qalmayacaq".

VƏLİ