Magistratura təhsilinin imicini dəyişdirməliyik Vüsalə Ağabəylidən TƏKLİF

Bu il magistraturaya qəbul zamanı xeyli yerin boş qaldığı müşahidə olundu. 

Bəs magistratura təhsilini necə daha cəlbedici etmək olar ki, bakalavrlarda maraq yaransın?

Redaktor.az-a danışan filologiya elmləri doktoru, dosent, təhsil eksperti Vüsalə Ağabəyli bildirdi ki, bu məsələdə maraqlı bir tendensiya var:

"Bakalavr səviyyəsində, xüsusilə III və IV ixtisas qruplarında plan yerləri tamamilə dolub. Əksər universitetlərdə - Azərbaycan Dillər Universiteti, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Bakı Ali Neft Məktəbi və s. universitetlərdə plan yerlərinin 100 faizə yaxın dolması faktı göstərir ki, gənclərin təhsilə marağı yüksəkdir, amma magistratura səviyyəsində motivasiya eyni səviyyədə deyil. Sual yaranır ki, niyə?

Gənclərin əksəriyyəti bakalavr təhsilini bitirdikdən sonra qazanc əldə etmək üçün dərhal işləməyə can atırlar, bəziləri isə xaricdə daha optimal, daha keyfiyyətli və təqaüdlü təhsilə meyil göstərirlər.

Əsas səbəblərdən biri də odur ki, magistratura proqramlarının bir qismi əmək bazarının tələblərinə tam uyğun deyil. Gənclər soruşur: “Bu pilləni bitirdikdən sonra hansı perspektivlərim olacaq?” Əgər biz gənclərin bu sualına inandırıcı cavab verə bilmiriksə, təbii ki, maraq azalır".

Elmər doktoru hesab edir ki, magistratura təhsilinin imicini dəyişdirmək lazımdır:

"Bu pillə sadəcə təhsilin davamı deyil, həm də karyera, elmi inkişaf və beynəlxalq imkanlar üçün yeni bir başlanğıc kimi təqdim edilməlidir. Magistraturanı daha cəlbedici etmək üçün ilk növbədə təhsil proqramlarını yeniləmək vacibdir. Müasir dövr süni intellekt, rəqəmsal transformasiya, mədəniyyətlərarası kommunikasiya, təhsilin idarəedilməsi, liderlik kimi yeni bacarıqlar tələb edir. Gənclər bu bacarıqları qazanmaq üçün magistraturaya gəlməlidirlər, amma proqramlar da buna cavab verməlidir.

Bundan başqa, maddi dəstək mexanizmləri gücləndirilməlidir. Yüksək nəticə göstərən tələbələr üçün təqaüdlərin artırılması, faizsiz təhsil kreditlərinin tətbiqi və ödənişli təcrübə proqramlarının yaradılması da mühüm addımlardır. Əgər tələbə magistraturada oxuduğu müddətdə həm də karyera qurmaq imkanı əldə etsə, maraq çoxalacaq. Maddi tələbat, motivasiya gənclər üçün ən önəmli faktorlardandır. Əgər iş yerlərində magistr təhsili almış kadrla bakalavr təhsili almış kadrın maaşında xüsusi fərq qoyularsa, o zaman magistraturaya maraq arta bilər.

Beynəlxalq əməkdaşlıq da xüsusi önəm daşıyır. Xarici universitetlərlə ikili diplom proqramları, beynəlxalq mübadilə layihələri və xarici professorların dərslərə cəlb edilməsi gənclərə daha geniş perspektivlər təqdim edə bilər".

V.Ağabyəlinin fikrincə, qəbul imtahanlarının qismən sadələşdirilməsi, hətta bəzi yüksək göstəricilərə malik bakalavrlara imtahansız qəbul təklifləri də həmin gənclərin xarici ölkələrə axın etməsinin qarşısını ala bilər:

"Çünki biz yaxşıları itiririk, dünya universitetləri qazanır. Ən önəmlisi isə magistratura sonrası yolun aydın olmasıdır. Gənc bilməlidir ki, bu pilləni bitirəndən sonra qarşısında daha yaxşı iş imkanları, elmi karyera perspektivi, startap qrantları və beynəlxalq layihələr dayanır.

Bu gün bakalavr səviyyəsində yerlərin tam dolması, keçid ballarının yüksək olması göstərir ki, təhsil almaq istəyən gənclər çoxdur. Sadəcə, magistratura təhsilini onlara daha müasir, çevik və beynəlxalq səviyyədə rəqabətədavamlı formada təqdim etməliyik.

Əgər bu dəyişiklikləri həyata keçirə bilsək, magistratura gənclər üçün yalnız “təhsilin davamı” yox, həm də yeni karyera imkanlarının açarı olacaq".

Aytəkin TOFİQQIZI